هند وايي په تبت کې د اوبو بند په اړه یې چین ته خپلې اندیښنې ور رسولې دي

د طالبانو تر واک لاندي باختر خبري اژانس د جمعې په ورځ د دغې ډلې د ټولګټو وزارت له قوله ليکلي، چې د سالنګ په شمالي او جنوبي برخو کې ۱۱۶ سانتي متره واوره شوې.

دغه وزارت ويلي، چې د سالنګونو د ساتنې او څارنې کارکوونکي د لارې خلاصولو لپاره اماده دي.

دوی له خلکو غوښتي، چې پر دې لار له سفر ډډه وکړي او په خوندي ځايونو کې پاتې شي.

د غور طالب چارواکو هم خبر ورکړی، چې د تېرې شپې درنې واورې او توپان له امله د کابل ـ غور لویه لاره د تګ راتګ لپاره تړل شوې ده.

طالبان وایي هڅه روانه ده، چې دغه لارې بیرته د ټرافیکو پر مخ پرانیزي، خو وايي خلک دې تر هغه پورې پر دغې لارې سفر نه کوي.

په میدان وردګ کې د طالبانو د والي دفتر په خبرتيا کې د لويې لارې موټر چلوونکو ته جدي خبرداری ورکړی، چې د سفر پر مهال د موټر سرعت کنټرول کړي.

طالبانو لیکلي:«د غرني له دروازې د ارغندۍ تر چوک د لویې لارې موتړ چلوونکي بايد د موټرو سرعت کنټرول کړي او د ځنځیرونو (چینونو) څخه پرته د حرکت کولو اجازه نشته که څوک د دې خبرتیا پابندي ونکړي د امنیتي ارګانونو لخوا به مجازات شي.»

د میدان وردګ طالب چارواکو په دویمه خبرتيا کې ویلي، چې د کابل - بامیان لار د جلریز ولسوالۍ اړوند د اونۍ کوتل په سیمه کې د زیاتې واورې د اورېدو له امله د ترافیکو پر مخ تړل شوې ده.

دغه وزارت په خبرپاڼه کې د نن او سبا لپاره په هرات، فراه، نیمروز، هلمند، کندهار، زابل، روزګان، غور، بادغیس، فاریاب، جوزجان، سرپل، بامیان، ډایکنډي، پکتیکا، غزني، پکتیا، خوست، لوګر، میدان وردګ، سمنګان، بلخ، کندوز، بغلان، پروان، کابل، پنجشیر، او بدخشان ولایتونو کې د واورې، باران او سېلابونو راوتلو اټکل کړی دی.

د هوا پوهنې د معلوماتو له مخې د سالنګونو په ګډون د باران کچه په بېلابېلو سیمو کې له ۱۵ تر ۴۰ ملي مترو پورې او د واورې کچه له ۱۰ تر ۵۰ ساتني مترو پورې اټکل شوې ده.

همدارنګه د طالبانو د اوبو او انرژی وزارت وايي، د سې شبنې او چهار شنبې په ورځ د ناڅاپي اورښتونو، وارو او سېلابونو راوتلو له امله د تالقان، بغلان، سمنګان، ارغنداب، ترنک، هلمند، هرات او فراه سیندونو کې د اوبو کچه لوړیږي.

دغه وزارت د دغو سیندونو په غاړو او لاندېنیو سیمو کې میشتو کورنیو ته خبر ورکوي، چې د مالي او ځاني زیان د مخنیوي په موخه له یادو سیمو څخه لیري اوسي.

د هوا پوهنې اداره په داسې حال کې د هېواد په ګنو ولایتونو کې د واورې او بارانونو اوریدو او سېلابونو د راوتلو خبر ورکوي، چې د روان کال په پیل کې د اقلیم د بدلون له امله په ډیری ولایتونو کې د سختو سېلابونو راوتلو پر مهال ګڼو کسانو ته ځاني او مالي زیانونه واوښتل.

د دغې ادارې د معلوماتو له مخې دغه روزنیز پروګرامونه بزګرانو ته د دوی د مهارتونو د لوړولو او د تولید د کچې د زیاتیدو په برخه ښه موقعې وې، څو خپلې کرنیزې ځمکې په ښه توګه مدیریت کړي.

