مجاهد: له قزاقستان سره مو د ۱۰۰ میلیونو ډالرو په ارزښت تړونونه لاسلیک کړي

د خوړو نړۍوال پروګرام د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۱۰مه) په یوه خبرپاڼه کې وویل، چې د شخړو خپریدل په ځانګړې توګه په منځني ختیځ کې د اقلیم د فشار او اقتصادي ننګونو پایلې په میلیونونو خلک د بیکارۍ ګواښ سره مخامخ کوي.

د ملګرو ملتونو اړوندې ادارې په شمالي دارفور کې د زمزم په کمپ کې د قحطۍ، په سوډان او فلسطین کې د قحطۍ خطر او په هایټي، مالي او سویلي سوډان کې د شدیدې خوراکي ناامنۍ خبرداری ورکړی.

ملګري ملتونه وايي، د اوسنيو شخړو د هواري لپاره له سمدستي او هدفي اقدام پرته په دغو هېوادونو کې د بې وزلۍ او مرګ ژوبلې د ډېرېدو احتمال شته.

د دغه سازمان د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان په ګډون ۲۲هېوادونه د «لوږې د بحران د کچې» په توګه پیژندل شوي چې سمدستي مداخلې ته اړتیا لري.

د خوړو نړۍوال پروګرام وايي؛ فلسطین، سوډان، سویلي سوډان، هایټي او مالي د لوږې پنځه مرکزونه دي چې د "ناوریني" شرایطو سره مخ دي او خلک یې له بې وزلۍ او شدید خوارځواکۍ کړیږي.

په خبرپاڼه کې دا هم راغلي، چې په دغو هېوادونو کې د ۲۰۲۳کال د نومبر او د ۲۰۲۴کال د مې میاشتو تر منځ وضعیت نور هم شوی دی.

په دې خبرپاڼه کې راغلي: "خوړو ته لاسرسی نه یوازې یوه اساسي اړتیا ده، بلکې یو اساسي بشري حق دی."

د عارف عارفي خپلوانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو استخباراتو هغه د سې شنبې په ورځ (د لړم ۸مه) د دایکنډي ولایت په میرامور ولسوالۍ کې نیولی دی. د دوی په وینا، طالبانو هغه په ​​زندان کې "شکنجه" کړی هم دی.

د عارفي خپلوانو ویلي، دا درېیم ځل دی، چې طالبانو هغه د خور د فعالیتونو د دوام له امله نیولی دی. د سرچینو په وینا، طالبانو نوموړی مخکې د ۲۰۲۳کال په ډسمبر او بیا د ۲۰۲۴کال په جنورۍ کې نیولی و.

د عارف عارفي خپلوان وايي، چې طالبانو له هغه تعهد اخیستی و چې د خپلې خور د فعالیتونو مخه به نیسي.

صفیه عارفي د "د ښځو غورځنګ، د هیلې کړکۍ" په نوم د ښځو د یو غورځنګ مشره ده. دغه ښځینه فعاله له افغانستانه بهر ژوند کوي او د هغې په مشرۍ د ښځو غورځنګ څو ځلې د ښځو پر وړاندې د دغې ډلې د تګلارو او محدودیتونو پر ضد اعتراضونه کړي دي.

د عارفي خپلوانو ویلي، چې هغه یو ټولنیز فعال هم دی او دا مهال د طالبانو په زندان کې تر "شکنجې" لاندې دی.

طالب چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

یاد وزارت پر خپل اېکس لیکلي، چې د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په کابل کې د روسیې له سفیر دیمتري ژیرنوف سره د پنجشنبې پر ورځ کتلي او پر دوه اړخیزو اقتصادي اړیکو یې بحث کړی.

د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، دواړو خواوو د ګډې کارډلې، سوداګریزو او اقتصادي اړیکو، افغان-روس سوداګریز کمپلکس پرانېستنې او په شمال-جنوب نړیوال ټرانزیټي دهلیز کې د طالبانو حکومت د ونډې اخستلو په تړاو د دې ډلې د تیاري په تړاو خبرې کړې دي.

طالب چارواکي د روسیې له سفیر سره د دوه اړخیزو ګټو پر بنسټ د ګډو پروژو پر پیلونې، د افغانستان د کانونو، کرنې، اوبو او صنعت په برخه کې د پانګونې پر فرصتونو او «رغنده تعامل» هم غږېدلی.

د طالبانو حکومت په سیمه کې له روسیې، چین، ایران او د منځنۍ اسیا یو شمېر هېوادونو سره نږدې اړیکې پالي.

ددې ډلې د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر په دې وروستیو کې ویلي و، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا دوه دایمي غړي [چین او روسیه] ډېر وخت ددوی همکار پاتې شوي.

د چین او افغانستان ترمنځ اول ځل د ۲۰۱۹ کال د مارچ په اوله د چین- حیرتان پټلۍ له لارې باري اورګاډی پیل شو، خو وروسته وځنډېد.

