فاطمیون او په ایران پورې تړلي نور ملېشه ځواکونه سوریې ته ننوتل

د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د تګ راتګ پر مهال د پاکستان د حکومت له لوري د پاسپورټ او ویزې جبري کېدو په غبرګون د چمن پرلت والو په تازه خپره کړې خبرپاڼه کې خبرداری ورکړی او لیکلي یې دي؛ که د چمن پرلت والو غوښتنې ونه منل شي، دوی به پر دغه دروازه هر ډول ټرانزیټ بند کړي.

په خبرپاڼه کې لیکل شوي، چې د پاکستان حکومت هر ځل د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د تګ راتګ په برخه کې د اسانتیاوو ژمنې کوي، خو بیا ژمنې نه عملي کوي.

پرلت والو ویلي، که د روانې ډیسمبر میاشتې تر څلورمې نېټې د سپین بولدک ـ چمن پر دوازه لګول شوي محدودیونه لرې نه شي، په دغه دروازه به هر ډول ټرانزیټ بند کړي.

د چمن پرلت ویاند صادق خان اڅګزی وايي: «که ډیسمبر تر څلورمې نېټې پورې زمونږ حقه غوښتنې ونه منل شوې نو بیا به بیا موږ پر خپل راتلونکي ګام پورته کولو لپاره هیڅ فکر کولو ته اړتیا نه لرو. او د سپین بولدک ـ چمن دروازه به په بشپړه توګه بنده وي د چمن سپین بولدک پرلت وال او ولسونه نور مجبوره دي چې دغه ډول ګام پورته کړي.»

دغه پرلت څه د پاسه یو کال راهیسې دوام لري، خو هر کله چې یادو پرلتوالو د خپلو غوښتونو او حق تر لاسه کولو په موخه کوم ګام پورته کړی، د ځايي امنیتي ځواکونو له لوري پرې برید شوی.

له تېر یوه کال راهیسې پر یادو پرلتوالو د چمن ځايي امنیتي ځواکونو نږدې درې ځلې بریدونه کړي، چې په پایله کې له درې څخه تر څلورو پرلتوال وژل شوي او لسګونه نور ټپیان شوي دي.

خو پرلتوال وايي، د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاکستان د حکومت له لوري د پاسپورټ او ویزې جبري کیدو پریکړه ورته د منلو وړ نه ده.

پرلتوال وايي، د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر دغه دروازه سوداګرۍ ته وده ورکول او د خپلو خلکو لپاره د باعزته کاروبار غوښتنه کوي.

د ایرنا خبري اژانس د خبر له مخې د دغې غونډې د اجنډا چمتو کولو په موخه د کارپوهانو ناسته د ایکو سازمان د مشر او د غړیو هیوادونو د لوړپوړو چارواکو په موجودیت کې نن دوشنبه سهار پیل شوه، چې سبا به یې غونډه ترسره شي.

د پاکستان دولتي راډيو ویلي، چې د دغه هیواد د لومړي وزير مرستيال او د بهرنيو چارو وزير اسحاق ډار به د دوشنبې په ورځ د (لیندۍ ١٢مه) مشهد ته سفر وکړي چې د اقتصادي همکاريو د سازمان د وزيرانو د شورا په ٢٨مه غونډه کې برخه واخلي.

دا لا نه ده څرګنده چې طالبان ولې دغې غونډې ته نه دي بلل شوي، خو طالبان او ایران تل تر خپل منځ د ډیپلوماتیکو او اقتصادي تودو اړیکو خبرې کوي.

په خبرپانه کې راغلي: «د اقتصادي همکاریو د سازمان د غړو هېوادونو د بهرنیو چارو د وزیرانو ۲۸مه غونډه نن دوشنبه د لیندۍ په ۱۲مه د دغه سازمان د غړو هېوادونو د بهرنیو چارو د وزارتونو د کارپوهانو په شتون کې په مشهد کې پیل شوه او د وزیرانو غونډه به سبا، سې شنبه ترسره شي.»

د معلوماتو له مخې په دې غونډه کې د ۲۰ هیوادونود بهرنيو چارو وزارتونو پلاوي ګډون کوي.

د راپورونو له مخې، تر اوسه پورې د اذربایجان، ترکیې، تاجکستان او قزاقستان چارواکي په دې غونډه کې د ګډون لپاره ایران ته رسېدلي دي.

