د پاکستان لوی درستیز وايي ترهګري او د هغې ملاتړي به له منځه یوسي

ضیاالحق امرخېل د یکشنبې په ورځ پر اېکس ولیکل چې « یوه اونۍ په یوه اسلامي وطن کې وم. ډېره راته دردوونکې وه چې کله مې اسوده، سوکاله او په پوره خوشالۍ تعليمي مرکزونو ته د نجونو تګ راتګ لیده او بیا مې د خپل هیواد له محرومو خویندو او لوڼو سره پرتله کاوه چې د بیلابیلو تنګسیاوو او ستونزو با وجود يې د یوې روښانه راتلونکې لپاره په شوق زدکړې کولې، خو ترې محرومې کړای شوې».

هغه زياته کړې، چې د طالبانو له واکمنۍ شاوخوا څلور کاله تېرېږي، خو د پوهنې مسالې ته پوره پاملرنه نه ده شوې.

امرخېل وايي، چې د افغاني ټولنې نيمايي برخه له زده کړو بې برخې ده او بل پلو د نارینه وو د زده کړو او کار په برخه کې د ښوونکو او مسلکي کسانو کمښت هم زيات شوى دى.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې واک ته له رسېدو وروسته پر ښځو او نجونو سخت بندیزونه لګولي او هغوی یې د زده کړې او کار له حقه بې برخې کړې دي.

امرخېل وايي، چی دا خبرې له بده نیته نه کوي،خو دا درد هغوی ښه محسوسولی شي چې نوره نړۍ وګوري او بیا خپل هیواد ته وګوري.

د ننګرهار دغه پخوانی والي وايي، یوازې طبیعي سرچينې ستونزه نشي هوارولی او که هوارولی یې شوای افريقايي هېوادونه به د نړۍ بډایه هیوادونه وای.

د هلمند له مرکز لښکرګاه ښار څخه یو شمېر زده کوونکو له افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې وویل، چې نن د یکشنبې په ورځ د امر بالمعروف ریاست یوه ډله محتسبان پر ښوونځیو ګرځیدل او زده کوونکو ته یې خبرداري ور کول، چې نور به ښوونځي ته له خولیو پرته نه ورځي.

دغه زده کوونکي وايي، د هلمند ولایت د امربالمعروف ریاست محتسبانو ورته ویلي، چې نور به ږیرې نه خرېیي.

د زده کوونکو له ډلې یو تن چې نه غواړي د طالبانو له ډاره یې هویت په ډاګه شي، افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، « سهار ۹ نیمې بجې شاوخوا وې، د ښوونځي مدیر ټول زده کوونکي له ټولګیو بیرون راوایستلو، د امربالمعروف کسان راغلي وو، هغوی ویل چې ښوونځي ته د راتلو پر وخت به خولۍ پر سر کوئ، نور به په غربي سټایل ښوونځي ته نه راځئ».

یو بل زده کوونکی وايي، د امربالمعروف محتسبانو زده کوونکو ته توصیه وکړه، چې له سټایلي ویښتیانو او ږیرې خرېیلو ډډه وکړي.

دغه زده کوونکي افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل:«هغوی وویل، چې موږ بیاځلې د څار لپاره راځو، ږیرې مو باید منظمې وي او سټایلي وریښتیان مو ونه وینو.»

د هلمند له پوهنې ریاست څخه یوې سرچیني د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې څه موده وړاندې د امربالمعروف ریاست لد پوهنې ریاست ته په شفاهي ډول امر کړی، چې په ښوونځیو کې دې د زده کوونکو ظاهري صورت «ږیرې، د جامو سټایل او خولۍ پر سر کولو» ته جدي پاملرنه وشي او پر زده کوونکو عملي شي.

دغه سرچینه وايي، طالبانو د پوهنې ریاست ته سپارښتنه کړې، چې د مدرسې او د ښونځي د زده کوونکو په جامو کې باید هیڅ ډول توپیر نه وي.

په ورته وخت کې له ارزګان ولایت څخه هم سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې په یاد ولایت کې د ښوونځیو زده کوونکو او د پوهنتون محصلانو ته په لوڅ سر ښوونځیو او پوهنتون ته د ننوتلو پر مهال اجازه نه ورکول کیږي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو له دې وړاندې د یو شمېر ولایتونو په جوماتونو کې په رسمي پاڼو کې د هرې سیمې خلک راجسټر کړي او د جوماتونو ملا امامانو ته یې دنده سپارلې چې جومات ته د نه ورتلونکو کسانو په اړه د امربالمعروف ریاست ته خبر ورکړي.

د ننګرهار خوږیاڼیو ولسوالۍ کې ځینو ځايي اوسېدونکو نن یکشنبه «د مرغومي۲مه» افغانستان انټرنشنل ته وویل چې تر اوسه پورې د ابکو صاحب مدرسې د کتابتون د سوځولو لامل نه دی په ډاګه شوی.