خو د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یوشایونګ نن بیا د دې اورګاډي د پیلېدو خبره کوي.

نوموړي په خپل اېکس کې لیکلي، چې نن د جیانګسو ولایت له نانټونګ ښار کې په ۵۵ ډبو بار دا اورګاډی د افغانستان حیرتان ته روان شو.

په بېجینګ کې د طالبانو سفیر بلال کریمي هم په خپل اېکس کې لیکلي، چې یوشیاویونګ او نورو چینايي چارواکو سره په ګډه یې د افغانستان او چین تر منځ د باري اورګاډي افتتاح وکړه.

د ښاغلي کریمي په خبره، دغه اورګاډی په برقي سامان آلاتو، رخت او نورو توکو بار ۵۰ کانټینرونه انتقالوي، چې په شلو ورځو کې به له نانتونګ ښار څخه د حیرتان بندر ته و رسیږي.

بلال کریمي وايي، د دغه اورګاډي پیلېدو سره به د افغانستان او چین ترمنځ سوداګري پراخه شي.

چین د څو محدودو هېوادونو په څېر له طالبانو سره ښه اړیکي لري او د دې ډلې په واکمنېدو سره یې په افغانستان کې د کانونو په برخه کې پانګونې ته مخه کړې ده.

دغه هېواد له افغانستان سره په نورو برخو کې هم سوداګري زیاتول غواړي.

په افغانستان کې د چین سفیر جاو شينګ د اکتوبر پر ۲۵ د طالبانو له مرستیال عبدالکبیر سره تر لیدنې وروسته خپل اېکس کې ولیکل: "چین به له افغانستان سره د ۱۰۰ سلنې تعرفې په ځای صفر سلنه تعرفه وړاندې کړي."

طالبان دا هڅه هم کوي چې له چین سره پر اورګاډي سربېره د واخان له لارې هم سوداګري ولري.

طالبان وايي، د چین تر پولې یې د واخان لار سوداګرۍ لپاره جوړه کړې ده.

د افغانستان او چین ترمنځ د باري اورګاډي د بیا پیلېدو مراسمو کې بلال کریمي هیله ښودلې چې پر اورګاډي سربېره د لاریو په وسیله هم د واخان له لارې د چین او افغانستان ترمنځ سوداګري پیل شي.

د ایران د دولتي خبري اژانس اېرنا د راپور له مخې، د هغه هېواد لوی څارنوال محمد موحدي ازاد ویلي، د ایران په زندانونو کې له بهرنیو بندیانو څخه نه یوازې دا چې دغه هېواد ته ګټه نه رسېږي؛ بلکې پر هغوی د دولت زیات لګښت هم کېږي.

نوموړي په خبره، باید د دغو بندیانو شمېر را کم شي.
ښاغلي موحدي ازاد وویل:« د دې لپاره اسانه او ارزانه لاره دا ده، چې هغوی باید خپلو هېوادونو ته ولېږل شي او د ایران پر حکومت دغه اقتصادي بوج نور را کم شي.»
د ایران لوی څارنوال په دې برخه کې د هغې کمېټې یادونه هم وکړه، چې خپلو هېوادونو ته د بهرنیو بندیانو د لېږد مسوولیت لري.

نوموړي په دې برخه کې د افغان بندیانو په اړه وویل:« دغه کمېټه باید په راتلونکې میاشت کې هغه ۵۷۴ افغان بندیان خپل هېواد ته واستوي، چې په اړه یې محکمې وروستۍ پرېکړه اعلان کړې وي.»
که څه هم چې د ایران لوی څارنوال د دغو بندي شویو افغانانو د بندي کېدو لاملونه نه دي په ډاګه کړي؛ خو تر ډېره په ایران کې افغانان د نشه‌یي توکو د قاچاقو او پر نورو جنایي جرمونو تورن دي، چې ډېر ځله د هغه هېواد په زندانونو کې د افغان بندیانو د اعدامولو خبرونه هم خپرېږي.
د ایران د عدلیې وزیر امین حسین رحیمي بیا وایي، چې هېواد یې تېر کال له افغانستان سره دې هوکړې ته رسېدلی چې یو شمېر بندیان به خپل هېواد ته استوي او د هغوی د محکومیت پاتې موده به د خپل هېواد په زندانونو کې تېریږي.
ښاغلي رحیمي زیاته کړه:« تېر کال د ایران د قضاییه قوې د بشري حقونو د برخې پلاوی افغانستان ته تللی و او هلته له طالب چارواکو سره دې هوکړې ته رسېدلی و، چې یو شمېر هغه افغانان چې په جنایي جرمونو تورن دي خپل هېواد ته ستانه کړي.»
په ایران کې د زندانونو وضعیت تر ډېره اندېښمنونکی دی او د دغه هېواد په زندانونو کې د اعدامونو لړۍ هم روانه ده، چې دغو اعدامونو د بشري حقونو د بنسټونو نېوکې هم له ځان سره لرلې دي.