دوبۍ د طالبانو د رسنیز فعال «جنرال مبین» د کار وېزې غوښتنلیک رد کړی دی

صالح ادعا کړې، چې د بایډن حکومت طالبانو ته دغه اقدامات د ۲۰۲۱ کال له سپتمبر وروسته د طالبانو د واکمنۍ د ټینګښت لپاره ترسره کړي دي.

صالح څرګنده کړې چې د ۲۰۲۲ کال له پسرلي راهیسې، د بایډن حکومت درې میلیارده نوي افغانۍ چاپ کړې او دغه پیسې یې بیا طالبانو ته سپارلې دي.

د ده په وینا، دغه پیسې لومړی د پخواني جمهوري نظام پر مهال د افغانستان بانک له لوري په پولنډ کې چاپ شوې وې چې وروسته په بېلابېلو بڼو دغه پیسې طالبانو ته لېږل شوې دي او هېڅ ډول څارنه ترې نه ده شوې.

صالح دا کړنه د امریکا له بندیزونو سره سره سرغړونه بللې او ټینګار یې کړی چې دا پیسې په حقیقت کې د بایډن حکومت لخوا طالبانو ته د«ډالۍ» په توګه ورکړل شوي دي.

د پاسپورټونو وېش

صالح زیاته کړې چې د بایډن حکومت طالبانو ته شپږ میلیونه ټوکه افغاني پاسپورټونه د اسلامي جمهوریت له نښې سره ورکړي دي.

دغه پاسپورټونه په تور بازار کې له ۲۰۰۰ تر ۳۰۰۰ ډالرو پلورل کېږي، چې طالبان ترې په لوی کچه عواید ترلاسه کوي. هغه وایي، په داسې حال کې چې دغه پاسپورټونه د تېر جمهوریت ملکیت و، چې په ناقانونه ډول طالبانو ته سپارل شوي او اوس هېڅ ډول قانوني باور نه لري.

د نغدي کڅوړو لېږد

امرالله صالح دې ته هم اشاره کړې چې هره اونۍ له۴۰ تر ۸۰ میلیونه ډالرو نغدي‌ کڅوړې کابل ته لېږدول کېږي، چې د عراق د سلیمانیه سیمې له لارې یې د چارټر الوتکو په مټ وړي او بیا د طالبانو تر واک لاندې بانکونو ته سپارل کېږي.

د پخواني جمهوري نظام دغه لوړ پوړي چارواکي وویل،چې که څه هم دغه پیسې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت تر څار لاندې استول کېږي ؛خو بیا هم د ترهګرو ډلو لاس ته لوېږي.

نوموړي دغه کار د امریکا له قوانینو څخه سرغړونه بللې او د پټو همکاریو د یوې بېلګې په توګه یې یاده کړې ده.

د برېښنا د لګښتونو اړوند مرستې

د تېر حکومت د ولسمشر لومړي مرستیال دې ته هم اشاره کړې چې د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان او ایران څخه واردېدونکې بریښنا پیسې هم ورکول کېږي.

د ده په وینا؛ د امریکا حکومت تر څار لاندې د برېښنا اړوند لګښتونه د سویسي میکانیزم له لارې د افغانستان د جمهوري نظام د کنګل شویو شمتنیو له ترلاسه کیدونکې ګټې څخه ورکول کېږي.

د صالح په خبره، دغه لګښتونه په نا رسمي ډول د طالبانو حکومت د اجرایي چارو د دوام لپاره ترسره کېږي.

د بایډن د پټو سیاستونو څېړنه دې وشي

امرالله صالح د خپلو څرګندونو په پای کې ویلي چې طالبان د څلورو میلیاردهډالرو مالي کسر سره مخ دي، چې د بایډن د حکومت پټو مرستو یې ورسره د دې کسر په پوره کیدو کې لاسنېوی کړی دی.

هغه د بایډن حکومت دغه اقداماتو ته «تخریبي او شیطاني سیاستونه» وویل او د دې غوښتنه یې وکړه چې د بایډن د ټیم او طالبانو ترمنځ د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر څخه تر ۲۰۲۵ کال د جنورۍ تر پایه شوې پټې مرستې باید په رڼه توګه وڅېړل شي.

صالح د امریکا له نوي ټاکل شوي ولسمشر ډونالډ ټرمپ څخه هم وغوښتل چې دغه سیاستونه بیا وارزوي او که اړتیا وي، دغه موضوعات دې خلکو ته بربنډ کړي.

د افغانستان د دغه پخواني چارواکي تر څرګندونو مخکې هم د امریکا پر حکومت یو شمېر څارونکو نادولتي موسسو له طالبانو سره د بایډن حکومت د خواخوږیو په تړاو اندیښنې څرګندې کړې وې.

