د امریکا د مرکزي قوماندې دفتر، سنټکام ویلي، چې د امریکا جنګي بېړۍ یو ایس ایس ګټیسبرګ په تېروتنې سره د امریکا یوه ایفاې هورنټ جنګي الوتکه د سره سمندرګي په اوږدو کې ویشتلې ده. د امریکا پوځ ویلي چې په دې اړه پلټنې روانې دي.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ په یوه بیان کې ویلي، چې دغه جنګي الوتکه د یکشنبې په ورځ غورځېدلې ده.
د سنټکام په وینا، دوه پیلوټان له الوتکې څخه په خوندي توګه وتلي، خو یو یې برسیرن ټپي شوی دی.
دغې الوتکې د هیري ایس ټرومین له الوتکې وړونکي بیړۍ څخه الوتنه کوله.
سور سمندرګی له څه باندې یوه کال راهیسې د پوځي فعالیتونو مرکز و. امریکايي ځواکونه د ایران په ملاتړ د یمن حوثي ملیشو پر ضد جنګیږي چې په کښتیو یې بریدونه کړي دي.
د امریکا پوځ د شنبې په ورځ ویلي و، چې د حوثیانو بې پیلوټه الوتکې او توغندي یې د سره سمندرګي په اوږدو کې وویشتل او په صنعا کې یې د کمانډو په اډو او د توغندیو په زیرمتون برید وکړ.
د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمان وايي، امریکا چې کله د ترهګرۍ په نوم د افغانستان په ګډون بېلابېلو هېوادونو ته خپل سرتېري واستول او مذهبي کسان یې د امنیت په برخه کې یو لوی ګواښ وباله؛ نو د پاکستان پر مدرسو یې هم فشار راوړ.
هغه له پاکستانۍ رسنۍ جیونیوز سره په یوې مرکه کې ویلي، د پاکستان د پخواني ولسمشر پرویز مشرف په وخت کې پر مدرسو دغه فشار لا زیات شو، چې هغه دغه کار د امریکا د خوشحالولو لپاره کاوه.
د هغه په وینا: «هغه مهال حکومت او مدرسې یوې پرېکړې ته ورسېدل او دا په ډاګه شوه، چې په مدرسو کې څه تدریس کېږي او ورسره دغه پوښتنې او اندېښنې هم ځواب شوې، چې په مدرسه کې خو به سخت دریځي او ترهګري نه تدریس کېږي.»
هغه وړاندې وویل، چې دغه فشارونه یو وار بیا په ۲۰۱۹ کال کې زیات شول؛ خو هغه مهال له خبرو اترو وروسته له حکومت سره یوې هوکړې ته ورسېدل او په دغې هوکړه کې درې شرطونه راغلي وو؛ یو دا چې کومې مدرسې چې جواز نه لري او یا یې د جواز موده پوره شوې وې ورته به نوي جوازونه ورکړل شيو دویم دا چې مدرسو ته به بانکي اکونټه جوړ شي او درېیم دا چې د مدرسو بهرنیو زدهکړیالانو لپاره به نهه کلنې ویزې ورکړل شي.
د هغه په وینا؛ دغه ټول وړاندیزونه نه دا چې پرې عمل ونه شو؛ بلکې له هوکړې هم سرغړونه وشوه.
نوموړي دغه څرګندونې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف سره تر لیدنې وروسته کړې دي.
هغه تر دې وړاندې ویلي و، چې شهباز شریف ورته ډاډ ورکړی چې د دیني مدرسو د ثبتولو مسله به ژر هواره کړي.
مولانا فضل الرحمان ټینګار وکړ، چې په راتلونکو ورځو کې به په دې اړه ښه خبرونه خپاره شي.
نوموړي وړاندې د عمران خان سره د خپلې لېدنې خبره رد کړه او ویې ویل، چې لا تر اوسه یې داسې کوم پیغام له کوم چا نه دی ترلاسه کړی.
