په کابل کې بندیز؛ طالب مشرانو په دوحه کې د انځورونو نندارتون کې ګډون وکړ

نوموړی وايي، په خپل اېکس کې زیاتوي: «د ملګرو ملتونو د ۷۹ عمومي اسمبلۍ دریمې کمېټې سره لر تعاملي خبرو وروسته به د کابل په وخت د شپې لس بجې په دې تړاو خبري غونډه هم وکړم.»

ریچارډ بېنېټ تر دې رپوټ وړاندې کولو مخکې د ملګرو ملتونو رسنۍ سره په خبرو کې د افغان مېرمنو پر حالت اندېښنه ښودلې ده.

هغه ویلي، د نړۍ په هیڅ یوه هېواد کې له هم ښځو او نجونو سره دومره ناوړه چلند نه کېږي، لکه د طالبانو په حاکمیت کې چې له افغان ښځو سره روان دی.

ښاغلی بېنېټ وایي، د نړیوالې ټولنې غړو چې له افغانستان سره د ملاتړ کومه ژمنه کړې وه هغه باید پوره کړي.
د هغه په وینا، واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته، په افغانستان کې د ښځو او نجونو، قومي او مذهبي لږګیو، رسنیو او مدني ټولنو لپاره وضعیت خورا بد شوی دی.
هغه زیاته کړې، ورځ تر بلې په افغانستان کې فضا محدودېږي چې د دغه هېواد پر اقتصاد هم اغېز پرې باسي.
هغه وړاندې ویلي، افغانان د امنیتي ګواښونو، وزګارتیا او د نجونو پر زده‌کړو د بندیزونو له امله اړ شوي چې خپل هېواد پرېږدي.

نوموړي په اېکس پاڼه کاږلي:« هر هغه ګام چې د یوې اجماع او د سیاسي او مدني خواوو ترمنځ د یوې هوکړې او په هېواد کې د سولې او یو مشروع نظام د رامنځته کولو په موخه د بین الافغاني خبرو اترو لپاره پورته کېږي؛ باید د ملي او نړۍوال ملاتړه برخمن شي.»
هغه دغه راز د دغې ناستې جوړونکو او ګډونوالو ته د بریالیتوب هیله څرګنده کړې او له ترکیې یې د دغه ډول ناستو لپاره د فرصتونو په برابرولو کې مننه کړې ده.
هغه د خپلې لیکنې په وروستۍ برخه کې لیکلي:« هیله من یم، چې دغه ناسته به د بین الافغاني مذاکراتو او د یوې ټولګډونې هوکړې لپاره د ګډو هڅو د ملاتړ په برخه کې یو ښه پیل وي.»

تېره ورځ له ترکیې څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د پنجشنبې په ورځ په استانبول کې د بندو دروازو تر شا د سیاسي فعالانو او د پخواني افغان حکومت چارواکو یوه غونډه جوړه شوه.

د راپور له مخې، د دې غونډې کوربه حکمت خلیل کرزی او ادریس زمان دي.

د غونډې اجنډا چې یوه کاپي یې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې ده، ښیي چې په استانبول کې د تړلو دروازو تر شا د «ملي خبرو اترو بهیر لومړۍ ناسته» کې ګډونوال د افغانستان پر اوسني وضعیت او «سیاسي ټیکاو ته د رسېدو پر وړاندې له پرتو ننګونو د تېریدو مسیر» په ته تړاو بحث کوي.

ښاغلي مجاهد د پنجشنبې په ورځ پر اېکس خپور کړي پیغام کې لیکلي، چې د دې ډلې پلاوي قزاقستان ته د خپل وروستي سفر په ترڅ کې "د افغانستان او قزاقستان تر منځ د سوداګرۍ، صنعت، کانونو، انرژۍ، لوجستیک، کرنې، مخابراتو، روغتیا، لوړو زده کړو او د قزاقستان له خوا د بشري مرستو په برخو کې د همکارۍ په لارو چارو موافقه کړې او تړونونه یې لاسلیک کړي.

د مجاهد په وينا، قزاقستان هم د دغه هیواد له لارې چين او نورو هېوادونو ته د افغانستان د وارداتي او صادراتي توکو د لېږد په برخه کې د لا ډېرو اسانتياوو د برابرولو ډاډ ورکړی دی. د خارګوس په بندر کې د "افغانستان د توکو لپاره د لوژستیکي مرکز" په توګه د یوې سیمې تخصیص هم د دواړو خواوو ترمنځ د هوکړې یوه برخه ده، چې د افغان سوداګرو لپاره د توکو د بارولو په برخه کې اسانتیاوې براروي.

