دوبۍ کې د افغانستان د همغږۍ ډله کابل سره نړۍوالې مرستې ارزوي

د دغه کار لامل، پر اسراییل د ایران له برید وروسته د اسراییل له خوا د ایران احتمالي په نښه کېدل بلل شوي دي.

په تېر کال کې په منځني ختیځ کې ناکرارۍ د هوایي چلند لپاره خنډونه رامنځته کړي او هوایي شرکتونه یې په پرلپسې توګه د پرواز د مسیرونو بدلولو ته او د هوایي حریم خوندیتوب بیا ارزونې ته اړ کړي دي.

د “فلایت رادار ۲۴” ویاند ایان پیتچینیک وویل: "ډېری هوایي شرکتونو له ایران څخه الوتنې بېرته پیل کړې او د شمالي مسیر څخه د اذربایجان، ترکمنستان، افغانستان، پاکستان او هند له لارې اسیا ته الوتنې کوي او سویلي مسیر څخه بیا د مصر او سعودي عربستان له لارې الوتنې کوي."

ځینو هوايي شرکتونو ویلي، چې د ایران له خوا پر اسراییل د سې شنبې ورځې د بالستیک توغنديو له برید وروسته یې په منځني ختیځ کې خپل پروازونه بېرته پیل کړي.

پیتچینیک وویل، چې د منځني ختیځ د ځینو برخو د هوايي حریم د استفاده مخنیوی پر اسراییل د ایران له برید سره مستقیم تړاو لری.

د چهارشنبې په ورځ ناوخته، د جرمني لوفتانزا هوايي شرکت وویل، چې د عراقي کردستان اربیل ته په الوتنو کې به په محدود ډول د عراق هوایي حریم کاروي.

دغه شرکت زیاته کړه، چې تل ابیب، بیروت او تهران ته الوتنې به د اوس لپاره وځنډول شي.

ډېکر د افغانستان د همغږۍ ډلې د دوه کلنې ناستې په تړاو چې نړۍوال مرستندویان، یوناما، نړۍوال بانک او د افغانستان استازي او نړۍوال کارپوهانو پکې ګډون کړی، وویل: « دغه ډله نړۍوال ستر مرستندویان د ملګرو ملتونو له مهممو ادارو لکه یوناما او نړۍوال بانک سره یوځای کوي.».

ډېکر وايي، دغه ناسته د څارونکو میکانیزمونو پر ښه والي او روڼتیا ډېرولو متمرکزه ده، چې څنګه بشري مرستې په پراختیايي هغو بدلې شي.

د دې په باور، دوی غواړي داسې شرایط رامنځته شي، چې په نړۍوالو مرستو د اتکاء پر ځای افغانان پخپله خپل ژوند پرمخ بوځي.

ډېکر وویل، چې د ټام وېسټ په تګ سره به د افغانستان په تړاو د امریکا په سیاست کې بدلون رانه شي.

ټام وېسټ له درې کلن ماموریت وروسته له خپلې دندې لرې شو او د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزرت د بندیزونو برخه کې به خپله نوې دنده پیلوي.

مېرمن ډېکر د افغانستان انټرنشنال د دې پوښتنې په ځواب کې چې د دې لومړیتوبونه به څه وي، وویل: « د افغانستان راتلونکې باید پخپله د افغانانو په لاس او د یوه بهیر له لارې رامنځته شي».

هغې زیاته کړه: « دا زما ستر مسوولیت دی، چې د بیان له حق نه بې برخې افغانانو غږ واوسم».

ډېکر وویل، چې متحده ایالات به د طالبانو له ادارې سره عملي او اصولي تعامل ته ادامه ور کړي.

ډېکر خبریالانو ته په خبرو کې وویل، چې د مالي مرستندویانو او ذینفع اړخونو ترمنځ نړیواله همکاري او همغږي ټاکونکې ده.

د افغانستان لپاره د امریکا د ماموریت نوې شارژدافیره وايي، قزاقستان، ازبکستان، لندن او بروکسل ته یې د سپټمبر میاشتې په سفرونو کې درک کړې، چې د سیمې هېوادونه او سازمانونه له افغانانو سره همکارۍ ته لېواله دي.

د اذربایجان اې زیډ نیوز په یوه تحلیلي رپوټ کې ددې امنیتي ګامونو لامل د افغانستان په سرحدي سیمو کې د جماعت انصارالله وسله والې ډلې د فعالیتونو ناڅاپي ډېرېدل ښیي.

