طالبانو په غزنې کې یو شمېر کسان نيولي چې د څاګانو سرونه یې نه وو پټ کړي

هغه وايي: « له افغانستان نه د متحده ایالاتو په وتلو سره القاعدې او داعش بېرته ځانونه سمبال کړل او د پوتین په څېر دکتاتوران یې زړور کړل چې وروسته یې پر اوکراین برید وکړ.»

مک کینزي له واشنګټن ژورنال سره په یوه ژوندۍ خپرونه کې د افغانستان او منځني ختیځ د کړکېچ په تړاو خبرو کې وویل، چې ده له افغانستان نه د امریکايي ځواکونو د راوتلو پرېکړه پلې کړه او د افغان او امریکايي وګړو له مرګ ژوبلې سربیره یې خپل ځواکونه را واېستل.

مک کنزي وايي، « ځمکنیو ځواکونو خپله دنده ښه ترسره کړه او زه پرې ویاړم».

د متحده ایالاتو د مرکزي قوماندانۍ دغه پخوانی قوماندان وايي، له افغانستان نه د متحده ایالاتو په وتلو سره القاعدې او داعش خپلې وړتیاوې بېرته ورغولې او د پوتین په څېر دکتاتوران یې زړور کړل چې وروسته یې پر اوکراین برید وکړ.

مک کنزي چې د ۲۰۱۹ کال له مارچ میاشتې نه د ۲۰۲۲ کال تر اپریل پورې د امریکا د مرکزي قوماندانۍ یا سنټکام قوماندان و، تېر کال په یوه مرکه کې له افغانستان نه د امریکایي ځواکونو د وتلو د پرېکړې څرنګتیا ناسمه ګڼلې وه.

مک کنزي د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۲۶ مه د کابل هوايي ډګر په دروازه کې ځانمرګی برید ترخه خاطره وبلله. په دغه برید کې چې داعش وسله والې ډلې یې مسوولیت پرغاړه واخست، ۱۸۲ تنه ووژل شول، چې ۱۳ تنه پکې امریکايي پوځیان وو.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د دوشنبې په ورځ پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې په افغانستان کې يې د چين له سفير ژاوشینګ سره کتلي دي.

کرزي له نوموړي سره په لیدنه کې ویلي: « افغان ځوانانو ته د بورسونو په ورکولو کې د چین له حکومت څخه د لا زیاتو همکاریو غوښتنه کوو.»

ښاغلي کزي په دې ناسته کې د سولې او دايمي ثبات د تامین لپاره ملي تفاهم اړين بللی دی.

هغه د افغانستان سره د چین له مرستو مننه کړې او یو ځل بيا یې د نجونو او هلکانو د زده کړو پر رول او اهميت ټينګار کړی دی.

چین یو له هغو څو هېوادونو څخه دی، چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته یې له دغې ډلې سره نږدې اړیکې ټینګې کړې او د افغانستان د کانونو په برخه کې یې له طالبانو سره څو تړونونه لاسلیک کړي دي.

طالبان په دې وروستیو کې د پاکستاني طالبانو او نورو جنګیالیو ډلو په کنټرولولو کې د پاتې راتلو له امله د پاکستان او نورو هېوادونو تر فشار لاندې دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ رسنیز دفتر وایي، په دې ناسته کې چې ددې ډلې د ریاست الوزراء سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر په مشرۍ په سپيدار ماڼۍ کې جوړه شوې وه، د سیاسي کمېسیون غړو، د طالبانو د دفاع وزارت لوی درستیز فصیح الدین فطرت او د کورنیو چارو وزارت ارشد امنیتي مرستیال محمدابراهیم صدر ګډون کړی و.

د طالبانو د ارګ رسنیز دفتر وایي، په دې ناسته کې د سترو سیمه ییزو پروژو او د افغانستان او سیمې د سیاسي او امنیتي وضعیت په تړاو خبرې شوې دي.

د طالبانو سیاسي کمېسیون په دې ناسته کې تیاری ښودلی چې حکومت یې د خپلو سرحدونو او بندرونو امنیت ټینګوي او چا ته اجازه نه ور کوي چې افغان خاوره د نورو هېوادونو خلاف وکاروي.

