د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وايي چې امیر خان متقي د ایران له نوي ګومارل شوي سفير عليرضا بیکدلي سره پېژندګلویزه ناسته وکړه. د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ایران سفیر په حواله لیکلي چې د خپل ماموریت په موده کې به د دواړو هېوادونو اړیکې په بېلابېلو برخو کې لا پراخې کړي.
د طالبانو تر واک لاندې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیا احمد نن دوشنبه «د لیندۍ ۱۹مه» پر خپل اېکس د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې ددې ډلې د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د ایران له نوي سفیر عليرضا بیکدلي سره په دغه لیدنه کې د دواړو هېوادونو پر اړیکو خبرې کړې دي.
د طالبانو له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې د ايران د نوي سفير په حواله ویل شوي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د لا پراختیا په موخه غواړي په نږدې راتلونکي کې د کابل او تهران تر منځ لوړپوړي پلاوي سفرونه وکړي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت بیکدلي چې ویل کیږي باتجربه ډېپلوماټ دی، څه موده وړاندې د حسن کاظمي قمي پر ځای وټاکه.
بېکدلي د هغه کس ځای ناستی کېږي، چې سپاه پاسداران ته نږدې و.
خو د ایران بهرنیو چارو وزیر عراقچي د سپاه پاسداران د فردي انتخاب پر ځای د بهرنیو چارو وزارت یو با تجربه ډیپلوماټ په کابل کې وګوماره.
دا په داسې حال کې ده، چې د ایران اسلامي جمهوريت هم د امریکا په څېر د افغانستان په چارو کې د ځانګړي استازي مقام لرې کړی دی.
د افغانستان سقوط
هندی رسني ډي اېن اې په یوه پرتلنه کې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د افغان دولت سقوط ته اشاره کړې چې په پایله کې یې مخکیني ولسمشر اشرف غني هېواد پرېښود. غني خپل تګ د دې لپاره اړین وباله چې د وینو تویېدنې او د کابل د ورانۍ مخه ونیسي، خو دغه ناڅاپي اقدام هېواد په ګډوډۍ کې وغورځاوه.
د ډې اېن اې په باور، د حکومت له نړېدو او د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته طالبانو واک په لاس کې واخیست. غني وروسته په متحده عربي اماراتو کې پناه واخیسته، خو له هېواده د هغه وتل د نړیوالو مداخلاتو او هېواد جوړونې د هڅو د ناکامۍ سمبول پاتې شوی.
سریلانکا: اقتصادي بحران د یوې کورنۍ واک ته د پای ټکی ږدي
د۲۰۲۲ کال په جولای په میاشت کې د سریلانکا ولسمشر ګوتابایا راجاپاکسا د بېساري اقتصادي کړکېچ په ترڅ کې تېښتې ته اړ شو. د خوراکي توکو، سونتوکو او درملو د سخت کمښت له امله د خلکو پراخې مظاهرې ترسره شوې، چې بالاخره مظاهرهچیانو د ولسمشر استوګنځي ونیوه.
راجاپاکسا لومړی مالدیف او وروسته سینګاپور ته لاړ، چې هلته یې رسمي استعفا ورکړه.
د هغه تګ د یو وخت ځواکمنې سیاسي کورنۍ د زوال او د خراب اقتصادي مدیریت د مستقیمو پایلو څرګندونه کوله.
سره له دې چې راجاپاکسا د۲۰۲۲ کال په سپټمبر کې بېرته سریلانکا ته ستون شو، خو هېواد یې د پورونو له کړکېچ او د خلکو له بېباورۍ سره مخ دی.
بنګلهدېش: یوه لومړۍ وزیره ګوښه شوه
د۲۰۲۴ کال په اګست میاشت کې بنګلهدېش د هغو هېوادونو په لیست کې شامل شو، چې مشران یې د کړکېچونو په ترڅ کې تېښتې ته اړ شوي دي.
د بنګلهدېش لومړۍ وزیرې شیخ حسینه وروسته له هغه هند ته پناه یووړه، چې د زدهکوونکو لاریونونه کړکېچن شول او بالاخره د هغې د استعفا غوښتنه وشوه.
مظاهرهچیان، چې د هغې حکومت یې په استبداد او فساد تورن کړی و، د هغې رسمي استوګنځي ته ورسېدل.
په دې حال کې حسینې هېواد پرېښود. وروسته یوه انتقالي حکومت واک ترلاسه کړ، خو هېواد یې لاهم په سیاسي ګډوډۍ کې ډوب پاتې دی.
سوریه: د اسد کورنۍ واک پای ته رسېږي
د۲۰۲۴ کال په ډسمبر میاشت کې له یوې لسیزې اوږدې کورنۍ جګړې وروسته د سوریې ولسمشر بشارالاسد وروسته له هغه هېواد پرېښود، چې د مخالفو ځواکونو لاس ته دمشق او نورې مهمې سیمې ولوېدې. د هغه تېښته د سوریې د پنځوس کلنې کورنۍ واکمنۍ پای دی، چې جګړه ځپلی هېواد یې په لا ډېره ورانۍ کې پرېښود.
سوریه اوس د بیا جوړونې له سختو ننګونو سره مخ ده، په داسې حال کې چې میلیونونه کسان بېځایه شوي او ټولنه په شدید ډول وېشل شوې ده.
تر فشارونو لاندې د مشرانو تېښته په معاصر نړیوال سیاست کې یو تکراري انځور دی: اوږدمهاله بحرانونه، که اقتصادي وي، سیاسي، یا نظامي، کولی شي د رژیمونو د ناڅاپي سقوط لامل شي.
