د ارغواني شنبو غورځنګ: د طالبانو له خوا تعلیمي بنسټونه په مدرسو بدلول نوي نسل ته ګواښ دی

ممتاز زهرا بلوچ د افغانستان بهرنيو چارو وزارت وياند د تېرې ورځې څرګندونو په غبرګون کې وويل: «پاکستان د طالبانو حکومت د وياند اعلامیه د پاکستان په کورنیو چارو کې د شرم وړ لاسوهنه بولو او دا راته د منلو وړ نه ده.»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي تېره ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ويلي و چې حکومت يې پاکستان کې د حکومت او سياسي مخالفانو ترمنځ د ترينګلتيا په اړه اندېښنه لري چې په سيمه به منفي اغېز وکړي، هغه د پاکستان حکومت ته مشوره ورکړې وه چې له خپلو مخالفانو سره ستونزې د خبرو له لارې حل کړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ د رسنیو د پوښتونو په ځواب کې ویلي، چې طالبان باید یو ډیموکراټیک هېواد ته د مشورې ورکولو پر ځای دې خپلو کورنیو ستونزو ته رسیدنه وکړي.

نوموړې ویلي: «ټولګډونه حکومت ته دې لومړیتوب ورکړي او د خپلو خلکو اړتیاوو او هیلو ته دې ځواب ویونکي شي، د ښځو او نجونو لپاره دې د زده‌کړو حق ورکړي چې د مذهب د غلط تفسیر له لارې د هغوی حقونه تر پښو نه لاندي کوي.»

همدارنګه اغلې بلوچ زیاته کړې: «د طالبانو سرپرست حکومت باید د نړۍوالي ټولنې سره کړې ژمنې عملي کړي، چې ترهګرو ډلو ته به ځای نه ورکوي.»

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې وویل: «پاکستان په سیمه کې سولې، خبرو اترو او همکارۍ ته ژمن دی او د افغانستان په ګډون له ټولو هېوادونو تمه لري چې د مسوولانه نړۍوال چلند او نړۍوالو اړیکو بنسټیزو معیارونو ته غاړه کېږدي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ په یوه خپره شوې اعلامیه کې ویلي و، چې پاکستان کې د حکومت او سیاسي مخالفانو تر منځ د وضیعت د ترینګلتیا په اړه اندېښنه لري، او په پاکستان کې روان حالت به په سیمه منفي اغیزې وکړي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونېسف) د افغانستان په لوېدځ کې له زلزلو، یو کال وروسته راپور خپور کړی او په هغه سیمه کې یې د ماشومانو د حالت په اړه اندېښنه ښودلې.

یونېسف په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د افغانستان په لوېدیځ کې له زورورې زلزلې یو کال وروسته، ټولنه کې د بیا رغېدو نښې ښکاري خو بسنه نه کوي.

د دوی په خبره کورنۍ ورو ورو په خپلو پښو دریږي او له ناورین وروسته ژوند کوي.

دغه اداره اندېښنه ښيي او وايي، په لوېدیځ کې تر زلزلې د یو کال په تېرېدو سره لا هم پرمختګ ورو روان دی.

د دوی په خبره سوړ ژمی راروان دی او زلزله ځپلي لا هم د امکاناتو د نشت تر فشار لاندې دي.

یونېسف وايي، په هرات کې له زلزله ځپلو سره یې د ملګرو ملتونو د یوې برخې په توګه د اوبو او روغتیا ساتنې په ګډون په مهمو برخو کې همکاري کړې ده.

په افغانستان کې د یونېسف استازی ډاکټر تاج الدین اویویل وايي: «یونیسف په هغو ورځو کې چټګ غبرګون وښود، هلته ماشومانو موږ ته اړتیا لرله، موږ په ۲۴ ساعتونو کې وکولی شول، چې د پاکو اوبو سیسټم او لنډمهاله روغتیايي بنسټونه جوړ کړو. او همدارنګه مو په ژمې کې د ژوندي پاتې کیدو لپاره اړین توکي لکه، کمپلې، کورني کیټونه او ژمنۍ جامي وویشلې.»

یونیسف وايي، د یوه کال په موده کې یې په هرات کې د اوبو رسولو ویجاړ شوي سیسټمونه او ټولګي بیارغولي او د ماشومانو او ښځو لپاره روغتیايي او خوراکي خدمتونو ته لومړیتوب ورکړی.

د دغه سازمان په رواپور کې ویل شوي، چې د څلور لکه ماشومانو په ګډون یې له یو میلیون څخه ډیرو خلکو ته روغتیايي خدمتونه وړاندې کړي.

یونېسف په خپل راپور کې ویلي، چې د سخت ژمي په راتلو سره د ماشومانو د هغوی کورنیو لپاره د اوس او راتلونکي لپاره مرستې ډیرې اړینې دي.

دوی خبرداری ورکوي، او وايي، که د زلزله ځپلو ملاتړ ونه شي د تېر یوه کال پرمختګونه به یې په اوبو لاهو شي.

