ایراني چارواکی: له امنیتي پلوه اټومي پروګرام مونږ ته هېڅ کومه لاسته راوړنه نه درلوده

د بلوچستان په کلات کې نن پر یو پوځي مرکز د برید له امله اووه پاکستاني سرتېري وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان دي.

شهباز شریف له دې پېښې وروسته په خپله خواله رسنۍ اېکس کې د یوه یادښت په خپرولو سره دا برید غندلی او د قربانیانو له کورنیو سره یې غمرازي کړې ده.

شهباز شریف وايي د خپلو خلکو او نظامیانو سره په کډه امنیتي کواښونه له منځه وړي.

نوموړي د دې پیښې د عاملینو د سملاسي نیولو امر کړی دی.

شهباز شریف زیاتوي چې ورته بریدونه د بلوچستان د پراختیا او ښېرازۍ لپاره د اسلام اباد هوډ نشي کمزوری کولی.

د پاکستان دولتي راډیو خبر له مخې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په یوه خبرپاڼه کې ویلي چی په بلوچستان کې د ګډوډیو او بدامنیو جوړونکي د بلوچستان د خلکو او د دې صوبې دوښمانان دي.

د پاکستان د جیو نیوز د خبر له مخې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي هم په بلوچستان کې پر امنیتي ځواکونو برید غندلی دی او د وژل شويو نظامیانو له کورنیو سره یې غمرازي کړې ده.

سرچېنې وایي، چې دغه برید د شپې ناوخته شوی او وسلوالو له سپکو او درنو وسلو څخه کار اخیستی؛ خو امنیتي سرچینو په دغه برید کې وسله‌والو ته د اوښتې مرګ ژوبلې په اړه څه نه دي ویلي.
د دغه برید پړه د بلوڅ ازادي غوښتونکي پوځ منلې او د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره یې ویلي، چې د پاکستان امنیتي ځواکونو ته یې د سر او مال درانه زیانونه اړولي دي.

یوه اوونۍ وړاندې هم بلوچستان کې د اورګاډي په تمځي کې په چاودنه کې د ۱۹ پاکستاني پوځیانو په ګډون لږ تر لږه ۳۱ کسان وژل شوي و او مسوولیت یې هم د بلوچ د ازادي غوښتونکي پوځ په غاړه اخیستی و.

هغوی رویټرز ته ویلي، چې د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر په توګه د مارکو روییو له ټاکنو خوښ نه دي.

د فلاډلفیا اوسېدونکی پانګه‌وال او د «ټرمپ لپاره د مسلمانانو» د ډلې بنسټ اېښودونکي رابیول چودري وایي:« ډونالد ټرمپ زموږ له برکته بریالی شو؛ خو موږ یې د بهرنیو چارو د وزیر په ټاکل کېدو ناراضه یو.»
نوموړی وایي، چې په میشیګان او نورو ایالتونو کې د ډونالډ ټرمپ په ملاتړ د مسلمانانو رای کارونې د هغه په بریالیتوب کې ډېره مرسته وکړه.
د امریکا منتخب ولسمشر دونالډ ټرمپ د اسراییل کلک ملاتړی مارکو روییو د خپلې کابینې په اډانه کې د بهرنیو چارو وزارت ته نومولی دی.

مارکو روییو تر دې وړاندې ویلي و، چې په غزه کې به د اوربند لپاره نظر پوښتنه و نه کړي او هغه په دې باور دی چې اسراییل باید د حماس «ټول غړي» له منځه یوسي.
دونالډ ټرمپ دا رنګه د اسراییل بل ملاتړی مایک هاکبي په اسراییل کې د سفیر په توګه نومولی دی.

مایک هاکبي په فلسطین کې د دوو هېوادونو د رامنځته کولو مسله «د نه منلو او غیر عملي» بللې ده.
د امریکا د مسلمانانو د ځواکمنولو او مشارکت د شبکې اجرایوي مشر رکسینالډو نازارکو ویلي، مسلکان رای ورکوونکي هیله من وو، چې ټرمپ به داسې کسان په کابینه کې ګوماري چې د سولې لپاره کار وکړي.

