د طالبانو سیاسي کمېسیون د افغانستان او سیمې پر وضعیت ناسته کړې

دغه طالب چارواکي د چا نوم وانخېست، خو وایي یو شمېر مغرضې کړۍ راپورونه خپروي، چې د افغانستان په زندانونو کې بندیان ربړول کېږي.
بدر وایي، هېڅوک دا نه شي ثابتولی چې د هېواد په زندانونو کې شکنجې روانې دي، ځکه اوسمهال په ټولو زندانونو کې زندانیانو ته حرفوي زده کړې ورکول کېږي.

نوموړی وایي: «تاسې په رسنیو کې ګورئ چې زندانیان قاري صاحبان فارغېږي، په زندانونو کې ښوونځي او کورسونه دي او حرفوي زده کړې ورکول کېږي.»

په زندانونو کې د طالبانو د چارو د سمون ادارې پوځي مرستیال حبیب الله بدر په داسې حال کې دا څرګندونې کوي، چې د یادې ډلې له بندخونو د لسګونو فعالانو، خبریالانو او د تېر نظام د سرتېرو د شکنجو او ځورولو راپورونه خپرېږي.

د روان کال په وږي میاشت کې د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده وویل، چې د دې ډلې په زندانونو کې یې د بندیانو د وژل کېدو راپورونه تر لاسه کړي دي.
نوموړي دا هم ویلي و، چې داسې خبرونه یې ترلاسه کړي چې په یوه زندان کې بندیان وژل شوي او د زندان مسوول اعتراف کړی و، چې ملګرو یې بنديان وژلي دي.

له دې وړاندې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې وه، چې په تېرو دریو کلونو کې د طالبانو د استخباراتو په زندانونو کې ۸۷ تنه د شکنجو له امله وژل شوي دي.

سرچينې زياته کړې وه، چې دغه کسان د برېښنا په شاک، زندۍ کولو، په اوبو کې ډوبولو او د تناسلي غړو د شکنجې له امله وژل شوي دي. ډېری بندیان پخواني سرتېري، د ملي مقاومت جبهې غړي او د طالبانو ضد فعالان ګڼل کیږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یوه رپوټ په ډاګه کړه چې د دریو شمالي ولایتونو په بندخونو کې له ۹۰ تنه ښځو څخه ۱۶ هغه یې د طالبانو له جنسي تیري وروسته امېندواره شوې دي.

سره له دې چې په افغانستان کې له ښځو سره د طالبانو د جنسي تیري او د جنسي تیري په اړه خپرو شویو راپورونو د بشري حقونو د ملاتړ ادارې او ملګري ملتونه اندېښمن کړي او ملګرو ملتونو په دې اړه د څیړنو اعلان هم کړی، خو تر اوسه پورې د څېړنو پایلې روښانه شوې نه دي.

د افغانستان د خبريالانو د ملاتړسازمان دا کړنه د خبریالانو له حقونو او د بیان له ازادۍسرغړونه ګڼلې او وايي، دا په افغانستان کې د خبریالانو امنیت او مسلکي کار ته جدي ګواښ بلل کېږي.

د بیان د ازادۍ کور وايي، چې طالبانو دغه خبریال د دوشنبې په ورځ د کابل د اتلسمې امنیتي حوزې اړوند دشت برچي سیمه کې له کارځای نه د کور پر لور د تګ پرمهال نیولی.

تر اوسه د نوموړي د نیول کېدو لامل نه دی روښانه شوی، خو د طالبانو له واکمنېدو راهیسې ګڼ شمېر خبریالان په ناڅرګندو لاملونو نیول شوي او ددې ډلې زندانونو ته اچول شوي.

د افغانستان د خبريالانو ملاتړ سازمان پر نړیوالو بنسټونو او د بشري حقونو سازمانونو غږ کړی چې په افغانستان کې د خبریالانو او رسنیو ازادي د خوندیتوب لپاره پر طالبانو لازم فشارونه راوړي. د یاد سازمان په وینا، د خبریالانو خوندیتوب او حقونه باید د ځپونکو سیاستونو له امله قرباني نه شي.

طالبانو یوه اونۍ وړاندې په غزني کې د خوشال راډیو مسوول مدیر طارق ارین هم نیولی، چې ویل کیږي تراوسه لا په زندان کې دی.

دغه غورځنګ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د طالبانو د حاکمیت پر مهال ټولنه لهیوې تیارې او نا څرګندې راتلونکې سره مخ شوې.

خبرپاڼه کې لیکل شوي، چې د نهیلۍ فضا، له فکري امنیت څخه محرومیت، د رواني ناروغیو زیاتوالی په ځوانانو کې د ځان وژنې کچه د پام وړ ډیره کړې ده.

دغه غورځنګ ویلي، چې په هېواد کې ډیری کورنۍ د طالبانو او داعش په څېر سخت دریځو ډلو سره د یو ځای کیدو له وېرې خپل اولادونه له هیواده بهر د ژغورلو لپاره استوي چې دا حالت د کډوالۍ د بې ساري کړکیچ لامل شوی.

دوی پر نړۍوالې ټولنې غږ کوي، چې طالبان دې په رسمیت نه پيژني، ځکه چې د دوی په خبره دغه ډله هیڅ ډول نړۍوالو اصولو ته ژمنه نه ده او نړۍوالو ترهګرو ته د ځای ورکولو ترڅنګ ورځ تربلې بشري حقونه تر پښو لاندې کوي.

د ارغواني شنبو غورځنګ غړي وايي، طالبان دې له تور نوملړ څخه نه ایستل کیږي او نړۍواله ټولنه دې په افغانستان کې د مشروع او ډیموکراټیک حکومت په رامنځته کېدو سره طالبانو فشار واچوي.

