اسلام اباد کې د طالبانو سفارت: د قانوني کډوالو د نیول کیدو په تړاو مو څار کمېټه جوړه کړه

په اسلام اباد کې پولیسو دغه چاڼیز عملیات وروسته له هغې چټک کړل چې تېره ورځ د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر عباس ستانکزي پاکستان ته ګواښ وکړ چې که یې حوصله ختمه کړي‌؛ نو دغه هېواد ته طالب جنګیالي هم د جګړو لپاره استولی شي.

د اسلام اباد «بي ۱۷، بي ۱۶ او فیصل ټاون په ګډون بهاره کهو» هغه سیمې دي چې د طالبانو تر واکمنۍ وروسته ورته د ګواښ لاندې لسګونه زره افغانې کورنۍ کډوالې شوې او له سختو ننګوونو سره مخ دي.

په بهاره کهو سیمه کې یو مېشت افغان کډوال فیض الله افغانستان انټرنشنل ته وايي، د یکشنبې سهار وختي یوې ځايي پلازې ته چې په کې افغانان مېشت دي جوپې جوپې پولیس ورغلي او یو شمېر افغان کډوال یې نیولي دي.

هغه زیاتوي: سره له دې چې ځینو کډوالو د مېشتیدنې قانوني اسناد او ویزې هم درلودې ؛خو بیا هم پولیسو ونیول او کورنۍ یې ورته خورا اندیښمنې دي. د فیض الله په خبره، د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې د ویزو نوې کېدو بهیر هم بند کړی او له دې امله اوس هغه کډوال چې د ویزو موده یې پای ته رسیدلې د پولیسو د نیول کیدو له ګواښ‌ سره مخ دي.

افغانستان انټرنشنل ته په یوې رسیدلې ویډیو کې د پاکستاني پولیسو یو لوی موټر ولاړ دی چې یوه افغان کډواله او د هغې کورنۍ د ویزې نه لرلو له کبله موټر ته پورته کوي. نیول شوې افغان کډواله په ژړغوني غږ پولیسو ته فریاد کوي‌ چې په دغه هېواد کې په ارامه توګه د ژوند کولو حق ورکړي.

په یوې بلې راستول شوې ویډیو کې دوه تنه ځوانان د اسلام اباد په «بي ۱۷» ښارګوټي کې د پولیسو له ویرې په تشناب کې پټ شوي ؛خو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې دغه دوه کسان پولیسو موندلي او اړونده امنیتي مرکزونو ته یې وړي،‌ څو یې افغانستان ته په جبري ډول وباسي.

پاکستان ته او ایران ته د طالبانو تر واکمنۍ وروسته تر ګواښ لاندې افغانان په ځانګړي توګه د پخواني حکومت امنیتي کارکوونکي،‌ خبریالان، ښځینه فعالانې او مدني فعالان تللي دي چې د پاکستاني پولیسو له لوري یې افغانستان ته په زوره د اېستل کیدو له امله ژوند لا نور له ګواښ سره مخ کېږي.

د راپورونو له مخې له ایران او پاکستان څخه ځینې ایستل شوي افغانان په ځانګړي‌ توګه د پخواني جمهوري نظام سرتېري د طالبانو له لوري وژل شوي او شکنجه شوي دي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر د تېر زیږدیز کال په وروستۍ میاشت کې اعلان وکړ چې افغان کډوال باید تر دې وروسته په اسلام اباد کې د میشتیدو لپاره اجازه لیک واخلي او که داسې ونکړي‌ ؛نو ان له هېواده به یې وشړي.

د محسن نقوي تر دغو څرګندونو نږدې دوه میاشتې تېرېږي ؛خو لا هم د پاکستان حکومت په اسلام اباد کې د مېشتو افغانانو این او سي یا اوسیدلو اجازه لیک په تړاو هېڅ راز څرګنده پالیسي نه ده چمتو کړې.

باورونه دا دي چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اړیکو خړیدو له امله هم په دغه هېواد کې پر افغان کډوالو فشارونه تر بل هر وخت خورا ډېر شوي دي.

نوموړي وايي د تېر کال په پرتله د ایستل شویو افغان کډوالو شمېر د پام وړ کم شوی دی.

د ایران د تابیاد عمومي څارنوال حجت صديقي د ایرنا خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي، چې دغه افغانان مخکي له دې چې ایران ته د اخل شي، د ایران او افغانستان د پولې په شمال ختيځ برخه کې پوله ساتو ځواکونو نيولي.

صدیقي زياتوي، چې د ایران او افغانستان په ګډو پولو کې ډاډمن امنیت، د پولې په ختيځو برخو کې د امنيتي ځواکونو واک او کنټرول، په هېواد کې دننه له قانوني اسنادو پرته د کډوالو سره قانوني چلند او د چارواکو ملاتړ له پولو د بهرنیو اتباعو د ننوتو په راکمولو کې اغېزناک عوامل دي.

څارنوال صدیقي زياته کړه، چې د دوغارون پوله له قانوني اسنادو پرته د کډوالو د وتلو له مهمو لارو ده، چې هره ورځ پر دغه لار کسان خپل خپل هيواد ته ستنيږي.

ده وويل، چې د ايران ١١ ولايتونو کې نيول شوي کډوال به له قانوني لارو چارو وروسته له دې پولې طالبانو ته وسپارل شي.