هغه وایي، داسې هېڅ نښې نښانې تر اوسه نه دي لیدل شوي.
د مینه سونا د پوهنتون پخوانی استاد حسن عبدالسلام هم وایي، چې د ټرمپ د ګومارلو تګلارې د حیرانتیا وړ دي او هغه شان چې هغه فکر کاوه له هغې څخه ټرمپ ډېر «افراطي» عمل کوي.
د ټرمپ ګڼو مسلمانو او عرب ملاتړو رویټرز ته ویلي، هغوی هیله‌من دي چې د دونالډ ټرمپ د ملي اطلاعاتو پخوانی مشر ریچارډ ګرنل چې د امریکا له مسلمانانو او عرب وګړو سره یې د اړیکو په جوړولو کې کار کړی، په دې برخه کې به رغنده رول ولوبوي.
دغه کس امریکا مېشتو عربانو او مسلمانانو سره ژمنه کړې وه، چې ټرمپ به ډېر ژر په منځني ختیځ کې جګړه پای ته ورسوي.

د ماشومانو د ژغورنې سازمان د جمعې په ورځ (د لړم ۲۵مه) پر اېکس خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې اقلیمي بدلونونه، جګړې او نړۍوال روغتیایي بحرانونه په ټوله نړۍ کې د ماشومانو لپاره جدي ګواښونه دي.

د ماشومانو د ملاتړ دغه اداره، د سمدستي لاس په کار کیدو پر اهمیت ټینګار سره وایي: «اوس د عمل وخت دی، نه د خبرو. هر ماشوم له پنځه کلنۍ وروسته، د ژوند کولو او ودې مستحق دی.»

د ماشومانو د ژغورنې سازمان په داسې حال کې د ماشومانو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګندوي چې په ډېرو سیمو کې په جګړو او کړکېچ کې ښکېل میلیونونه ماشومان د تاوتریخوالي، خوارځواکۍ او روغتیايي او ښوونیزو خدمتونو ته د نه لاسرسي په ګډون له جدي خطرونو سره مخ دي.

د ماشومانو د مړینې کچه په هغو سیمو کې چې جګړه په کې روانه ده، په ځانګړې توګه غزې، سوریې، یمن، اوکراین او افغانستان کې لوړه ده. په دې سیمو کې د بحرانونو او جګړو له امله ماشومان روغتیايي خدمتونو ته لږ لاس رسی نه لري او له جدي خطرونو سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د څانګې د یو راپور له مخې، د غزې په جګړه کې د شپږو میاشتو په موده کې د تایید شویو قربانیانو شاوخوا ۷۰سلنه ښځې او ماشومان دي.

په افغانستان کې پراخې بې وزلۍ او اقتصادي کړکېچ د دې لامل شوی چې میلیونونه ماشومان له خوړو، زده کړو او لومړنیو اسانتیاوو بې برخې شي.

رویټرز خبري اژانس د جمعې په ورځ راپور ورکړی چې دا لیک یې لیدلی دی.

ایلن ماسک، دسپیس اېکس اجرایوي مشر او د اېکس ټولنیز شبکې مالک، چې په دې وروستیو کې د متحده ایالاتو د منتخب ولسمشر ډونالډ ټرمپ له خوا د فدرالي حکومت د نوي «دولتي موثریت څانګې» د یو مشر په توګه ټاکل شوی، دغه اداره دوه مشران لري.

د سپیس اېکس د مشر په توګه، ماسک د پنټاګون او د متحده ایاالتو استخباراتي ادارو سره د میلیاردونو ډالرو په ارزښت قراردادونه هم لاسلیک کړي.

د بهرنیو اړیکو د کمیټې جګپوړي غړې جین شاهین او د سنا د وسله والو خدماتو د کمیټې مشر جیک ریډ په خپل لیک کې د امریکا له لوی څارنوال میرک ګارلینډ او د پنټاګون له عمومي مفتش څخه غوښتي چې د هیواد د پوځ او استخباراتي ادارو سره دسپیس اېکس په قراردادونو کې ماسک د رول اړه څیړنې وکړي.

دغو دوو سناتورانو له روسي چارواکو سره د ماسک د اړیکو په اړه د خپرو شوو راپورونو په تړاو خبرې څرګندونې کړي او ویلي یې دي، چې د دغو قراردادونو له څېړلو وروسته باید له دغو قراردادونو د ماسک د احتمالي تعلیق یا ایستلو په اړه پرېکړه وشي.

