د ایران په تایباد کې د انقلاب او عمومي څارنوال حجت صدیقي وايي، د همدې لمریز کال له پیل د لیندۍ میاشتې تر پایه یې ۳۰ زره ۸۲۰ ناقانونه افغانان ایران ته له ننوتلو مخکې له دوغارون پولې خپل هېواد ته ستانه کړي دي. دوغارون د هرات له اسلام کلا سره پر پوله د ایران ګمرکي سیمه ده.
نوموړي وايي د تېر کال په پرتله د ایستل شویو افغان کډوالو شمېر د پام وړ کم شوی دی.
د ایران د تابیاد عمومي څارنوال حجت صديقي د ایرنا خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي، چې دغه افغانان مخکي له دې چې ایران ته د اخل شي، د ایران او افغانستان د پولې په شمال ختيځ برخه کې پوله ساتو ځواکونو نيولي.
صدیقي زياتوي، چې د ایران او افغانستان په ګډو پولو کې ډاډمن امنیت، د پولې په ختيځو برخو کې د امنيتي ځواکونو واک او کنټرول، په هېواد کې دننه له قانوني اسنادو پرته د کډوالو سره قانوني چلند او د چارواکو ملاتړ له پولو د بهرنیو اتباعو د ننوتو په راکمولو کې اغېزناک عوامل دي.
څارنوال صدیقي زياته کړه، چې د دوغارون پوله له قانوني اسنادو پرته د کډوالو د وتلو له مهمو لارو ده، چې هره ورځ پر دغه لار کسان خپل خپل هيواد ته ستنيږي.
ده وويل، چې د ايران ١١ ولايتونو کې نيول شوي کډوال به له قانوني لارو چارو وروسته له دې پولې طالبانو ته وسپارل شي.
د نوموړي په خبره، چې د هېواد ختيځي پولې د افغانانو د غیري قانوني ننوتلو لپاره خوندي نه دي او له سرغړونکو سره به جدي قانوني چلند وکړي.
څارنوال وايي، چې ایران هغو افغان کډوالو ته غوره خدمات وړاندي کوي، چې په دغه هېواد کې په قانوني ډول اوسيږي او يا هم د سیاحت لپاره ورځي.
دوغارون پوله له تابياد ښار څخه ۱۸ کیلومتره ليري پرته ده.
د ایران دوغارون سيمه د افغانستان د هرات له اسلام کلا سره پر پوله پروت دی.
فارن افیرز وايي، کله چې طالبانو کابل ونیوه، افغانستان د بندیزونو او اقتصادي او ډیپلوماتیکې انزوا تر فشار لاندې راغی. نورو حکومتونو د دې لپاره په کافي چټکۍ او جرئت عمل ونه کړ چې د هېواد د فقر بحران ته پای ورکړي او اقتصادي بندیزونه یې ځای پر ځای پرېښودل چې د طالبانو په چلند کې یې هېڅ بدلون رانه وست، خو افغانان یې له قحطۍ سره مخ کړل.
فارن افییرز وايي، نړیوالو چارواکو په تېره میاشت کې له تحریرالشام سره تر دې دمه ډېرې اړیکې نیولې او دغو اړیکو هغوی وهڅول، چې په سیاسي او نظریاتي اړخونو کې له طالبانو ځان متفاوت وښیي. خو داسې ښکاري چې بهرني لوري به هغه تېروتنې بیا تکرار کړي چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته یې په افغانستان کې وکړې.
فارن افیرز وايي، « د سیاسي بدلون په وخت کې هر ګام کولی شي د تاریخ مسیر بدل کړي. لویدیز چارواکي د یوې نوې سوریې د راتلونکې په اړه هیله من ښکاري او دا د حق خبره ده خو که داسې اقدامات ونه شي چې سوریې ته له اوږدې جګړې وروسته د خپل اقتصاد بیا رغونې او نوي کولو زمینه برابره کړي، دغه هېواد نورې ګډوډۍ او بې ثباتۍ ته ورګرځېدای شي، چې نه یې لویدیز غواړي او نه سوریایان».
فارن افیرز وايي، لویدیز حکومتونه باید په افغانستان کې له خپلو تېروتنو زده کړه وکړي، ځکه په سوریه کې اوږدمهاله کړکیچ به د منځني ختیز نورو سیمو ته وغځیږي، په سیمه کې به د لویدیز نفوذ کمزوری کړي او د نورو خلکو د کډوالۍ سبب به شي.
د یادې سرچینې په وینا، له افغانستان څخه دوه درسونه چې د سوریې قضیې پورې اړوند دي، څرګندیږي.
لومړی درس دا دی چې په افغانستان کې نړیوالو په ځنډ خپل بندیزونه نرم کړل او دویم درس دا دی چې لویدیز د طالبانو د نه رسمیت پېژندنې په اړه وضاحتونه ورنه کړل.
د فارن افیرز په باور، د سوریې لپاره دغه درسونه دا ښيي چې نړیواله ټولنه باید د افغان قضیې تېروتنې تکرار نه کړي او د سوریې نویو مشرانو ته یو واضح او عادلانه وړاندیز وکړي.
فارن افیرز وايي، «د طالبانو مشر په کلي کې زیږېدلی، د سخت مذهبي تعلیم ملاتړ کوي او د بهرنۍ نړۍ د بدو اغیزو پر ضد وعظ کوي. برعکس، د تحریر الشام مشران که څه هم ژمن مذهبيان دي، خو د سوریې له مدرنو ښارونو څخه راوتلي دي، ډېری یې له پوهنتونونو فارغ دي او غواړي چې له نړۍ سره اړیکې ولري. د سوریې نوي مشران داسې ښکاري چې د طالبانو په پرتله ډېر لیواله دي چې له لویدیز سره اړیکې جوړې کړي ».
فارن افیرز وايي، « په طالبانو کې سخته مذهبي کړۍ موجوده ده، خوهیئت تحریر الشام خپل سخت دریځه شیخان کمزوري کړي دي. دغه ډله د هر عمر نجونو لپاره د زده کړو هڅې ستایي، که څه هم ټولګي د جنسیت پر اساس جلا شوي دي».
فارن افیرز زیاتوي، چې پر دمشق له واکمنۍ وروسته د سوریې یاغیانو یو نرم دریځ غوره کړی دی.
فارن افیرز په پای کې وايي، مخکې له دې چې د طالبانو په څېر تجربې تکرار شي نړیوال باید د سوریې له واکمنو سره جوړجاړي ته ورسیږي.