طالبان: د کړکېچ نړیواله ډله ژمنه ده، چې په افغانستان کې د اقلیم د بدلون ستونزې هوارې کړي

د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان په افغانستان کې د پولیو وایرس د شتون په اړه ندیښنه ښودلې ده.

د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان د دوشنبې په ورځ د (لړم ۲۸مه) په خپل اېکس پاڼه لیکلي، چې په افغانستان کې یې په خپل مالي ملاتړ نږدې ۷۰ زره ماشومانو ته د ګوزڼ ضد واکسین ورکړي دي.

د ملګرو ملتونو دغه سازمان وايي، په افغانستان کې د اوسېدو نامناسب چاپیریال او ضعیف اقتصاد د اړتیا وړ خلکو ته د واکسین ترلاسه کول ستونزمن کړي.

دغه سازمان وايي، د افغانستان په ټولو برخو کې تازه راستنو شویو کډوالو، بې ځایه شویو خلکو او په ټولنه کې وروسته پاتې خلکو ته خدمتونه وړاندې کوي.

ای او اېم وايي،‌ د پولیو د له منځه وړلو نړۍوال نوښت سره په کډه د پولیو او نورو ناروغیو په وړاندې د وقاعیې د واکسین خدمتونو وړاندې کوي. او په ځانګړي ډول د افغانستان په ختیځ او سوېل کې خپل خدمتونه نور هم پراخوي.

دغه سازمان وايي، د خپلو خدمتونو وړاندې کولو پر مهال یې ۷۰۵۰ تنه داسې ماشومانو ته د واکسین په ورکولو هڅولي دي، چې وړاندې تردې یې خپلو ماشومانو ته واکسین نه ورکول.

د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان وايي، د خپلو هڅو په دوام یې د مرستو چمتو کولو له لارې د افغاني سرې میاشتې ټولنې په څیر شریکانو سره مرستې کوي تر څو د اړتیا وړ روغتیايي توکي اړمنو خلکو ته ورسیږي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یونېسف نن دوشنبه د (لړم ۲۸مه) لیکلي، چې یوازې د سپټمبر په میاشت کې یې په افغانستان کې له یو میلیون ډیر ماشومان د خوارځواکۍ له امله معاینه کړي دي.

دغه سازمان دا نه دي ویلي، چې په دغو څه باندې یو میلیون ماشومانو کې څومره شمېر یې په سخته خوارځواکۍ اخته دي.

خو د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق په خپل وروستي راپور کې ویلي وو، چې سږ کال ۳۴۳ زره ماشومان په سخته خوارځواکۍ د افغانستان روغتونونو ته د درملنې لپاره استول شوي دي.

تر دې مخکې د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي و چې په افغانستان کې د خوراکي توکو ناامني په مخ پر زیاتیدونکي ناورین بدله شوې او ۲.۹ میلیونه ماشومان چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي په خوارځواکۍ اخته دي.

نړۍوال سازمانونه وايي، چې په افغانستان کې د بې وزلۍ او لوږې د پراخېدو له امله د هغو ماشومانو شمېر ډېرېږي، چې د خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ دي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس په خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې د دغې ډلې د سرې میاشتې مشر شهاب الدین دلاور تېره ورځ یکشنبه د (لړم ۲۷مه) په کابل کې د اسیا لپاره د بیلګیټس بنسټ د پولیو څانګې له مشرې اناماریا سره کتلي او له هغې یې د مرستو غوښتنه کړې.

د مایکروسافټ کمپنۍ مخکنی مشر بیلګټس یو امریکايي شتمن دی چې د نړۍ د تر ټولو شتمنو کسانو په کتار کې راځي.

باختر اژانس دا نه دي ویلي، چې دغه طالب چارواکي له دغه امریکايي بنسټ څخه په کومه برخه کې د مرستو غوښتنه کړې.

