د سوریې د بهرنیو چارو وزیر: د ملي ډیالوګ کنفرانس جوړولو لپاره وخت ته اړتیا ده

د ملګرو ملتونو د مرستو مشر ټام فلیچر وايي، چې په غزه کې د ژغورونکو د ژوند ژغورلو هڅې له «ناکامۍ» سره مخ دي، ځکه چې اسراییل پر مرستندویه کارکوونکو او د خوړو نړۍوال پروګرام پر کاروان بریدونه کوي او په دې جګړه ځپلې سیمه کې قانون او نظم له منځه تللی.

اسراییلي پوځ په نیول شوې لوېدیځه غاړه کې تر هغه وروسته لټون پیل کړ، چې وسله والو په قلقیلیه ولایت کې یوه غیر قانوني مېشت ځای ته څېرمه درې اسراییلیان ووژل.

بل خوا، متحده عربي اماراتو له اسراییل او امریکا سره په جګړه ځپلې غزه کې د یو لنډمهالي حکومت د جوړولو په تړاو خبرې کړې دي، چې له جګړې وروسته یوه «اصلاح شوې» فلسطیني اداره واک پرغاړه واخلي.

د دغو پټو خبرو په جریان کې چې لومړی ځل رویټرز رپوټ پرې خپور کړی، دا احتمال شامل دی چې له غزې د اسراییل له وتلو وروسته متحده عربي امارات او متحده ایالتونه له نورو هېوادونو سره یو ځای د غزې د ادارې، امنیت او بیا رغونې لنډمهالې چارې سمبال کړي.

متحده عربي امارات د امریکا نږدې امنیتي شریک دی او د ډېری عربي هېوادونو خلاف له اسراییل سره ډیپلوماتیکې اړیکې لري.

په غزه کې اسراییل د ۲۰۲۳کال د اکټوبر له ۷مې راهیسې لږ تر لږه ۴۵ زره او ۸۸۵ فلسطینیان وژلي او ۱۰۹ زره او ۱۹۶ نور یې ټپیان کړي دي.

په هماغه ورځ د حماس تر مشرۍ لاندې د بریدونو په ترڅ کې لږ تر لږه ۱۱۳۹ تنه په اسراییل کې ووژل شول او تر ۲۰۰ زیات یرغمل شوي دي.

د دغو پټو خبرو په جریان کې، چې لومړی ځل رویټرز رپوټ پرې خپور کړی، دا احتمال شامل دی چې له غزې د اسراییل له وتلو وروسته متحده عربي امارات او متحده ایالتونه له نورو هیوادونو سره یوځای د غزې د ادارې، امنیت او بیا رغونې لنډمهالې چارې سمبال کړي.

متحده عربي امارات د امریکا نږدې امنیتي شریک دی او د ډېری عربي هیوادونو خلاف له اسراییل سره ډیپلوماتیکې اړیکې لري.

له۱۵ میاشتنۍ جګړې وروسته اسراییل لا هم د غزې لپاره خپله لاره نه ده مشخصه کړې او نړیواله ټولنه هڅه کوي چې یو عملي پلان رامنځته کړي.

متحده عربي امارات په دې بحثونو کې د فلسطیني ادارې د اصلاح ملاتړ کوي، چې د غزې، لویدیزې غاړې او ختیز بیت المقدس اداره د یوه خپلواک فلسطیني دولت تر چتر لاندې تنظیم کړي.

فلسطینۍ اداره د ۱۹۹۳-۱۹۹۵ کال د اوسلو تړونونو په ترڅ کې رامنځته شوه، خو په ۲۰۰۷ کال کې د حماس ډلې له خوا له غزې وایستل شوه. اوس مهال، فلسطینۍ اداره یوازې په لویدیزه غاړه کې محدود واک لري.

د متحده عربي امارات چارواکو ټینګار کړی چې د دې ادارې اصلاح او بیا ځواکمنول له جګړې وروسته د غزې د پلان یوه مهمه برخه ده.

د دې ترڅنګ، د متحده عربي امارات چارواکو د خبرو په جریان کې د حماس ډلې د مخالفت له امله د یوه شخصي نظامي قراردادي ځواک د کارولو وړاندیز هم کړی، چې د غزې د سولې د ټینګښت په برخه کې مرسته وکړي.

خو لویدیز چارواکي دغه وړاندیز ته په اندېښنه ګوري، ځکه شخصي نظامي قراردادي ځواکونه له بشري حقونو په سرغړونو او نورو کړنو بدنام دي.

دبندیانو دغه ۱۱ کسیزه ډله د دوشنبې په ورځ عمان ته ولیږدول شوه چې د جوبایډن حکومت د پای ورځو لویه لاسته راوړنه ګڼل کیږي.

په لېږدول شویو بندیانو کې عثمان عبد الرحیم محمد عثمان، معاذ حمزه احمد العلوي، خالد احمد قاسم، سهیل عبدالسلام الشاربي، هاني صالح رشید عبدالله، توفیق ناصر عوض البیهاني، عمر محمد علي الرمه، سند علی اسلام الکاظمي، حسن محمد علي بن عطاش، شرقاوي عبدالعلی الحج او عبدالسلام الهیل شامل دي.