دغه ناسته داسې مهال ترسره کیږي چې په تېرو څو ورځو کې شمالي وزیرستان، کورمې ولسوالۍ او کراچۍ کې وسله والو بریدونو او چاودنو ګڼو پاکستاني پوځیانو ته مرګ ژوبله اړولې ده.

دغه طالب چارواکي د چا نوم وانخېست، خو وایي یو شمېر مغرضې کړۍ راپورونه خپروي، چې د افغانستان په زندانونو کې بندیان ربړول کېږي.
بدر وایي، هېڅوک دا نه شي ثابتولی چې د هېواد په زندانونو کې شکنجې روانې دي، ځکه اوسمهال په ټولو زندانونو کې زندانیانو ته حرفوي زده کړې ورکول کېږي.

نوموړی وایي: «تاسې په رسنیو کې ګورئ چې زندانیان قاري صاحبان فارغېږي، په زندانونو کې ښوونځي او کورسونه دي او حرفوي زده کړې ورکول کېږي.»

په زندانونو کې د طالبانو د چارو د سمون ادارې پوځي مرستیال حبیب الله بدر په داسې حال کې دا څرګندونې کوي، چې د یادې ډلې له بندخونو د لسګونو فعالانو، خبریالانو او د تېر نظام د سرتېرو د شکنجو او ځورولو راپورونه خپرېږي.

د روان کال په وږي میاشت کې د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده وویل، چې د دې ډلې په زندانونو کې یې د بندیانو د وژل کېدو راپورونه تر لاسه کړي دي.
نوموړي دا هم ویلي و، چې داسې خبرونه یې ترلاسه کړي چې په یوه زندان کې بندیان وژل شوي او د زندان مسوول اعتراف کړی و، چې ملګرو یې بنديان وژلي دي.

له دې وړاندې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې وه، چې په تېرو دریو کلونو کې د طالبانو د استخباراتو په زندانونو کې ۸۷ تنه د شکنجو له امله وژل شوي دي.

سرچينې زياته کړې وه، چې دغه کسان د برېښنا په شاک، زندۍ کولو، په اوبو کې ډوبولو او د تناسلي غړو د شکنجې له امله وژل شوي دي. ډېری بندیان پخواني سرتېري، د ملي مقاومت جبهې غړي او د طالبانو ضد فعالان ګڼل کیږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یوه رپوټ په ډاګه کړه چې د دریو شمالي ولایتونو په بندخونو کې له ۹۰ تنه ښځو څخه ۱۶ هغه یې د طالبانو له جنسي تیري وروسته امېندواره شوې دي.

سره له دې چې په افغانستان کې له ښځو سره د طالبانو د جنسي تیري او د جنسي تیري په اړه خپرو شویو راپورونو د بشري حقونو د ملاتړ ادارې او ملګري ملتونه اندېښمن کړي او ملګرو ملتونو په دې اړه د څیړنو اعلان هم کړی، خو تر اوسه پورې د څېړنو پایلې روښانه شوې نه دي.

د افغانستان د خبريالانو د ملاتړسازمان دا کړنه د خبریالانو له حقونو او د بیان له ازادۍسرغړونه ګڼلې او وايي، دا په افغانستان کې د خبریالانو امنیت او مسلکي کار ته جدي ګواښ بلل کېږي.

د بیان د ازادۍ کور وايي، چې طالبانو دغه خبریال د دوشنبې په ورځ د کابل د اتلسمې امنیتي حوزې اړوند دشت برچي سیمه کې له کارځای نه د کور پر لور د تګ پرمهال نیولی.

تر اوسه د نوموړي د نیول کېدو لامل نه دی روښانه شوی، خو د طالبانو له واکمنېدو راهیسې ګڼ شمېر خبریالان په ناڅرګندو لاملونو نیول شوي او ددې ډلې زندانونو ته اچول شوي.

د افغانستان د خبريالانو ملاتړ سازمان پر نړیوالو بنسټونو او د بشري حقونو سازمانونو غږ کړی چې په افغانستان کې د خبریالانو او رسنیو ازادي د خوندیتوب لپاره پر طالبانو لازم فشارونه راوړي. د یاد سازمان په وینا، د خبریالانو خوندیتوب او حقونه باید د ځپونکو سیاستونو له امله قرباني نه شي.

طالبانو یوه اونۍ وړاندې په غزني کې د خوشال راډیو مسوول مدیر طارق ارین هم نیولی، چې ویل کیږي تراوسه لا په زندان کې دی.