ایکود سیمې په کچه یو سازمان دی چې د ایران، پاکستان او ترکیې لخوا په ۱۹۸۵ کې د غړو هیوادونو ترمنځ د اقتصادي او کلتوري همکاریو د پراختیا په موخهجوړ شو، او د ۱۹۹۲ کال وروسته ورسره اوه هیوادونه لکه اذربایجان، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان یو ځای شول چې ټول شمېر لسو هیوادونو ته ورسید.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو انسټیټیوټ تېره ورځ یکشنبه د (لیندۍ ۱۱مه) ناوخته په خپل تازه خپاره شوي راپور کې ويلي، چې پاکستان کې یوازې په تېره نومبر میاشت کې ۲۴۵ تنه وژل شوي او ۲۵۷ نور ټپیان شوي.

دغه انسټیټیوټ په خپل راپور کې ویلي، چې د جګړو او چاودنو له امله ۱۱۹ ملکي وکړي، ۱۰۴ امنیتي ځواکونه او ۳۴ وسله وال ټپیان شوي هم دي.

د دغه مرکز په راپور کې ویل شوي، چې د پاکستان امنیتي ځواکونو په نومبر میاشت کې د ۲۰ وسله والو د نیولو خبر په داسې حال کې ورکړی، چېوسله والو ډلو د يوې مياشتې په ترڅ کې د ١١ حکومتي کسانو د تښتولو مسووليت منلى دى.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو انسټیټیوټ وايي، چې د ټولو تلفاتو له جملې څخه ۱۳۱ تنه په ترهګریزو بریدونو کې وژل شوي، چې د هغوی له جملې څخه ۵۴ امنیتي ځواکونه شامل دي چې بیا۲۷ وسله وال د امنیتي ځواکونو له خوا وژل شوي دي.

راپور زیاتوي، چې په دغو ترهګریزو بريدونو کې ٢٢٠ کسان ټپيان شوي چې ١١٩ ملکيان، ٩٥ امنيتي ځواکونه او شپږ وسله وال دي.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو انسټیټیوټ وړاندې وايي، چې پاکستان کې د وسله والو په فعالیتونو کې زیاتوالی راغلی،او په خبره یې چېپه اکتوبر میاشت کې ۶۸بریدونه شوي وو، چې په نومبر کې یې شمېر۷۱ ته لوړ شوی.

راپور زیاتوي چېد دغو بریدونو ډیره برخه په خیبرپښتونخوا ایالت کې شوي چې د ټولو ۷۱ بریدونو له ډلې یوازې۵۰هغه یې په دغې صوبه کې شوي او په پایله کې یې ۷۱ تنه وژل شوي او ۸۵ نور ټپیان شوي دي.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو انسټیټیوټ په کورمه کېد سني او شیعه قبایلو تر منځ په وروستيو نښتو کې د دواړو لوریو تر ۱۲۰ د زیاتو کسانو د وژل کېدو پخلی هم کړی دی.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو انسټیټیوټ زیاتوي، چې د ۲۰۲۴ کال په لومړیو ۱۱ میاشتو کې وسله والو د زرو شاوخوا بریدونه کړي چې په ۲۰۲۳ کال کې د بریدونو شمېر ۶۴۵ ښودل شوی او دا ښيي چې پاکستان د امنیتي ننګونو تر ټولو ترینګلی وضعیت تجربه کوي.

پاکستان کې د پوځ او حکومت چارواکي تل دا ادعا کوي چې په افغانستان کې د ۲۰۲۱ په اګست میاشت کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته په دغه هیواد کې ناامني تر پخوا ډېره شوې او لامل یې هم د ټي تي پي وسله واله ډله بولي چې وايي دا مهال په افغانستان کې خوندي پټنځایونه لري، خو طالبانو تل دغه ادعاوې رد کړې دي.

ځايي سرچینې وايي، چې په وژل شویو ماشومانو کې دوه تنه یې سره وروڼه وو.

د خیبرپښتونخوا د بنو له ولسوالۍ څخه ځايي سرچینې وايي، چې تېره ورځ یکشنبه د (لیندۍ ۱۱مه) د جانیخیلو په سین تنګه سیمه د پاکستان پوځ د هاوان ګولۍ د لګېدو له امله درې ماشومان وژل شوي چې دوه یې سکه وروڼه وو.

تر اوسه پورې د پاکستان پوځ په دې اړه څه نه دي ویلي، خو په خیبرپښتونخوا ایالت کې د وروستیو نا امنیو او د پوځ او وسله والو په بریدونو کې ډیری مهال مرګ ژوبله ولسي خلکو ته هم اوړي.

بنو کې ځايي خبریالان وايي، چې په وروستیو جګړو کې د سیمې خلک زیانمن شوي خو وايي د جګړې لوري دغو ټکو ته پام نه کوي.

د بنو په جانیخیلو کې د وژل شویو درې تنو عمرونه له اتو کلونو نیولې بیا تر ۱۳ کلونو پورې ښودل شوي.