سرچینه وايي، چې په دې پېښه کې ګڼ شمېر دیني کتابونه، قران کریم او نور د مدرسې کتابونه سوځېدلي دي.

په دې مدرسه کې د سیمې ځايي ماشومانو دیني زده کړې کولې.

له دې وړاندې د ننګرهار ه چپرهار ولسوالۍ کې هم یوې دیني مدرسې ته اور اچول شوی و، چې تراوسه یې لامل نه دی په ډاګه شوی.

په ننګرهار کې د طالبانو ځايي امنیتي مسوولانو ددې پېښې په اړه تر دې دمه کوم غبرګون نه دی ښودلی او نه هم داعش خراسان په ګډون کومې وسله والې ډلې ددې پېښې پړه پر غاړه اخیستې ده.

مولوي کبیر د یکشنبې په ورځ د مرغومي پر دویمه په پکتیکا کې د یوې جهادي مدرستې د طالبانو فراغت غونډې ته په خبرو کې، چې ددې ډلې د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت معیین یې ملتیا کوله، وویل چې د طالبانو امنیتي او استخباراتي ادارې پیاوړې شوې او دوی توانیدلي چې « فتنه ګر د افغانستان له خاورې ورک کړي».

د «فتنه ګرو» د وکاوي په اړه دا څرګندونې داسې مهال دي، چې دوه اونۍ وړاندې داعش وسله والې ډلې د طالبانو د کډوالو چارو وزیر په خپل وزارت کې وواژه.

کبیر په خپلو خبرو کې وویل چې « د هیواد په کچه مدرسې او ښوونځي په بشپړ امنیت کې فعالیت کوي».

هغه ادعا وکړه، چې «افغانان په حاکم اسلامي نظام کې خپل ځان ويني».

د طالبانو دغه چارواکی وايي، چې د فقر د کچې ټیټولو لپاره هم هڅې پیل شوې او په نږدې کلونو کې به د افغانستان ملي اقتصاد لا ډېر پیاوړی شي.

هغه د ملي اقتصاد د پیاوړتیا په تړاو چې ده یې د پیاوړتیا ادعا وکړه، د خپلې ډلې پلانونه په ډاګه نه کړل.

مولوي کبیر تېر حکومتونه د وخت په ضایع کولو تورن کړل او ویې ویل چې دوی کار کوي.

هغه زیاته کړه، چې « اسلامي امارت د پخوانیو حکومتونو په شان وخت نه ضایع کوي، بلکې د هیواد رغونې ته جدي پام لري او په تېرو څه باندې دریو کلونو کې ګڼې پروژې پلې شوې او نور پراختیایي کارونه هم په پلان کې دي».

د طالبانو دغه چارواکي دغه راز وویل چې اوس څوک په مدرسو او پوهنتونونو کې «د ناسمو افکارو» د خپرولو جرئت نه شي کولای او طالبانو هم په خپل تاریخ کې په اسلامي او دیني ارزښتونو معامله نه ده کړې.

هغه ادعا وکړه، چې امارت یې د پخوا په پرتله ډېر پیاوړی شوی او له ګڼو هېوادونو سره سياسي او اقتصادي اړیکې لري.

د طالبانو دغه چارواکی داسې مهال له نورو هېوادونو سره د اقتصادي او سیاسي اړیکو خبرې کوي، چې دا ډله تراوسه د نړۍ هیڅ هېواد په رسمیت نه ده پېژندلې او ډېری اقتصادي پروژې یې یوازې د خبرو تر حده دي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو پراختیایي ادارې د یکشنبې په ورځ «د مرغومي ۲مه» په خپله ایکس پاڼه کې لیکلي چې د ښځو له خوا اداره کېدونکو دغو کاروبارونو نه شاوخوا ۴،۵ میلیونه افغانانو په مستقیم او غیر مستقیم ډول ګټه پورته کړې ده.

د ملګرو ملتونو پراختیايي ادارې لیکلي، چې دغه د سوداګرۍ فرصتونه د جاپان او اروپايي ټولنې په مالي مرسته او د دغه سازمان په اسانتیا سره پلي شوي دي.

دې ادارې د لیندۍ پر ۱۱مه اعلان کړی و، چې د جاپان په مرسته له ۲۰۲۱ کال راهیسې په افغانستان کې د ۲۲۵ زره ښځو په ګډون څه باندې۸۶۵ زره کسانو دندې موندلې دي.

دغه سازمان زياته کړه، چې په دې موده کې څه دپاسه يو اعشاريه اووه میليونه تنو پرمختللو خدمتونو ته لاسرسى پيدا کړى دى.

د ملګرو ملتونو پرمختیايي اداره په ۱۷۰ هېوادونو کې د بې وزلۍ له منځه وړو او د طبیعت او ځمکې د ساتنې په موخه فعالیت کوي.