ممتاز زهرا بلوچ د افغانستان بهرنيو چارو وزارت وياند د تېرې ورځې څرګندونو په غبرګون کې وويل: «پاکستان د طالبانو حکومت د وياند اعلامیه د پاکستان په کورنیو چارو کې د شرم وړ لاسوهنه بولو او دا راته د منلو وړ نه ده.»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي تېره ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ويلي و چې حکومت يې پاکستان کې د حکومت او سياسي مخالفانو ترمنځ د ترينګلتيا په اړه اندېښنه لري چې په سيمه به منفي اغېز وکړي، هغه د پاکستان حکومت ته مشوره ورکړې وه چې له خپلو مخالفانو سره ستونزې د خبرو له لارې حل کړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ د رسنیو د پوښتونو په ځواب کې ویلي، چې طالبان باید یو ډیموکراټیک هېواد ته د مشورې ورکولو پر ځای دې خپلو کورنیو ستونزو ته رسیدنه وکړي.

نوموړې ویلي: «ټولګډونه حکومت ته دې لومړیتوب ورکړي او د خپلو خلکو اړتیاوو او هیلو ته دې ځواب ویونکي شي، د ښځو او نجونو لپاره دې د زده‌کړو حق ورکړي چې د مذهب د غلط تفسیر له لارې د هغوی حقونه تر پښو نه لاندي کوي.»

همدارنګه اغلې بلوچ زیاته کړې: «د طالبانو سرپرست حکومت باید د نړۍوالي ټولنې سره کړې ژمنې عملي کړي، چې ترهګرو ډلو ته به ځای نه ورکوي.»

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې وویل: «پاکستان په سیمه کې سولې، خبرو اترو او همکارۍ ته ژمن دی او د افغانستان په ګډون له ټولو هېوادونو تمه لري چې د مسوولانه نړۍوال چلند او نړۍوالو اړیکو بنسټیزو معیارونو ته غاړه کېږدي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ په یوه خپره شوې اعلامیه کې ویلي و، چې پاکستان کې د حکومت او سیاسي مخالفانو تر منځ د وضیعت د ترینګلتیا په اړه اندېښنه لري، او په پاکستان کې روان حالت به په سیمه منفي اغیزې وکړي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونېسف) د افغانستان په لوېدځ کې له زلزلو، یو کال وروسته راپور خپور کړی او په هغه سیمه کې یې د ماشومانو د حالت په اړه اندېښنه ښودلې.

یونېسف په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د افغانستان په لوېدیځ کې له زورورې زلزلې یو کال وروسته، ټولنه کې د بیا رغېدو نښې ښکاري خو بسنه نه کوي.

د دوی په خبره کورنۍ ورو ورو په خپلو پښو دریږي او له ناورین وروسته ژوند کوي.

دغه اداره اندېښنه ښيي او وايي، په لوېدیځ کې تر زلزلې د یو کال په تېرېدو سره لا هم پرمختګ ورو روان دی.

د دوی په خبره سوړ ژمی راروان دی او زلزله ځپلي لا هم د امکاناتو د نشت تر فشار لاندې دي.

یونېسف وايي، په هرات کې له زلزله ځپلو سره یې د ملګرو ملتونو د یوې برخې په توګه د اوبو او روغتیا ساتنې په ګډون په مهمو برخو کې همکاري کړې ده.

په افغانستان کې د یونېسف استازی ډاکټر تاج الدین اویویل وايي: «یونیسف په هغو ورځو کې چټګ غبرګون وښود، هلته ماشومانو موږ ته اړتیا لرله، موږ په ۲۴ ساعتونو کې وکولی شول، چې د پاکو اوبو سیسټم او لنډمهاله روغتیايي بنسټونه جوړ کړو. او همدارنګه مو په ژمې کې د ژوندي پاتې کیدو لپاره اړین توکي لکه، کمپلې، کورني کیټونه او ژمنۍ جامي وویشلې.»

یونیسف وايي، د یوه کال په موده کې یې په هرات کې د اوبو رسولو ویجاړ شوي سیسټمونه او ټولګي بیارغولي او د ماشومانو او ښځو لپاره روغتیايي او خوراکي خدمتونو ته لومړیتوب ورکړی.

د دغه سازمان په رواپور کې ویل شوي، چې د څلور لکه ماشومانو په ګډون یې له یو میلیون څخه ډیرو خلکو ته روغتیايي خدمتونه وړاندې کړي.

یونېسف په خپل راپور کې ویلي، چې د سخت ژمي په راتلو سره د ماشومانو د هغوی کورنیو لپاره د اوس او راتلونکي لپاره مرستې ډیرې اړینې دي.

دوی خبرداری ورکوي، او وايي، که د زلزله ځپلو ملاتړ ونه شي د تېر یوه کال پرمختګونه به یې په اوبو لاهو شي.

تېر کال د ریښتر په کچه د ۶،۳ درجې زلزلې د ۴۸۰۰۰ کورنۍ زیانمنې کړې.

د راپورونو له مخې په تېر کال په زلزله کې شاوخوا ۱۴۸۰ کسان مړه شوي او ۱۹۵۰ کسان ټپیان شوي وو.

د معلوماتو له مخې په مړو شویو کې ۹۰ سلنه ښځې او ماشومان وو.

دا په داسې حال کې ده، چې په هرات کې زلزله ځپلي کسان وايي، چې د یوه کال په تیریدو سره لاهم ژوند نه دی عادي شوی، مرستې هم نه ورسره کيږي او له جدي ستونزو سره مخ دي.