د نوموړي په خبره، چې د هېواد ختيځي پولې د افغانانو د غیري قانوني ننوتلو لپاره خوندي نه دي او له سرغړونکو سره به جدي قانوني چلند وکړي.

څارنوال وايي، چې ایران هغو افغان کډوالو ته غوره خدمات وړاندي کوي، چې په دغه هېواد کې په قانوني ډول اوسيږي او يا هم د سیاحت لپاره ورځي.

دوغارون پوله له تابياد ښار څخه ۱۸ کیلومتره ليري پرته ده.

د ایران دوغارون سيمه د افغانستان د هرات له اسلام کلا سره پر پوله پروت دی.

د اسیا لپاره د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري دغه ځرګندونې پر اېکس پاڼه د دغه بنسټ د یوې چارواکې کارولین ګلوک د ویډیو په خپرولو سره کړې دي.
کارولین ګلوک په دغې ویډیو کې ویلي، چې په تېر کال کې سلګونه زره کسان افغانستان ته ستانه شوي دي.
هغه وایي، ایراني چارواکو ویلي پلان لري چې د ۲۰۲۵ کال له مارچ میاشتې څخه دوه مېلیونه بې اسناده کډوال له دغه هېواده وباسي.
د نوموړې په وینا، د راستنېدونکو کسانو شمېر له تېرې سپتمبر میاشتې راهیسې د پام وړ زیات شوی دی؛ خو د طالبانو شمېرې برعکس په تېرو دوو میاشتو کې کموالی ښیي.
نوموړې وایي: «د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري، د کډوالو په خپله خوښه راستنېدو ټینګار کوي او غواړي چې کډوال په امن فضا کې په خپله خوښه خپل وطن ته راستانه شي.»
هغه وایي، په سیمه کې له همکارو بنسټونو سره د بشري مرستو په برخه کې په ګډه کار کوي او ښایي ډېری په زور ستانه شوي کډوال په ځانګړې توګه ښځې او نجونې جدي ملاتړ او پاملرنې ته اړتیا ولري.
هغې دا رنګه ویلي، چې دغه کډوالو سره نغدي مرستې هم کېږي.
هغه زیاتوي، چې هغو سیمو ته به خپلو مرستو ته دوام ورکړي؛ کومو کې چې ډېری بېرته راستانه شوي کډوال مېشت دي.

دغه سازمان تر دې وړاندې هم ویلي و، چې هره اوونۍ د ایران له پولې افغانستان ته لسګونه زره افغانان راړول کېږي، چې له ګڼو بشري ستونزو او ننګوونو سره مخامخېږي.

د راپورونو له مخې، له ایرانه په جبري توګه په راېستل شویو افغانانو کې د پخواني جمهوري نظام یو شمېر سرتېري هم شامل وو، چې خپلو سیمو ته تر رسېدو وروسته یې ځینې طالبانو په نښه کړي‌ او وژلي دي.
په دې وروستیو کې ایراني ځواکونو یو شمېر افغانان وژلي، شکنجه کړي او د زنداني کېدو تر څنګ یې ان په دار هم ځړولي دي.

د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړي استازي د جمعې په ورځ (د لېندۍ ۳۰مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې دغه لیدنه د فلیپا کينډلر په غوښتنه شوې.

نوموړي د دې خبرو د نورو جزئياتو په اړه معلومات ورنه کړل؛ خو دا ناسته په داسې حال کې شوې، چې له پاکستان د افغان کډوالو د ايستلو لړۍ دوام لري او په ژمي کې د ساړه موسم له امله اندېښنې زياتې شوې دي.

تېر کال د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ له پاکستان وغوښتل، چې د ژمي په موسم کې دې د بې اسنادو افغان کډوالو د ایستلو لړۍ ودروي.

دغه سازمان خبرداری ورکړی و، چې په ژمي کې د کډوالو ایستل به د دوی ژوند له خطر سره مخامخ کړي.

د زهک ښار امنيه قوماندان اميد شهرياري د لیندۍ په ٢٤مه، رسنيو ته وويل، چې په دغه ښار کې د ډاډمن امنيت د ټينګښت په موخه به کلیوالي امنيتي پلان په دوامداره توګه پلي شي.

نوموړي ویلي، چې د دغه پلان د پلي کېدو پرمهال د نشه يي توکو پلورونکي، د وسلو قاچاق کوونکي او د غلو په ګډون يو شمېر قانون ماتوونکي هم نيول شوي دي.

دغه ایرانی چارواکی په داسې حال کې د کډوالو د نیولو خبر ورکوي چې په دې ورستیو کې دغه هېواد اوسیدو له اسنادو پرته د کډوالو د ژوند شرایط ډیر سخت کړي او د دغه ډول کډوالو د اېستلو بهیر یې چټک کړی دی.

همدارنګه د ایران په ځینو ښارونو کې افغان کډوال په کار ګمارل او هغوی ته کورونه په کرایه کول هم جرم ګڼل شوی.

څه موده مخکې یوه ایراني چارواکي ویلي وو، چې یوازې د دوغارون له لارې هره ورځ له څلورو زرو څخه ډېر هغه افغان کډوال چې د اوسېدو اسناد نه لري بېرته افغانستان ته ګرځول کیږي.

بل خوا د ایران حکومت ویلي، چې د روان کال تر پایه به دوه میلیونه افغان کډوال له دغه هېواده وباسي.