دغه رسنۍ وایي، د جماعت انصارالله جنګیالي دوه اوونۍ وړاندې د تخار ولایت په نواباد کې ځای پرځای شوي او د ای خانم په ګډون یې یو شمېر سرحدي امنیتي پوستې څارلې دي.

د سرچینې په باور، دې څار په تاجکستان کې دا باور پیاوړی کړی چې ممکن جماعت انصارالله دلته وسله وال بریدونه وکړي.
دغه رسنۍ وایي، د طالبانو له اعلامیو سره سره چې جنګیالیو ډلو ته د نورو هېوادونو پر ضد د خپلې خاورې د کارولو اجازه نه ور کوي، داسې برېښي چې واقعیت بل ډول دی.
د رسنۍ په باور، د جنګیالیو ډلو او داعش د حضور او فعالیتونو ډېرېدل امریکا او متحدانو ته یې فرصت ور کوي چې په سیمه کې د ترهګرۍ ضد جګړې مرسته وکړي او په دې توګه په منځنۍ اسیا کې بهرنی پوځي حضور ډېر شي.

د پاکستان ډان ورځپاڼه وايي، د تیرا په یو شمېر سیمو کې د لشکر اسلام او تحریک طالبان پاکستان اړوند جنګیالو،چې د حکومت له خوا پرې بندیزونه لګول شوي، فعالیتونهبېرته محسوسیږي.

ډان د سیمه ییزو سرچینو له خولې وايي، تیراه د چرسو او کوکنارو د کر لپاره وړ ځمکې لري او ډېر کروندګرد ژوند چلونې لپاره پر دې دوو عایداتي سرچینو متکي دي.

د سرچینې په باور، د لشکر اسلام او تحریک طالبان پاکستان غړي د خپلو «تشو خزانو»د ډکولو لپاره د چرسو او کوکنارو په حاصلاتو کې ونډه غواړي.

دغه جنګيالي د تیرا په ځنګلي سیمو بتي، پیر مېله او تختکی کې فعال دي.

ورځپاڼې ته عیني شاهدانو ویلي، چې تېر ته په کتو جنګیالي په حاصلاتو کې د خپلې ونډې له ترلاسه کولو وروسته بېرته ستنیږي.

په ورته وخت کې د تیرا د قومي مشرانو یوه ۳۲کسیزه کمېټهجوړه شوې چې له حکومت سره په ګډه په سیمه کې د مرستې انډولیز وېش، سوله او امنیت ډاډمن کړي.

نوموړي په دغه کتنه کې زیاته کړې، چې ګاونډي هېوادونه باید افغان سوداګرو ته د ستونزو له جوړولو لاس واخلي.

د ملا کبیر دغه څرګندونې تر هغه وروسته وکړې، چې افغان سوداګرو له نوموړي سره په لیدنه کې د پاکستان له لوري د وچې مېوې د ټرانزیټ پر اضافي مالیې نیوکه وکړه او وایي، چې د زیاتې مالیې له امله له ډېرو ستونزو سره مخ دي.
افغان سوداګرو له مولوي کبیر سره په خبرو کې وویل، چې هند او متحده عربي اماراتو ته د وچې مېوې صادرات زیات شوي دي.
افغان سوداګرو له طالبانو غوښتي، چې د ویزو د اسانولو ترڅنګ پر بانکي سکټور هم محدودیتونه لرې کړي.
د طالبانو سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر وایي، چې ګاونډي هېوادونه باید د دوه اړخیزې سوداګرۍ د پراختیا لپاره اسانتیاوې برابرې کړي.
که څه هم پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته له هند سره د افغانستان سوداګري تر پخوا کمرنګه شوې ده، خو طالبانو په ځلونو ټینګار کړی چې غواړي د سیمې له هېوادونو سره ښې اړیکې ولري.
اخوا اسلام اباد بیا تل د سیاسي ترینګلتیا له امله پر افغان سوداګرو فشارونه زیاتوي او پاکستان ته د افغانستان د توکو د صادراتو مخه نیسي.

افغانستان د پاکستاني توکو او پاکستان د افغاني توکو لپاره ښه بازارونه دي، خو د دواړو خوا سوداګر بیا د سیاسي ستونزو له امله تل زیانمن شوي دي.