د امریکا نوی ټاکل شوی ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، په غزه کې اوربند یې تاریخي بری دی او دا په منځني ختیځ کې د سولې پر لور لومړی ګام دی. هغه وایي، حکومت به یې پرېنږدي، چې په غزه کې شوې کې پېښې بیا تکرار شي.
ورته مهال جو بایډن بیا ویلي، چې د تړون په لومړي پړاو کې به د غزې څخه د راتلونکو خوشې کېدونکو بندیانو په ډله کې لږ تر لږه دوه امریکایي وګړي هم شامل وي.
هغه وویل: «له دومره کړاو، ویجاړۍ او وینې تویېدنې وروسته نن په غزه کې ډز بندي شوې ده.»
بایډن دارنګه د غزې د اوربند مذاکرات تر ټولو هغو مذاکراتو سخت بللي دي، چې په خپله په کې ښکېل و.
له بل پلوه حماس د اوربند د هوکړې له مخې، د یکشنبې په ورځ لومړی ۳ اسراییلي بندیان سره صلیب ته وسپارل.
وروسته بیا اسراييل هم د اوربند د هوکړې له مخې، له بېلابېلو زندانونو څخه د ۶۹ ښځو او ۲۱ ماشومانو په ګډون د ۹۰ فلسطيني بنديان خوشې کړل.
د فلسطین د روغتیا وزارت د معلوماتو له مخې، د غزې په تړانګه کې د اسراییل په ۱۵ میاشتنۍ جګړه کې د زرګونو ماشومانو او ښځو په ګډون ۴۷ زره او ۸۹۹ تنه فلسطینیان وژل شوي او تر ۱۱۰ زره او ۷۰۰ ډېر فلسطینیان ټپیان او په زرګونو نور لادرکه دي.
له اوربند وروسته د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یونېسف ویاندې روزالیا بولن بیا ویلي، چې په غزه کې د بشري مرستو د چمتو کولو له پلوه راتلونکې ننګونې "ډېرې" دي.
د پاکستان پوځ د عامه اړیکو دفتر وايي، چې تېرو دوو ورځو کې یې د بلوچستان ژوب ولسوالۍ په سمبازه سیمه کې د پوځي عملیاتو او جګړې پر مهال پنځه وسله وال وژلي دي. پوځ وايي، دغه وسله وال له افغانستانه په ډیورنډ کرښه را اوښتل.
د پاکستان پوځ د عامه اړیکو دفتر نن دوشنبه د (سلواغې لومړۍ) نېټه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې پوځ د بلوچستان ژوب ولسوالۍ په سمبازه سیمه کې د پوځي عملیاتو پر مهال پنځه وسله وال وژلي دي.
خبرپاڼه کې راغلي، چې د پاکستان پوځ او ایف سي ځواکونو په ګډو عملیاتو او جګړه کې یې د ژوب په سمبازه سیمه کې هغه وسله وال وژلي، چې له افغانستانه په ډیورنډ کرښه را اوښتل.
پوځ په خبرپاڼه کې له طالبانو غوښتي چې خپلې ژمنې پوره کړي او د افغانستان خاوره د پاکستان د نا امنه کېدو لپاره ونه کاروي.
طالبانو د پاکستان دغې ادعا ته لا ځواب نه دی ویلی.
خبرپاڼه زیاتوي چې، له دغو وسله والو څخه وسلې او مهمات هم لاسته ورغلي، چې د «امنیتي ځواکونو په وړاندې په ترهګریزو فعالیتونو او همدارنګه د بې ګناه ملکي وګړو په هدفي وژنو کې ترې کار اخیستل کیده.»
د پاکستان پوځ د عامه اړیکو دفتر وايي، چې په سیمه کې د وسله والو پر ضد لا هم عملیات روان دي او هڅه یې دا ده چې دغه سیمه له وسله والو څخه پاکه کړي.
تر دې وړاندې هم پاکستان دعوې کړې وې چې پاکستان کې د نا امنۍ پېښې له افغانستانه پلان کیږي خو طالبانو د پاکستان داسې ادعاوې رد کړې وې او دا یې د دغه هیواد کورنۍ موضوع بللې وه.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر د (مرغومي ۳۰مه) په یو ویډیوي پېغام کې اندېښنه ښودلې چې د پاکستان پوځ یو ځل بیا د پښتنو په سیمو کې د ترهګرۍ د ودې لپاره خوځښتونه پیل کړي او د خېبرپښتونخوا په ځینو سیمو کې د شپې له لوري د طالبانو واک وي.
منظور پښتین ویلي په باجوړ ولسوالۍ کې خلک په دې نه پوهېږي چې د ورځې څه ووايي او د شپې څه، ځکه د ده په خبره د شپې او ورځې حکومتونه جلا دي. هغه وايي: «د ورځې به پوځي ګرځي په کوڅو کې او د شپې به طالب ګرځي.»