د خوراکي توکو او کرنې نړۍواله اداره وایي، چې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې یې ۷۳۹ روزنیز پروګرامونه چمتو کړي چې د مسلکي روزونکو له لوري په کې بزګرانو ته د ښو حاصلاتو د ترلاسه کیدو لارې چارې هم ور وښودل شوې دي.

په افغانستان کې کروندګر له وچکالۍ څخه هم کړېږي چې دې حالت یې هم په اقتصادي او کاري ژوند خورا بدې اغېزې کړي دي.

د ملګرو ملتونو د‌ پخوانیو راپورونو پر بنسټ ۱۴ میلونه افغانان د خوراکي توکو مصوونیت نه لري او وچکالۍ په ټول افغانستان کې نږدې اوه سوه میلیونه وګړي له ګواښ سره مخ کړي‌ دي.

د کرنیزو چارو کارپوهان په دې باور دي چې په افغانستان کې د وچکالۍ د مخنیوي لپاره باید د سېلابونو د کنټرول او د اوبو د ښه مدیریت په موخه په بېلابېلو سیمو کې ذخیروي بندونه جوړ شي.

یاد سازمان په دې باور دی چې دغه ناورین کولای شي د میلیونونو کسانو د خوړو امنیت له ګواښ سره مخ کړي.

د خوړو او کرنې نړۍوال سازمان د راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې د دغه ناورین پر وړاندې یې پراخې هڅې کړې دي.

دغه سازمان ویلي چې د میخانیکي او کیمیاوي لارو چارو په کارولو سره، توانېدلی چې۴۰,۸۷۰ هکتاره کرنیزه ځمکه د مراکشي ملخانو له یرغل څخه خوندي کړي.

وايي، دغه هڅې د اقتصادي زیانونو کمولو او د افغانانو د خوړو امنیت تضمینولو لپاره ترسره شوې دي.

د دغه سازمان کارپوهانو ټینګار کړی چې یاد اقدامات به نه یوازې اوسنی وضعیت ښه کړی، بلکې هېواد یې د راتلونکو کرنیزو ننګونو د مخنیوي لپاره هم چمتو کړی دی.

مراکشي ملخان په ۲۰۲۰ کال کې د منځنۍ اسیا هېوادونو له لارې افغانستان ته ننوتي چې د هېواد شمالي او لوېدیځ ولایتونه یې ډېر زیانمن کړي دي.

تر دې مخکې مراکشي ملخانو د شمالي افریقا، منځني ختیخ، د مرکزي اسیا ګڼ هېوادونه او د افغانستان په ګاونډ کې یې د ایران تر څنګ ازبکستان هم لاندې کړی وو.

مراکشي ملخان خاورین رنګ لري چې په ډله ییزه توګه مزل کوي. دغه ملخان په غنمو او جوارو سربېره د نورو کرنیزو توکو پاڼې او ان واړه بوټي خوري چې په چټکۍ سره یې شمېره هم زیاتیږي. وچ اقلیم او د بارانونو کموالی د دې ملخانو د خپریدو اصلي لاملونه ګڼل کېږي.

دغه اداره وايي، په یادو ولایتونو کې به د باران کچه له ۱۵ څخه تر ۲۵ ملي مترو پورې او د واورې کچه به له ۱۰ څخه تر ۳۵ سانتي مترو پورې وي.

د خبرپاڼې د معلوماتو له مخې د سالنګ په ګډون، په شمال ختیځو، شمالي، لویدیځو، سوېلي او مرکزي ولایتونو کې د تیزو بادونو د پېښېدو اټکل هم شوی، چې د سرعت کچه یې په بېلابېلو سیمو کې په یوه ساعت کې له ۵۰ څخه تر ۱۱۰ کیلومتره پورې اټکل شوې ده.

همدارنګه د طالبانو تر کنټرول لاندې له پېښو سره د مبارزې د چمتوالي ادارې د یوې خبرتیا په خپرولو سره په بغلان، بلخ، فاریاب، تخار، سرپل، بدخشان، هرات، فراه، بادغیس او غور ولایتونو کې د شدیدو بارانوونو، واورې اوریدو او د سېلابونو د راوتلو خبر ورکړی.

دغه وزارت له خلګو غوښتنه کړي، چې په یادو ولایتونو کې سیندونو ته له نږدې کېدو ډډه وکړي.