امریکایي موسسو نیوکې کړې چې د بایډن حکومت له لوري د طالبانو تر واک لاندې له افغانستان سره کیدونکې مرستې له بېلابېلو له لارو د طالبانو لاسونو ته ورغلي دي چې ښايي په ترهګریزو فعالیتونو کې ترې کار واخلي.

یونېسف وايي، د زده‌کړو د نړۍوالې ټلوالې په ملاتړ یې دغه ټولګي جوړ کړي چې شاوخوا ۶۰ زره ماشومان په کې په زده‌کړو بوخت دي.

یونېسف په خپله ایکس پاڼه یوه ویډیو خپره کړې چې په هرات ولایت کې د یاد سازمان له لوري په یو جوړ شوي ټولګي کې د درس بهیر ښيي،‌ چې د رابعې په نوم ښوونکې یوه کوچنۍ زده‌کوونکې ته ګوته نیسي او ورته سپارښتنه کوي چې پر سپینه دړه لیکل وکړي.

د رابعې په وینا؛ خپل اولادونه هم لري او خپلو زده‌کوونکو ته په «خندا خندا کې د کیسو تر څنګ ورځني درسونه ور زده کوي»، څو یې په اسانۍ زده کړي.

په دغو ټولګیو کې یوازې له شپږم ټولګي ښکته نصاب ښودل کېږي چې د نجونو تر څنګ په کې هلکان هم په زده‌کړو بوخت دي‌ ؛خو برېښي چې د طالبانو د فرمان له مخې یوازې تر شپږم ټولګي ورته کتابونه تدریس کېږي.

طالبانو په ټول افغانستان کې د نجونو د ښوونځیو زده‌کړې تر شپږم ټولګي محدودې کړ‌ي او د پوهنتونونو دروازې یې بیا د دوی پرمخ په بشپړه توګه تړلې دي.

د افغانستان دننه او بهر د طالبانو له لوري پر نجونو دغه سختدریځه بندیزونه غندل شوي او دغه ډله پر افراطي ناروغۍ ککړه بلل شوې ده.

سره له دې چې د نجونو د زده‌کړو بندیز له امله طالبان او ملا هبت‌الله د افغانانو تر څنګ د بهرنیانو له سختو غبرګونونو سره مخ دي‌؛ خو د دې پر ځای چې دا بندیزونه ختم کړي،‌ ورځ تر بلې یې لا ډېروي.

د حنیف اتمر په خبره، پاکستان له کډوالو سره د دغه ډول چلند او تګلارې له مخې هېڅ نه شي ترلاسه کولای، ځکه پر طالبانو هېڅ ډول اغېزه نه کوي‌ او یوازې د عامو افغان کډوالو ژوند یې خراب کړی.

هغه خبرداری ورکړی چې د پاکستان له لوري له کډوالو سره دغه ناوړه چلند د دواړو هېوادونو د اړیکو پر خرابیدو ژورې اغیزې درلودلای شي.

د افغانستان د بهرنیو چارو دې پخواني وزیر له ملګرو ملتونو او نړۍوالو بشري سازمانونو څخه غوښتي چې تر ژره دې د دغو نیول کیدو افغان کډوالو د ژغورنې او خوندیتوب لپاره خپلې هڅې ګړندۍ کړي.

د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې وروسته له هغې د پولیسو له لوري د ناقانونه افغان کډوالو د نیول کیدو لړۍ زور واخیست چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ وسله والې نښتې او سیاسي ناندرۍ رامنځته شوې.

افغانستان انټرنشنل ته په استول شویو ویډیوګانو کې ښکاري چې پاکستاني پولیس د اسلام اباد په بېلابېل سیمو کې ان افغان ماشومانې او مېرمنې هم نیسي.

که څه هم له تېرو پنځه ورځو راهیسې هره ورځ یوازې په اسلام اباد کې تر سل تنو ډېر کسان د پولیسو له لوري نیول کېږي ؛خو د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو او بېرته راستنیدونکو چارو وزارت خبر ورکړی چې په اسلام اباد کې په پیل شویو عملیاتو کې تر اوسه ۱۲۷ افغان کډوال نیول شوي دي.

عصمت عالم درې ورځې وړاندې د زیمبابوې پر وړاندې د خپلو ټېسټ لوبو سفر پیل کړ.

نوموړي په خپله لومړنۍ ټېست لوبه کې د زېمبابوې پر وړاندې ۱۰۱ منډې جوړې کړې.

د روانې ټېسټ سیالۍ په دویمه پاڼۍ کې د رحمت شاه او عصمت عالم ترمنځ د منډو جوړولو ښه ملګرتیا وشوه. رحمت شاه زرمتي هم په توپ وهنه کې ۱۳۹ منډې جوړې کړې او په دې سره افغانستان سیالې لوبډلې ته د ۲۷۸ منډو هدف ورکړ.