هغه همدا راز اندېښنه څرګنده کړې چې په مومندو، سوات، بنون، جاني خېلو او بنو کې روان امنیتي حالات ورځې تر بلې خرابیدونکي دي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ د مشر په خبره، په بنو او جاني خېلو کې اوس هم په بازارونو کې د وسله والو فعالیتونه په ښکاره توګه ترسره کېږي او یوازې د کمې مودې لپاره د پوځ له لوري لمنځه وړل شوي وو.
منظور پښتین اشاره کړې چې په بکاخیلو کې د طالبانو او پوځ ترمنځ له نښتو وروسته پاکستانی پوځ له ولسي وګړو څخه غچ اخلي او ځوروي یې.
هغه د خېبرپښتونخوا په کورمې ولسوالۍ کې د شیعه ګانو او سنیانو ترمنځ روانې شخړې هم د پوځ زیږنده بولي او زیاتوي چې په لوی لاس پوځ د دغه شخړو اوږدیدو ته لمن وهي.
پښتین ویلي چې په کورمه کې اوس خلک د دغه روانې نا امنۍ او ناورین له کبله خوراکي توکو ته لاس رسی نه لري؛ خو د پاکستان حکومت هلته د شوې جرګې پرېکړې نه شي عملي کولای. هغه زیاتوي: « ظاهره خبره ده پوځ ریاست جنګ غواړي، دوی سنجیده کېږي، دوی په کورمه کې په وینو خوشحاله دي».
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر ادعا کړې د خېبر ولسوالۍ کې د اپریدو بېلابېلې قبیلې د پاکستاني پوځ له لوري نظر بند کړل شوي او همدا راز په اورکزیو سیمه کې بیا هره ورځ د ځاي اوسیدونکو د وژل کیدو لړۍ روانه ده.
هغه نیوکه کوي چې همدا راز په میرعلي کې هم د پاکستان پوځ له لوري نا امنیو ته لمن وهل کېږي او هلته هم حالت ترینګلي شوي دي.
پښتین نیوکه کړې چې د پاکستان پوځ د خپلو ډرون بمونو د ازمایلو لپاره په میرعلي کې پر بې ګناه عامو وګړو بریدونه کوي.
د یاد غورځنګ د مشر په دې ویډیو پېغام کې ادعا شوې چې د وزیرستان په سپلږه کې څو ورځې وړاندې د سیمې تنکیو ځوانانو د کرېکټ لوبه کوله ؛خو د پاکستاني پوځ له لوري پر له بې پېلوته الوتکې څخه ازمایښتي بم وغورځاوه او پر دغو بې ګناه وګړو یې تجربه وکړه.
منظور پښتین نیوکه کړې چې د پاکستان پوځ د ترهګرۍ په نوم عام ملکي وګړي ماشومان وژني.
هغه له پښتنو غوښتي چې ژر تر ژره دې د دغو کړنو خلاف راپورته شي او نوره دا خاوره د جګړې د دوام لپاره پرېنږدي. هغه غږ کړی چې د پاکستان پوځ تابیا لري چې یو ځل بیا یوه نوې ډله پیدا کړي او په کابل کې یې د جګړو د دوام لپاره وکاروي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر پر پښتنو غږ کړی چې په د ملګرو ملتونو د جنګي جرمونو ادارو ته دې د دوی په سیمو کې روان ناورین مستند کړي او ورسره دې یې شریک کړي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر په داسې حال کې د خېبر پښتونخوا له امنیتي وضعیت څخه اندېښنه څرګندوي چې تر دې دمخه د عوامي ملي ګوند مشر ایمل ولي خان نیوکې کړې وې چې د پښتونخوا یو شمېر سیمې د پاکستاني طالبانو لاس ته لوېدلي او په دغه ایالت کې ترهګرۍ زور اخیستی دی.
په دې وروستیو کې پاکستاني طالبانو په خېبر پښتونخوا کې د پاکستاني پوځ خلاف بریدونو ته زور ورکړی او هره ورځ دوی ته د یاد ایالت په بېلابېلو سیمو کې د مرګ ژوبلې د اوښتو ادعا کوي.
همدا راز د یو شمېر سیمو او له پاکستاني پوځ څخه په پښتونخوا کې د ځینو پوځي چوڼیو د نیول کیدو ادعاوې یې هم کړي دي.
د هند په ممبۍ ښار کې د یکشنبې په ورځ یو بنګله دېشی وګړی نیول شوی چې ګومان کیږي د بالیووډ پر ستوري سیف علي خان د برید په پېښه کې ښکیل دی. پر خان برید د هندي سینما صنعت هیښ کړی او ګڼو کسانو له حکومت نه د امنیت ښه کولو غوښتنه کړې ده.
ډاکټرانو ویلي، چې سیف علي خان له خطر څخه وتلی او له روغتون نه رخصت شوی دی.
د ممبۍ د پولیسو مرستیال کمشنر دکیت ګیدم رسنیو ته وویل، « لومړني شواهد ښيي چې نیول شوی سړی د بنګله دیش تابعیت لري او هند ته له غیرقانوني راتګ وروسته یې خپل نوم بدل کړی دی».