هغه دارنګه د بلوچستان د وسلهوالو ډلو په اړه وویل، چې دا هغه قومي کړۍ دي چې د پاکستان سیاست وژني.
هغه د تحریک انصاف د لاریونونو په تړاو وویل: « موږ هم پخوا لاریونونه کړي دي؛ خو حکومت ته مو په کې ستونزې نه دي راولاړې کړې. لاریون کې ستونزه نشته؛ خو دا چې صوبایي حکومت د مرکزي حکومت پر وړاندې مقابلې ته راځي او د یوې صوبې یا د اسلام اباد د یرغل هڅه کوي او هغې ته د پښتنو د مسلې رنګ ورکوي؛ نو دا د دې مانا ورکوي، چې څوک هېواد ته زیان رسوي.»
هغه وایي، چې قبایلي سیمې یې له ۲۰ یا ۲۲ کلونو راهیسې ناامنه او جګړه ځپلې دي او د کورمې مسله بیا جلا ده.
د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر وايي، د ایران او اسراییل ترمنځ د جګړې احتمال شته. هاکان فیدان د شنبې په ورځ د فرانسې ۲۴ چینل ته وویل چې هغه د ایران او اسراییل ترمنځ د جګړې د احتمال په اړه «ډېر اندېښمن» دی.
هغه ټینګار وکړ چې ایران له اسراییل سره دپوځي مقابلې په لټه کې نه دی.
هغه زیاته کړه: «خو بیا هم کیدای شي داسې یو څه پیښ شي او امکان یې شته.»
فیدان وویل: «زه یوازې په دې پوهیږم چې ایرانیان دا ډول جګړه نه غواړي. دوی غواړي د هر ډول لوی ټکر مخه ونیسي. ما دا معلومات په مستقیم ډول له خپلو ایراني ملګرو څخه د هغو لیدنو په پایله کې چې ما ورسره درلودلېترلاسه کړي.»
د اکټوبر له اوومې وروسته د حماس له خوا پر اسراییل له برید وروسته د ایران او اسراییل ترمنځ کړکېچ خورا زیات شوی دی. اسراییل په وروستیو میاشتو کې د ایران حکومت د نیابتي ډلو د له منځه وړلو په لټه کې دی او هڅه یې کړې چې له دې لارې د ایران سیمه ییز ګواښونه له منځه یوسي.
په لبنان کې د حماس او حزب الله د پام وړ کمزوري کیدو، په سوریه کې د بشارالاسد د حکومت له نسکوریدو او د تهران د سیمه ییز اغیز د کمیدو په نتیجه کې اسراییل اوس په یمن کې د حوثیانو پر مرکزونو باندې بریدونه په خپله اجنډا کې ځای کړي دي.
د اسراييل لومړي وزير بنيامين نتنياهو د لیندۍ۲۵مه نېټه د «منځني ختيځ د څېرې د بدلولو» پر اړتيا د ټينګار په ترڅ کې وويل، د اسراييل د تېر کال پرمختګونو د ایراناو په منځني ختیځ کې د هغه نیابتي ډلو ته د ځواک ښودنه کړې ده.
هغه زیاته کړه: «سوریه اوس پخوانۍ سوریه نه ده، لبنان اوس پخوانی لبنان نه دی، غزه اوس پخوانۍ غزه نه ده، او د دې محور مشر ایران اوس پخوانی ایران نه دی او زموږ د مټو د ځواک احساس یې کړی دی.»
په تېرو میاشتو کې ایران دوه ځله پر اسراییل مخامخ په سلګونو بالستیک توغندیو او بې پیلوټه الوتکو بریدونه کړي دي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ سازمان وايي، چې په غزه کې ماشومان له بشري ناورین سره مخ دي او د ژوند ژغورلو لپاره یې بیړنیو بشري مرستو ته اړتیا ده. یونېسف په خپله تازه خبرپاڼه کې د غزې د ماشومانو لپاره پر سولې او اوربند ټینګار کړی دی.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ سازمان په خپل تازه خپره شوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په غزه کې ماشومان له بشري ناورین سره مخ دي او د ژوند ژغورلو لپاره یې بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا ده تر څو د دوی لپاره خوندي چاپیریال رامنځته شي.