تر دې وړاندې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله په سوېلي ولایتونو کې د پولیو واکسین پر کمپاین بندیز لګولی و چې تر بهرنیو فشارونو یې وروسته د بڼې بدلیدو په پلمه (د کور په کور په ځای جومات په جومات) دغو واکسینو ته په محدود ډول اجازه ورکړه.

طالبانو په افغانستان کې د نجونو او ښځو په زده‌کړو او کار بندیز لګولی او وايي چې دغه کار یې د شریعت د ښه پلي کولو په موخه کړی خو دوی بیا له بهرنیو ښځو سره لیدنې کتنې کوي.

که څه هم دغې بهرنۍ مرسته کوونکې خپله څه نه دي ویلي، خو طالبانو د اسیا لپاره د بیلګېټس بنسټ د مسوولې اناماریا له قوله ویلي، چې هغې د افغاني سرې میاشتې خدمتونه ستایلي او ژمنه یې کړې چې له اړمنو او ناروغانو سره به د افغاني سرې میاشتې له لارې مرستې کوي.

له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو د راستنېدو په دوام دغه اژانس د دوشنبې په ورځ د (لړم ۲۸مه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې تېره ورځ ۱۱ کورنۍ د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې، ۱۹ کورنۍ د کندهار د سپین بولدک له لارې او همدا رانګه ۲۵ کورنۍ د هرات ولایت د اسلام کلا او ۳۱ کورنۍ د نیمروز ولایت د ورېښمو پله له لارې له ایرانه راستنې شوې دي.

باختر اژانس دا نه دې ویلي، چې یادې کورنۍ په خپله خوښه او که په زور د یادو هېوادونو له لوري افغانستان ته راستنې شوې خو وايي، چې ۲۰۲ کسانو باندې سیمکارټونه ویشل شوي او ۱۱ کورنۍ خپل اصلي سیمو ته لیږدول شوې دي.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له مخې، په تېر یو کال کې نږدې ۷۴۰ زره افغان کډوال له پاکستانه او ۶۲۱ زره کډوال له ایران څخه بېرته افغانستان ستانه شوي دي.
خو ‏د کډوالۍ نړۍوال سازمان وایي، چې په تېرو درېیو میاشتو کې ۷۸۶ زره ۷۶۹ افغانانو خپل هېواد پرېښی دی.

دغه کډوال په داسې مهال له ګاونډیو هېوادونو څخه راستنیږي، چې په ایران کې پر افغان کډوالو د بېلابېلو لارو د فشار اچولو راپورونه هم ورکول کیږي.

بل خوا د لړم په ۲۴مه نېته د طالبانو د کډوالو او راستنیدونکو چارو وزارت د ایران د عدلیې وزارت د پلاوي له مشر سره په کتنه کې له ایران څخه وغوښتل چې له نا قانونه کډوالو سره له زغمه کار واخلي او ناوړه چلند دې ورسره نه کوي.

د طالبانو له طبيعي پېښو سره د مبارزې ادارې د دوشنبې په ورځ په یوې خپره کړې خبرپاڼه کې ليکلي، چې په دغه څو ورځنۍ روزنيز کورس کې به د ګډون کوونکو هېوادونو استازي له يو بل سره خپلې تجربې شريکې کړي.

طالبانو په داسې حال کې په دغه روزنیز کورس کې د ګډون لپاره د خپلو کارکوونکو د استولو اعلان کړی، چې دغه ډله په وروستیو کلونو کې په شمالي ولایتونو په ځانګړې توګه بغلان کې د سېلابونو اوپه هرات د زلزلې په ګډون د ډېرو طبیعي پېښو په مدیریت کې پاتې راغلې ده.

تېر کال د هرات ولایت کې زورورې زلزلې او د هغې وروسته ټکانونو مالي او ځاني زیانونه واړول، خو د عامو خلکو او نړۍوالو مرستو سره سره، د زلزلې قربانیان د میاشتو لپاره بې برخلیکه پاتې وو.

همدارنګه په شمالي ولایتونو او په ځانګړې توګه بغلان کې له ویجاړونکو سیلابونو وروسته د طالبانو پر فعالیت پراخې نیوکې وشوې.