شاهین او ریډ زیاته کړه، چې ماسک د متحده ایالاتو د حکومت له میلیاردونو ډالرو پیسو څخه ګټه پورته کړې او د متحده ایالاتو له "پېژندل شوي دښمن" سره د هغه اړیکې د "حکومتي قراردادي او د امنیتي قراردادونو د لرونکې" په توګه په ماسک د "اعتماد" په اړه جدي شکونه راپورته کوي.

وال سټریټ ژورنال تیره میاشت له روسي چارواکو سره د ماسک د تماسونو په اړه راپور ورکړ او له هغه وروسته د امریکا د کانګرس یو شمیر ډیموکراټ غړو د څیړنو غوښتنه کړې وه.

تیره ورځ، نیویارک ټایمز راپور ورکړی و، چې ماسک په ملګرو ملتونو کې د ایران د اسلامي جمهوریت له سفیر سره کتلي.

په دغه راپور کې ویل شوي و، چې د دغو لیدنو موخه د تهران او واشنګټن ترمنځ د کړکیج د کمولو په اړه خبرې اترې دي.

د ایران د جګپوړي چارواکي دغه څرګندونې دا په ګوته کوي چې تهران غواړي د لبنان جګړه نوره پای ته ورسوي چې د هغه لبناني متحد حزب الله ته یې سخت زیان رسولی دی.

د ایران د ستر مشر سلاکار علي لاریجاني بیروت ته د سفر پر مهال، په داسې حال کې چې هلته په خبرو اترو بوخت و، اسراییل د لبنان په پلازمینه کې د حزب الله تر کنټرول لاندې سیمو بمبارۍ ته دوام ورکاوه.

اسراییل په دې اونۍ کې د حزب الله تر کنټرول لاندې سویلي سیمو باندې هوایی بریدونه ګړندي کړي.

د لبنان دوو جګپوړو چارواکو رویټرز ته ویلي، چې په دغه هیواد کې د امریکا سفیرې د پنجشنبې په ورځ د لبنان د پارلمان مشر نبيح بیري ته د اوربند یوه طرحه وړاندې کړې، حزب الله په خبرو اتور کې د بیري د ښکیلتیا ملاتړ کوي.

سرچینو وویل، چې دا طرحه د واشنګټن لومړنی لیکل شوی وړاندیز و، چې لږترلږه په څو اونیو کې د خپل متحد اسراییل او د ایران له ملاتړه برخمن حزب الله ترمنځ جګړه ودروي. سرچینو د طرحې د منځپانګې په اړه معلومات نه دي ورکړي.

د فرانسې خبري اژانس ویلي، چې د لبنان په اړه د امریکا په پلان کې د ۶۰ ورځو اوربند شامل دی.

لاریجاني له بیري سره له کتنې وروسته خبریالانو ته وویل، بيري د اوربند په اړه هغه ته "ښه توضیحات" وړاندې کړي دي.

لاریجاني د یو خبریال د دې پوښتنې په ځواب کې چې بیروت ته د امریکا د پلان د شنډولو لپاره راغلی، وویل: «موږ د کوم څه د ورانولو په لټه کې نه یو.»

لاریجاني د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو ته په اشارې سره وویل: «موږ د ستونزو د حل په لټه کې یوو. موږ په هر حالت کې د لبنان د حکومت ملاتړ کوو. هغه څوک چې ګډوډي کوي نتنیاهو او د هغه خلک دي.»

حزب الله په ۱۹۸۲ کال کې د ایران د سپاه پاسداران له خوا جوړ شو او د تهران له خوا تمویل کیږي.

یوه جګپوړي ډیپلوماټ چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي وویل، د اوربند لپاره نور وخت ته هم اړتیا شته او هغه هیله من دی چې د اوربند په اړه هوکره ترسره شي.

پر لبنان د اسراییل بریدونو شاو خوا یو میلیون خلک بې کوره کړي او پراخې سیمې یې ویجاړې کړي دي.

حزب الله په اسراییل خپل راکټي بریدونه جاري ساتلي او وسله وال یې په سویل کې له اسراییلي ځواکونو سره په جګړه بوخت دي.