یونېسف په وار وار ویلي چې د نړۍ په هېڅ جګړه کې د فلسطین هومره ماشومان نه دي وژل شوي.
د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې په غزه کې د اسراییلي ځواکونو روانې جګړې د ماشومانو ژوند ته جدي ګواښ پېښ کړی او دغلته د جګړې ۷۰ سلنه قربانیان ښځې او ماشومان دي.
د رسمي شمېرو له مخې تر دې دمه د اسراییلي ځواکونو له لوري ۴۳زره فلسطینیان وژل شوي چې په وژل شويو کې ۱۳زره کوچنیان او شپږ زره ښځې شاملې دي.
د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمان وايي، د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف ورته ډاډ ورکړی چې د دیني مدرسو د ثبتولو مسله به ژر هواره کړي. مولانا فضل الرحمان ټینګار وکړ، چې په راتلونکو ورځو کې به په دې اړه ښه خبرونه خپاره شي.
تر دې وړاندې د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر غوښتل چې په پاکستان کې د پوهنې وزارت پر ځای په ۱۸۶۰ کال کې د تصویب شوي «انجمن قانون» له مخې دیني مدرسې اداره کړي.
کله چې د دیني مدرسو د ثبتولو قانون د پارلمان په دواړو جرګو کې تر تصویب وروسته ولسمشرۍ ته واستول شو، ولسمشر اصف علي زرداري مخالفت څرګند کړ او د بیا کتنې لپاره یې پارلمان ته ولېږه.
فضل الرحمان د دیني مدرسو د ثبتولو قانون د تایید سره وویل چې دا قانون له حکومت سره د هغې د هوکړې یوه برخه وه، چې په ملي اسمبلۍ کې د اساسي قانون د ٢٦م ترمیم تصویبول دي.
فضل الرحمان دا ګواښ هم کړی، چې که مرکزي حکومت د دغه قانون له تصویب ډډه وکړي، نو د اسلام اباد پر لور به لوی لاریون پیل کړي.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري وايي، په پارلمان کې د دیني مدرسو د ثبت قانون د تصویب لپاره د مولوي فضل الرحمن ټینکار د هېواد د ملي ګټو لپاره ډېرې بدې پایلې لري.
زرداري وويل:« دغه لايحه د نړيوالو سازمانونو په ځانګړې توګه د نړيوال تروريزم سره د مبارزې په چوکاټ کې د پيسو مينځلو په وړاندې د مبارزې لپاره د نړيوالو بنسټونو د غبرګون سبب کيداى شي.»
هغه همداشان زیاته کړه: «د دیني مدرسو د ثبتولو د قانون د تصویب لپاره هر ډول اقدام به په پاکستان کې فرقه ییزو اختلافاتو ته لمن ووهي.»
فضل الرحمان د سې شنبې په ورځ له رسنیو سره په خبرو کې وویل چې په دې غونډه کې یې خپل دریځ تکرار کړ.
هغه وويل: "که ولسمشر پر دې قانون اعتراض ولري، يو ځل يې مخکې هم کړى دى ، نو د ولسي جرګې رييس د هېواد د اساسي قانون او قوانينو له مخې لازم اصلاحات ترسره کړي او د هغه د اعتراض ځواب یې ور کړى دى."
هغه زیاته کړه: "ولسمشر د دې ځواب په وړاندې کوم غبرګون وښود او نه یې هم په خپل اعتراض ټینګار وکړ."