قزاقستان ته د طالبانو د پلاوي د سفر د لاسته راوړنو د یوې برخې په توګه، د طالبانو ویاند ویلي، چې دغه هېواد به "د تورغندي-هرات، کندهار-سپینبولدک او مزارشریف-خرلاچی د اورګاډي پټلۍ په جوړولو کې برخه واخلي".

د مجاهد د يادونې له مخې، قزاقستان به په هرات ولايت کې د سوداګرۍ او ترانزيټ مرکز په جوړولو کې هم مرسته وکړي، چې په پام کې ده د سوداګرۍ او ترانزيټي توکو د زېرمه کولو په برخه کې ترې ګټه پورته شي.

په همدې حال کې قزاقستان موافقه کړې چې د افغاني توکو د پلورلو لپاره د قزاقستان په بېلابېلو ښارونو کې د دايمي نندارتونونو په ګډون بیلابیل مرکزونه جوړ کړي.

د طالبانو ویاند د افغانستان د ریل پټلۍ په پروژو کې د قزاقستان د ونډې په اړه نور جزییات نه دي ورکړي. د قزاقستان په ګډون د منځنۍ اسیا هېوادونه له طالبانو سره نږدې اړیکې لري.

د دې ډلې د صنعت او سوداګرۍ د وزیر په مشرۍ د طالبانو یو اقتصادي پلاوي، د افغانستان د کورنیو تولیداتو په درې ورځني نندارتون کې چې په پلازمېنه الماتا کې د اکټوبر په ۲۱مه جوړ شوی و، ګډون کړی و.

د خوړو نړۍوال پروګرام د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۱۰مه) په یوه خبرپاڼه کې وویل، چې د شخړو خپریدل په ځانګړې توګه په منځني ختیځ کې د اقلیم د فشار او اقتصادي ننګونو پایلې په میلیونونو خلک د بیکارۍ ګواښ سره مخامخ کوي.

د ملګرو ملتونو اړوندې ادارې په شمالي دارفور کې د زمزم په کمپ کې د قحطۍ، په سوډان او فلسطین کې د قحطۍ خطر او په هایټي، مالي او سویلي سوډان کې د شدیدې خوراکي ناامنۍ خبرداری ورکړی.

ملګري ملتونه وايي، د اوسنيو شخړو د هواري لپاره له سمدستي او هدفي اقدام پرته په دغو هېوادونو کې د بې وزلۍ او مرګ ژوبلې د ډېرېدو احتمال شته.

د دغه سازمان د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان په ګډون ۲۲هېوادونه د «لوږې د بحران د کچې» په توګه پیژندل شوي چې سمدستي مداخلې ته اړتیا لري.

د خوړو نړۍوال پروګرام وايي؛ فلسطین، سوډان، سویلي سوډان، هایټي او مالي د لوږې پنځه مرکزونه دي چې د "ناوریني" شرایطو سره مخ دي او خلک یې له بې وزلۍ او شدید خوارځواکۍ کړیږي.

په خبرپاڼه کې دا هم راغلي، چې په دغو هېوادونو کې د ۲۰۲۳کال د نومبر او د ۲۰۲۴کال د مې میاشتو تر منځ وضعیت نور هم شوی دی.

په دې خبرپاڼه کې راغلي: "خوړو ته لاسرسی نه یوازې یوه اساسي اړتیا ده، بلکې یو اساسي بشري حق دی."

د عارف عارفي خپلوانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو استخباراتو هغه د سې شنبې په ورځ (د لړم ۸مه) د دایکنډي ولایت په میرامور ولسوالۍ کې نیولی دی. د دوی په وینا، طالبانو هغه په ​​زندان کې "شکنجه" کړی هم دی.

د عارفي خپلوانو ویلي، دا درېیم ځل دی، چې طالبانو هغه د خور د فعالیتونو د دوام له امله نیولی دی. د سرچینو په وینا، طالبانو نوموړی مخکې د ۲۰۲۳کال په ډسمبر او بیا د ۲۰۲۴کال په جنورۍ کې نیولی و.

د عارف عارفي خپلوان وايي، چې طالبانو له هغه تعهد اخیستی و چې د خپلې خور د فعالیتونو مخه به نیسي.

صفیه عارفي د "د ښځو غورځنګ، د هیلې کړکۍ" په نوم د ښځو د یو غورځنګ مشره ده. دغه ښځینه فعاله له افغانستانه بهر ژوند کوي او د هغې په مشرۍ د ښځو غورځنګ څو ځلې د ښځو پر وړاندې د دغې ډلې د تګلارو او محدودیتونو پر ضد اعتراضونه کړي دي.

د عارفي خپلوانو ویلي، چې هغه یو ټولنیز فعال هم دی او دا مهال د طالبانو په زندان کې تر "شکنجې" لاندې دی.

طالب چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.