تېر کال د ریښتر په کچه د ۶،۳ درجې زلزلې د ۴۸۰۰۰ کورنۍ زیانمنې کړې.

د راپورونو له مخې په تېر کال په زلزله کې شاوخوا ۱۴۸۰ کسان مړه شوي او ۱۹۵۰ کسان ټپیان شوي وو.

د معلوماتو له مخې په مړو شویو کې ۹۰ سلنه ښځې او ماشومان وو.

دا په داسې حال کې ده، چې په هرات کې زلزله ځپلي کسان وايي، چې د یوه کال په تیریدو سره لاهم ژوند نه دی عادي شوی، مرستې هم نه ورسره کيږي او له جدي ستونزو سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام د یکشنبې په ورځ د (تلې ۱۵مه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې د دغه پروګرام له لوري له څلور میلیونو افغانانو سره نغدي مرستې شوې، چې نیمايي هغه یې ښځې دي.

یاد پروګرام ویلي، مرسته شوې نغدې پیسې خلکو ته دا واک ورکوي چې هر هغه څه ته چې یې ډیره اړتیا وي پخپله یې ځانته چمتو کړي.

د ملګرو ملتونو د خوړو پروګرام د روان کال په زمري میاشت کې ویلي، چې په افغانستان کې ۱۲ میلیونه وګړي، په دې نه پوهیږي، چې د دویم وخت خواړه له کومه ځایه ترلاسه کړي.

دغه پروګرام خبرداری ورکړی و، چې په افغانستان کې څلور میلیونه شېدې خوړونکي ماشومان او مېندوارې ښځې په خوراځواکۍ اخته دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو پروګرام تېره اونۍ هم ویلي و، چې په افغانستان کې ډیری ماشومان په «چای او وچه ډوډۍ» خوړولو باندې ژوندي دي.

کرېکټ بورډ ویلي، چې د عمان هېواد په کوربتوب له عمان او هانکانګ الف لوبډلو سره درې اړخیزه لوبلړۍ د روانې اکټوبر میاشتې په ۱۳مه پیلیږي او تر ۱۵مې به دوام ولري.

افغان ابدالیان لوبډله له رسمي لوبو وړاندې د اکټوبر په نهمه او ۱۰مه نېټه د عمان له الف لوبډلې سره دوه تمریناتي لوبې هم کوي.

کرېکټ بورډ لیکلي، چې افغان ابدلیان لوبډله به له درې اړخیزې لوبلړۍ وروسته په ایمرجېنګ اسیا جام سیالیو کې هم برخه واخلي.

د ایمرجېنګ اسیا جام سیالۍ هم د روانې اکټوبر میاشتې په ۱۸مه نېټه پیلیږي.

افغان کرېکټ بورډ د یادو سیالیو لپاره تېره ورځ نوملړ هم په ډاګه کړ.

د کرېکټ بورډ له لوري په عمان کې د درې اړخیزې لوبلړۍ او ایمرجېنګ اسیام جام سیالیو لپاره د درویش رسولي په لوبډل مشرۍ، صدیق اتل، زبید اکبري، نعمان شاه، وفي الله ترخیل، شاهدالله کمال، محمد اسحاق، شرف الدین اشرف، ننګیال خروټي، کریم جنت، قیس احمد، الله محمد غضنفر، فریدون داودزی، عبدالرحمن، بلال سمیع لوبډله اعلان کړله.

په دغې لوبډله کې سلیم صافي، صدیق پاچا، بشیر احمد افغان او حسن عیسی خیل د احتیاطي لوبغاړو په توګه اخیستل شوي دي.

دغه ایراني چارواکي د شنبې په ورځ یوې خبري غونډې ته وویل، چې د بې اسنادو کډوالو د ایستلو بهیر به د خلکو د یوې اساسي غوښتنې په توګه عملي شي.

د ختیځ تهران د پولیسو مشر دلاور القاصي وویل، د بې اسناده کډوالو د پیژندلو، راټولولو او ویستلو بهیر به د روان کال تر پایه دوام وکړي.

هغه وویل: "په ختیځ تهران کې، د غیرقانوني کډوالو راټولول زموږ په اجنډا کې دي او موږ له محترمو کار ورکوونکو څخه غواړو چې د ایراني کارګرو یا اسناد لرونکو خلکو څخه کار واخلي."

تر دې مخکې د ایران د پولیسو مشر هم ویلي و، چې د روان کال تر پایه به دوه میلیونه بې اسناده کډوال له ایرانه وایستل شي.

په ایران کې میشت اکثره کډوال افغانان دي، چې په افغانستان کې د طالبانو د محدودیتونو او د خراب اقتصادي وضعیت له امله یې دغه هیواد کې پناه اخیستې ده.

په ایران کې د بې اسنادو کډوالو د ژوند شرایط ورځ تر بلې ستونزمن کیږي. په دې وروستیو کې، د تایباد لوی څارنوالۍ دفتر اعلان وکړ چې په ښار کې هر ډول "افغانانو ته د استوګنې کورونه په کرایه ورکول او یا پر هغوی د کورونو پلورل" منع دی.