په دې وروستیو د امنیتي ناکراریو له امله په خیبرپښتونخوا په ځانګړي ډول لوی وزیرستان کې د پوځ او وسله والو تر منځ په د جګړو پر مهال د ولسي خلکو ژوند ته پام نه کیږي او په هره جګړه کې د ښځو او ماشومانو په ګډون د کلي ځايي خلکو ته مرګ ژوبله اوړي.

سلیوان وویل: « موږ په فعاله توګه هڅه کوو چې دا موضوع شونې کړو. موږ د سیمې له مهمو لوبغاړو سره ژورې خبرې کوو او ان نن هم فعالیتونه روان دي». هغه زیاته کړه چې « نورې خبرې او مشورې به هم وشي او زموږ هیله دا ده چې د اوربند او یرغمل کسانو د خوشي کولو په تړاو د هوکړې زمینه برابره کړو، خو لا [دغه هدف ته ] نه یو رسېدلي»،

د سلیوان څرګندونې په لبنان کې د حزب‌الله پر اهدافو د اسراییل له بریدونو سره هممهاله دي چې له اوربند وروسته پرې وشول.

په دې اړه د خبرو په ترڅ کې، سلیوان د اوربند ستاینه وکړه او ویې ویل چې امریکا د لبنان له پوځ سره په همکارۍ کار کوي څو ډاډ ترلاسه شي چې دا په « اغېزناک ډول» پلی شي.

هغه اېن بي سي ته وویل: « موږ اړتیا لرو چې دا وساتو او ډاډ ترلاسه کړو چې په بشپړ ډول عملي شي».

سلیوان د اسراییل وروستیو بریدونو ته په اشاره وویل، چې د جدي ګواښونو پرمهال دواړو خواوو ته د نړیوالو قوانینو له مخې حق شته چې د ځان‌ساتنې لپاره اقدام وکړي.

د فرانس پرېس د رپوټ له مخې، په ورته وخت کې د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر د یکشنبې په ورځ په یروشلم کې وویل داسې «نښې نښانې» شته چې د حماس له لوري د یرغمل کسانو د خوشې کولو په اړه پرمختګ رامنځته شي.

هغه وویل: « د رامنځته شویو شرایطو له کبله داسې نښې شته چې موږ ښایي د حماس د یو څه انعطاف زیاتوالی ووینو، په ځانګړې توګه له لبنان سره د هوکړې په ګډون». نوموړي زیاته کړه: « دا هیله شته چې دا پروسه مخکې ولاړه شي. موږ د یرغملو بیرته راګرځولو ته ژمن یو – دا زموږ یوه مهمه دنده ده چې باید ترسره یې کړو».خو هغه ټینګار وکړ چې حماس ته باید اجازه ور نه کړل شي چې په غزه کې واکمني ته دوام ورکړي.

په ورته وخت کې، جیک سلیوان له سي بي اېس سره په خبرو کې وویل چې د امریکا ولسمشر جو بایډن د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو او د هغه له حکومت سره په نږدې همغږي کې دی. نوموړي وویل: « هغه (بایډن) د اسراییل-حزب‌الله د اوربند په ورځ له صدراعظم نتنیاهو سره خبرې وکړې او نتنیاهو ورته وویل چې هغه موافق دی، وخت مناسب دی».

حماس د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر پر۷مه د اسراییل پر ضد برید کې ۲۵۱ کسان یرغمل کړل، چې ۹۷یې لا هم په غزه کې بند پاتې دي.

د حماس په برید کې ۱۲۰۷ کسان وژل شوي، چې زیاتره یې ملکي وګړي دي.

په ځواب کې، اسراییل پر غزه پراخ پوځي عملیات پیل کړل، چې لږ تر لږه ۴۴,۴۲۹ کسان یې وژلي، چې زیاتره یې ملکي وګړي دي.

د غزې ډیره برخه ویجاړه شوې ده او اوسېدونکي یې په بشري مرستو متکي دي.

ملګرو ملتونو د یکشنبې په ورځ وویل، چې د امنیتي اندیښنو له کبله به د کرم شالوم له لارې د مرستو لېږد وځنډوي.

سلیوان له سي بي اېس سره په خبرو کې وویل، چې د غزې بشري وضعیت یو ناورین دی او هلته د لوږې خطر تل په څار کې دی.

هغه وویل: «دلته ډېر خلک شته چې د خوراک، اوبو، درملو او پاکوالي د امکاناتو له کمښت څخه رنځ وړي. بې ګناه خلک چې د سولې یوه اندازه مستحق دي او باید دې ټولو ژغورونکو توکو ته پراخ لاسرسی ولري».