طبي مرکزونو کې د نجونو پر زده کړو بندیز؛ د طالبانو د روغتیا وزیر پر «دودیز طب» ټینګار وکړ

اروپایي اتحادیې د چارشنبې په ورځ په خپره شوې اعلامیه کې اندېښنه څرګنده کړه چې دغه پالیسي به د افغانستان بشري ناورین لا پسې ژور کړي او د افغانانو کړاوونه به نور هم زیات کړي.

اعلامیه وايي، "دا پرېکړه یو ځل بیا د بنسټیزو بشري حقونو خلاف یو بوږنوونکی ګام او د ښځو زده کړو پر وړاندې نه توجیه کېدونکی برید دی".

اروپایي اتحادیې د ښځو د زده کړو او کاري ځواک کې د هغوی د ګډون پر ارزښت ټینګار کړی او دا یې د هر ملت د ځان‌بسیاینې او پرمختګ لپاره مهم بللی.

په اعلامیه کې له طالبانو غوښتنه شوې چې دا تبعیضي پالیسي بېرته واخلي او د نړیوالو قوانینو په اډانه کې ژمنو ته درناوی وکړي، په ځانګړي ډول ټولو افغانانو ته د زده کړو او اساسي روغتیا برابر لاسرسی ډاډمن کړي.

اعلامیه زیاتوي، "اروپایي اتحادیه د افغان ښځو او نجونو او هغو ټولو کسانو ملاتړ ته ژمنه ده چې په دوامداره توګه یې حقونه نقض کېږي".

د طالبانو مشر په یوه تازه ګام کې په افغانستان کې د ښځو پر طبي زده کړو او د روغتیاپالنې پر انسټیټیوټونو بندیز لګولی، چې په کوردننه او بهر یې ګڼ غبرګونونه را پارولي دي.

یاد وزارت وايي، « د وزارت ځانګړې الوتکې د افغانستان د خلکو لپاره پنځمه جوپه بشري مرستې ورسولې».

د دې مرستو ډېره برخه خوراکي توکي دي.

تاس خبري اژانس وايي، چې دغه بشري مرستې د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین د فرمان او د بیړنیو حالاتو وزیر الکساندر کورینکوف د لارښوونو پر بنسټ ترسره شوې، چې د افغانستان له کړکېچن وضعیت سره د مرستې ژمنتیا څرګندوي.

روسیه په داسې حال کې کابل ته بشري مرستې لیږي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان له د دوامدارې اقتصادي بې‌ثباتۍ او نړیوالې انزوا سره مخ دی.

دغه اژانس پر اېکس پاڼه لیکلي، چې دغه کورنۍ د افغانستان له څلورو لارو تورخم، سپین بولدک، اسلام کلا او ورېښمو پله راستنې شوې دي.
د دغه خبر له مخې، د دغو راستنو شویو کورنیو له ډلې ۳۲ یې د تورخم له لارې، ۳۲ یې د سپین بولدک له لارې، ۳۵ یې د نيمروز د ورېښمو پله له لارې او ۹۷ یې د هرات د اسلام کلا له لارې هېواد ته راستنې شوې دي.
خو د دغو راستنو شویو د ټولټال شمېر په اړه څه نه دي ویل شوي او دا هم نه دي ویل شوي، چې دغه کورنۍ په زور راستنې شوې او که په خپله خوښه.
دغه اژانس لیکلي، چې له دغې ډلې ۲۱ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوې او پر سلګونو کورنيو اړینې مرستې هم وېشل شوې دي.
له بل پلوه ایراني چارواکي وایي، چې د روان کال ترپایه به له دغه هېواده له دوو څخه تر دوه نیم مېلیونو پورې بې اسناده افغان کډوال واېستل شي.
تازه په پېښور کې سرچېنې وایي، چې په پېښور او شاوخوا سیمو کې یې له ۱۰۰ زیات افغانان نیولي دي.

د پېښور پولیس وایي، دغه افغانان وروسته له هغې ونیول شول چې پولیسو د امنیت او ټیکاو راوستو په موخه پراخ عملیات پیل کړل.

دوی دا رنګه ادعا کړې، چې د نیول شویو افغانانو سره یې وسلې او نشه‌یي توکي هم نیولي دي، خو افغان کډوال دا خبره نه مني.
هغوی وایي، هر کله چې په پاکستان سیاسي کړکېچ زیاتیږي ورسره پر افغان کډوالو فشار راوړل کېږي او دوی د تاریخ په اوږدو کې د سیاسي لانجو ګونجو قربانیان دي.

د ایران دغه چارواکي اېسنا خبري اژانس ته ویلي، چې افغانستان ته د بندیانو د لېږلو په لومړي پړاو کې به ۵۰۰ افغان بندیان ستانه کړای شي.