په پاکستان کې د مدرسو په اړه یوازې د دغه هیواد حکومت اندېښنې نه لري؛ بلکې د پاکستان په ګاونډ کې پراته هیوادونه هم شکایت کوي چې له دغو مدرسو افراطیت د پاکستان په ګډون ورڅېرمه هیوادونو ته خپریږي.
له ۲۰۰۴ کال نیولې بیا تر ۲۰۲۱ پورې د افغانستان تېرو جمهوري حکومتونو په افغانستان کې د حکومت پر خلاف د نا امنۍ په رامنځته کېدو کې د دغو مدرسو رول ډیر بللی وو او د پاکستان حکومت ته یې په دغه موده په رسمي او نا رسمي ډول خپل شکایتونه هم کړي وو، خو پاکستان پرې غوږ نه ګراوه.
اوس تازه د پاکستان حکومت په دغه هیواد کې د نا امنۍ تر ډېرېدو وروسته د دیني مدرسو د ثبت چاره پیلوي چې د مذهبي ګوندونو له سخت غبرګون سره مخ شوې ده.
د پاکستاني پوځ د رسنيو دفتر نن په يوه اعلاميه کې ویلي، چې پوځي محکمې هغه ۲۵ کسان محاکمه کړل، چې د ۲۰۲۳ کال د مۍ میاشتې په لاريونونو او تاوتريخوالي کې یې لاس درلود. په دغو مظاهرو کې د ۸ کسانو د وژل کېدو ترڅنګ پر پوځي تاسیساتو هم بریدونه شوي او سوځول شوي وو.
دغه اداره د ۲۰۲۳ کال د مۍ مياشتې لاريونونه د دغه هېواد د تاريخ یو تیاره فصل بولي.
دغه لاريونونه د پاکستان د پخواني لومړۍ وزير عمران خان د نیولو پر ضد شوي وو.
د پوځ مطبوعاتي دفتر وایي، چې په دې لاريونونو کې ۲۵ کسان محاکمه شوي، چې له دوو تر ۱۰ کلنو د بند سزا ورکړل شوې.
په اعلاميه کې راغلي: « دغه سزاګانې ملت ته د عدالت د رسولو په برخه کې یو مهم ګام» دی.
د دوی په خبره، چې عدالت به هغه وخت حاکم شي، چې د لاريونونو پلان جوړونکې او مسولين هم محاکمه شي.
د اعلاميې له مخي، نورو تورنو کسانو ته به هم له قانوني پوښتنو او څېړونو وروسته سزا اعلان شي.
د پوځ په دې اعلاميه کې ویل شوي: «هغوی چې د شخصي ګټو په اساس بې قانونه کړنې تر سره کوي او قانون په خپل لاس کې اخلي له دې محاکمې دې عبرت واخلي.»
په اعلامیه کې د همدې محاکمه شويو ۲۵ کسانو هویت او مالومات هم خپاره شوي دي.
د پاکستان پوځي محکمې دغو کسانو ته سزا پر داسي مهال اعلان کړې، چې د پاکستان د ځمکنیو، هوايي او بحري قواوو د ګډ استخباراتي سازمان ای ایس ای د پخواني رییس متقاعد جنرال فیض حمید محاکمه هم په رسمي توګه په یوه پوځي محکمه کې د دسمبر په یوولسمه نیټه پیل شوه.
په فیض حمید څو تورونه لګیدلي دي؛ چې هغه په سیايی فعالیتونو کې برخه اخستي، نوموړي دولتي اسرار افشا کړي، د ای اېس ای د رئیس په توګه هغه له خپلو صلاحیتونو ناوړه استفاده کړې او د یوه سړي په کور یې حمله کړې او ډیره دارايي یې ورنه چورکړې ده.
د پوځ په خبر پاڼه کې دا هم راغلي وو چې د ۲۰۲۳د مۍ د میاشتې په نهمه نیټه د پاکستان په مختلفو ښارونو کې د پوځ په مرکزونو باندې شویو بریدونو کې د فیض حمید د نقش په باره کې پلټنې روانې دي.