په توپ اچونه کې راشد خان د زېمبابوې شپږ لوبغاړي وسوځول.

د افغان کرېکټ بورډ د معلوماتو له مخې، دا پنځم ځل دی چې راشد خان په ټېست کرېکټ لوبو کې پنځه یا له دې ډیرې ویکټې اخلي.

د افغانستان او زېمبابوې ترمنځ د روانې ټېسټ سیالۍ څلورمه ورځ نن پای ته ورسیده او د لوبې پنځمه ورځ د زېمبابوې لوبډلې په توپ وهنه پیلږي.

زېمبابوې لوبډلې د لوبې پر څلورمه ورځ ۲۰۵ منډې جوړې کړې او اته ویکټې یې له لاسه ورکړې دي.

افغان لوبډله سبا یوازې دوه نورو ویکټو ته اړتیا لري، چې دغه ټېسټ لوبه له کوربه زېمبابوې څخه وګټي.

پاکستانۍ ورځپاڼه نېشن په یوه تحلیل کې وايي، پاکستان په کابل کې خپل اصلي نفوذ په حقاني شبکې پورې تړلی ساتي، چې په خیبر پښتونخوا او د افغانستان ختیزو سیمو کې پراخې ریښې لري، خو له دې سره سره، په افغانستان کې د پاکستان نفوذ په تېرو کلونو کې خورا کم شوی دی.

د ورځپاڼې په باور، پاکستان د ټي ټي پي په اړه مختلف لیدلوري لري، یو وخت یې له افغان طالبانو سره د اړیکو پر بنسټ ملګرې ګڼله، خو اوس ترې د کورني ګواښ په توګه یادونه کوي، خو یوه خبره یقیني ده: « کال ۲۰۲۵ ممکن د دې دواړو خواوو ترمنځ له خونړیو او ګډوډیو ډکه جګړه وي».

ورځپاڼه وايي، کله چې پاکستان خپل نفوذ له لاسه ورکوي، هند د دې ځای نیولو هڅه کوي، « هند د افغانستان په بیلابیلو بنسټونو کې له دوه میلیارده ډالرو زیاتې پانګونې کړې دي، چې په دې کې د روغتونونو بیا رغول، د افغان ځواکونو روزنه او له ترهګرۍ ضد جګړې سره د امنیتي بنسټونو ملاتړ شامل دی».

دې نېشن وايي، نړیوال ځواکونه د هند برعکس له افغانستان سره د پاکستان په ښکیلتیا کې مداخله نه غواړي او پاکستان باید خپله ستونزه پخپله له افغانستان سره حل کړي: « ټي ټي پي د یوه پاروونکي عامل په توګه رول لوبولی او د کابل او اسلام‌ اباد ترمنځ اړیکې یې لا نورې خرابې کړې دي. د دې وضعیت پایلې جدي دي. په داسې حال کې چې هند ممکن د پاکستان سرحدونو ته د داخلېدو لپاره یو جواز وغواړي، دغه حالت پاکستان اړ کوي چې له هند سره په شمال ختیز او د افغانستان سره په شمال لویدیز سرحد کې اضافي ځواکونه ځای پر ځای کړي».

ورځپاڼه وايي، پاکستان داسې فکر کوي چې د پښتنو ځوانانو ناخوښي یوازې د پاکستان په داخل پورې محدوده ده، په داسې حال کې چې دا مساله د افغانستان پښتنو سیمو ته هم غځېدلی شي. ورځپاڼه وايي، له پښتون ژغورنې غورځنګ سره په تعامل نه کولو پاکستان یوه لویه موقع له لاسه ورکړه چې د ټي ټي پي د ارامولو لپاره منځګړي پیدا کړي، خو اوس پي ټي ایم یوازې یو چوپ ناظر پاتې شوی دی.

ورځپاڼه زیاتوي، پاکستان ته په کار ده چې له پي ټي اېم سره خبرې وکړي او هغوی ته امتیاز ورکړي، چې د ټي ټي پي د ارامولو لپاره منځګړیتوب وکړي. سربېره پر دې، پاکستان باید د کابل لپاره د خپلو بندرونو له لارې د یوې منظمې سوداګرۍ اسانتیاوې برابرې کړي، چې له افغانستان سره اړیکې نرمې او شته کړکیچ کم کړي.

د ورځپاڼې په وینا، طالبانو د پکتیکا له بریدونو وروسته ډیورنډ کرښې ته د فرضي کرښې اصطلاح کارول پیل کړي او دا ښيي چې دغه ډله ډیورنډ کرښه ردوي.