ښاغلی جلالیان وايي، چې د دغو بندیانو نوملړ یې طالبانو ته سپارلی او ایران دې ته په تمه دی چې طالبان دغه نوملړ تایید کړي چې دغه کسان افغانان دي او که نه.

نوموړی وايي، د دغو بندیانو په ډله کې یو شمېر یې په نغدي جریمو هم محکوم شوي او طالبان یې باید په اړه خپل دریځ څرګند کړي، چې د هغوی په اړه به څه پرېکړه کوي.

ښاغلی جلالیان وايي، په ایران کې افغانان تر ډېره «د نشه‌يي توکو په قاچاق، غلاغدیو، قتلونو او درغلیو» په تورونو تورن دي چې تر ټولو سخت یې «د نشه‌يي توکو قاچاق دی، چې په ایران کې ورته سخته سزا هم ټاکل شوې ده.»

عسکر جلالیان وايي، دوی په دې برخه کې د طالبانو غبرګون ته په تمه دي، کله چې هغوی ځواب ورکړ، دوی به د دغو بندیانو د لېږد پړاو هم پیل کړي.

نوموړي دا رنګه وویل، چې د افغان بندیانو د لېږد پر سر په کال ۱۳۸۵ کال کې د دواړو هېوادونو تر منځ هوکړه شوې وه.

د دغه سازمان بېړنۍ کمېټې په خپله څلوېښتمه غونډه کې په افغانستان کې د طالبانو په هغه دریځ اندېښنه وښوده، چې له مخې یې په دغه هېواد کې د پولیو واکسین کمپاین کوراکور بند شوی او یوازې د جوماتونو له لارې ماشومانو ته د دغه واکیسن څاڅکې څڅول کېږي.

دغې کمېټې ویلي، چې د ګوزڼ ناروغۍ پېښې د افغانستان په سویلي سیمو کې د ۲۰۲۳ کال راوروسته ډېرې شوې دي.

د پولیو د ویروس په اړه بېړنۍ کمېټې د ۲۰۲۴ کال د نومبر په شپږمه نېټه د روغتیا د نړۍوال سازمان د مشر په مشرۍ کې ناسته وکړه.

د روغتیا د نړۍوال سازمان د بیان له مخې چې د سې شنبې په ورځ خپور شو، د پولیو ویروس د مثبتو نمونو له مخې په ۲۰۲۴ کال په افغانستان کې په دغه ویروس د اخته ماشومانو شمېر ۸۴ ته رسېدلی، چې دغه شمېر په ۲۰۲۳ کال کې ۶۲ پېښې ثبتې شوې وې.

دغه سازمان دا رنګه ویلي:« پخوا چې د پولیو پر ضد د واکسین کمپاین کوراکور تطبیقېده؛ نو پام وړ پرمختګونه یې لرل، خو د ۲۰۲۴ کال راهیسې په افغانستان دغه کمپاین په سیمه‌ییز کمپاین بدل شوی دی.»

د روغتیا نړۍوال سازمان د بېړنۍ کمېټې کورا کور د پولیو کمپاین په بندولو اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې «سیمه‌ییز کمپاینونه په افغانستان کې ټول ماشومان تر پوښښ لاندې نه شي راوستلای، په تېره بیا ماشومې نجونې، چې دا کار کولای شي د پولیو پېښو په ډېروالي کې ناوړه اغېز پرې باسي.»

د روغتیا نړۍوال سازمان له پاکستانه افغانستان ته د کډوالو ستنېدو ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي، چې د مېشتېدنو دغه نوې لړۍ هم کولای شي چې دغه ناروغي په کور د ننه او هم نورو هېوادونو ته پراخه کړي.

کمیټې ویلي، چې د خپلې وروستۍ غونډې وروسته یې په ګوزڼ د اخته ماشومانو ۵۱ تازه پېښې ثبتې کړي چې له ډلې یې ۱۷ په افغانستان او ۳۴ یې په پاکستان کې وې.

د روغتیا نړۍوال سازمان وايي، چې د دغو شمېرو له مخې ویلای شي چې په افغانستان کې پر دغې ناروغۍ ۲۸۳ سلنه زیاته شوې او په پاکستان کې بیا دغه سلنه په کال ۲۰۲۳ کې ۵۵۰ سلنې ته لوړه شوې ده.

ګڼ شمېر ماشومان د پاکستان په قبایلي سیمو کې د نا امنیو له امله له واکسینه بې برخې شوي.

دغه سازمان وايي، د همدغو نا امنیو له امله دوی خپلو هغو موخو ته نه دي رسېدلي چې په دغو سیمو کې یې د پولیو ویروس د لمنځه تلو لپاره یې ټاکلې وې.