د پنټاګون په وینا، په پاتې ۱۵ کسانو کې درې تنه د انتقال وړ دي، درې نورو ته د بیا کتنې اجازه شته او پاتې هغه کسان دي چې د جګړې جرمونو په تور نیول شوي یا محاکمه شوي دي.

له لېږدول شویو کسانو څخه یو هم په تېرو شلو کلونو کې په جرمونو نه دی تورن شوی.

په لېږدول شویو ۱۱ کسانو کې یو هم معاذ العلوي دی، چې د نه خوړو اوږدمهاله اعتصاب له امله مشهور و.

ګوانتانامو زندان د ۲۰۰۲ کال د جنورۍ پر ۱۱مه د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش په دوره کې پرانیستل شو، چې د "ترهګرۍ ضد جګړې" مشکوکو کسانو لپاره وکارول شي. په ۲۰۰۳ کې په دغه زندان کې د بنديانو شمېر خپل اوج ته رسېدلی و، چې نږدې ۶۸۰ کسان یې درلودل.

د بندیانو لیږد د درې کلونو لپاره په پلان کې و. لومړی د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر لپاره پلان شوی انتقال د کانګرس د مخالفت له امله وځنډېد.

رویټرز او نیویارک ټایمز وايي، چې ټول بندیان د امریکا د ملي امنیت فدرالي بیاکتنې کمېټو له تایید وروسته لیږدول شوي دي.

امریکايي چارواکو په دې اړه څه نه دي ویلي چې متحده ایالاتو عمان ته څه ورکړل او په بدل کې یې څه تضمینونه ترلاسه کړل. د قانون له مخې، پوځ نه شي کولی د ګوانتانامو بندیان یمن ته ولیږدوي، ځکه یمن د کورنۍ جګړې له امله بې ثباته دی.

پاتې ۱۵ بندیان په دوو زندانونو کې ساتل کېږي چې د ۲۵۰ بندیانو لپاره ځای لري.

فضل الرحمن دغه څرګندونې نن دوشنبه په پېښور کې په کورمه ولسوالۍ کې د سني او شیعه فرقه ییزو وسله والو مخالفتونو ته په غبرګون کې کړي دي.

نوموړی وایي:«چې تنګ نظره او جذباتي خلک د حالاتو له پوهېدو پرته فتوا صادروي، د فتوا صادرولو لپاره د سیمه ییزو او نړیوالو حالاتو درک مهم او اړین دی.»

که څه هم مولانا په دې خبرو کې د چا نوم نه اخلي، خو د پاکستان خلاف ټي ټي پي او نور وسلوال د پاکستان پرضد خپله جګړه جهاد بولي.

د فضل رحمان له خبرو سره هممهال پاکستان کې د پوځ او امنیتي ادارو پرضد د تحریک طالبان پاکستان بردیونه زیات شوي او هم یې ویلي چې یوه ډله یې د بریدونو لپاره پنجاب ته استولې ده.

دې ډلې د پاکستان د اوسني لوی واکمن ګوند مسلم لیګ مشرانو ته هم خبرداری ور کړی دی، چې په نښه به یې کړي.

اوچا د دوشنبې په ورځ په اېکس پاڼه کې لیکلي، چې سږکال په افغانستان کې د اټکل له مخې، ۱۴.۸ میلیونه کسان، چې د افغانستان د نفوس ۱ پر ۳مه برخه دي، د ژوندي پاتېدو لپاره خوراکتوکو او کرنیزو مرستو ته اړتیا لري.

دغه اداره وايي، د دوی ملاتړي به ۱۴.۲ میلیونه کسانو ته لومړيتوب ورکړي او د دې ملاتړ چمتو کولو لپاره به ۱.۰۸ بیلیونه ډالرو ته اړتیا ولري.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر په ډیسمبر میاشت کې په خپل یوه راپور کې ویلي و، چې په ۲۰۲۵ کال کې د افغانستان د نفوس نږدې نیمايي برخه چې شاوخوا ۲۲.۹ میلیونو ته رسیږي، د ژوندي پاتېدو لپاره بشري مرستو ته اړتیا لري.

اوچا ویلي و، چې په ۲۰۲۵ زیږدیز کال کې ۲۱ میلیونه خلک به د اوبو د کمي، د روغتیایي خدمتونو د نشتوالي، ۱۴.۸ میلیونه خلک به د سخت خوراکي نا خوندیتوب، ۱۴.۳ میلیونه نور به لږو روغتیایي خدمتونو ته لاسرسی ولري، همدارنګه ۷.۸ میلیونه مېرمنې او ماشومان به خوراکي مرستو ته اړ وي.

د ملګرو ملتونو دغې ادارې ویلي، د افغانستان خلک د اقتصادي کړکیچ تر څنګ د هغو حقوقي بندیزونو سره هم مخامخ دي چې د طالبانو له خوا لګول شوي دي.

د اوچا په خبره دغو بندیزو ټولو ته یو لړ ګواښونه پیښ کړي، خو نجونې او مېرمنې تر نورو هغو ډېرې زیانمنې شوې دي.

دغه دفتر ویلي و، چې په ۲۰۲۵ کال کې ښايي موسمي ننګونې ډيري شي، او د کورنو او کرنیزو ځمکو د ویجاړیدو، اړینو خدماتو کې د خنډ او لنډمهاله بې ځایه کېدو لامل به شي.