دغه دویم مشکوک کس، چې د ممبۍ ښار په څنډو کې نیول شوی، د وېجي داس نوم کاراوه خو ګومان کیږي چې هغه محمد شریف الاسلام شهزاد نومیږي او پنځه یا شپږ میاشتې مخکې ښار ته له راتګ وروسته یې ددندو له یوې ادارې سره کار کاوه.
خان، چې عمر یې ۵۴ کاله دی، په خپل کور کې د غلا د هڅې پر مهال د یوه بریدګر له خوا د چړې شپږ وارونه خوړلي دي.
ډاکټرانو وویل چې هغه د غاړې او لاسونو په برخو کې له ټپونو وروسته عملیات شوی.
له افغانستان سره تاریخي تړاو
د سیف علي خان کورنۍ د هندي کلتورونو یوه ګډوله ده ځکه دواړې میندې یې هندوې وې او ده هم له هندوې کرینا کپور سره واده کړی.
د هندي رسنیو د رپوټونو له مخې، د سیف علي خان اړوند پټوډي کورنۍ ریښې د افغانستان کندهار ولایت ته ورګرځي چې وروسته په هند کې مېشت شول.
فایز طالب خان د دې کورنۍ بنسټګر د دویمې انګلو-مرهټه جګړې پرمهال له ایسټ انډیا کمپنۍ سره همکاري درلوده او د دې مرستې په بدل کې د بریتانیا پوځي افسرانو هغه ته په۱۸۰۴ کال کې پټوډي ملکیت ورکړ. په ځانګړې توګه، د خان نیکونه د کندهار پښتانه دي.
د فایز طالب خان نسلونو تر ۱۹۴۹ پورې پر دې ملکیت حکومت وکړ تر دې چې د هند له استقلال وروسته دا ملکیت له پنجاب سره یوځای شو. د پټوډي وروستی رسمي نواب منصور علي خان پټوډي و. هغه مشهور کرکټ لوبغاړی و. منصور له خپل پلار افتخار علي خان پټوډي څخه دا ویاړ ترلاسه کړ.
سیف علي خان: د کرکټ میراث
منصور علي خان پټوډي د ۲۱ کالو په عمر کې د هند د کرکټ ټیم تر ټولو ځوان کپتان شو. د هغه پلار افتخار علي خان هم د ټیم کپتان و. منصور د بالیووډ له لوبغاړې شرمیلا ټاګور سره واده وکړ او دوی درې ماشومان درلودل - سیف علي خان، سوها علي خان او سبا علي خان.
سیف علي خان دوه ځلې واده کړی دی. د هغه لومړی واده له سینمايي لوبغاړې امرېتاسینګ سره و، چې له هغې دوه ماشومان سارا علي خان او ابراهیم علي خان لري.له طلاق وروسته سیف له کرینا کپور سره واده وکړ او دوی دوه زامن تیمور علي خان او جېه علي خان لري. د سیف خور سوها علي خان له سینمايي لوبغاړي کنال کمیو سره واده کړی. د هغه بله خور سبا مجرده او د سرو زرو ډیزاینره ده.
د هند له استقلال وروسته چې د ۱۹۷۱ کال شاهي لقبونه لغو شول، د پټوډي کورنۍ رسمي وضعیت د سیمه ییزو شاهانو په توګه پای ته ورسېد. د دې کورنۍ ګڼ شمېر غړي، چې د پاکستان کرکټ بورډ پخوانی رییس شهریار خان هم پکې شامل و، پاکستان ته کډه شول.
په غزه کې د حکومت د رسنیو دفتر وايي، چې په زرګونو فلسطیني پولیس افسران د حکومت د پلان د یوې برخې په توګه په مختلفو سیمو کې د امنیت او نظم ساتلو په موخه ځای پر ځای شوي دي. د غزې ښاروالۍ «د سړکونو بیا پرانېسته او بیارغونه» پیل کړې ده.
د الجزېرې د خبر له مخې، د فلسطیني حکومت وزارتونه او ادارې په بشپړ ډول چمتو دي چې د حکومت له پلان سره سم کار پیل کړي څو د عادي ژوند چټک او تدریجي راستنیدل ډاډمن شي.
د فلسطیني چاراوکو په وینا، د بې ځایه شویو خلکو راستنېدل به د اوربند له پلي کیدو څخه اووه ورځې وروسته پیل شي.
دوه مصري سرچینو رویټرز ته وویل، چې د مرستې رسولو شاوخوا ۲۰۰ لارۍ، چې ۲۰ یې د تیلو بار وړونکې دي، د یکشنبې په ورځ د اسراییل تر کنټرول لاندې کریم شالوم له لارې غزې تړانګې ته تګ پیل کړ.
د رویټرز د خبر له مخې، د یکشنبې په ورځ د غزې په سړکونو کې د وسله والو او حماس چارواکو د صحنو په اړه د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر ګیدیون سار وویل: « له بده مرغه، موږ د حماس د پوځي او حکومتي وړتیاوو د له منځه وړو هدف ته ونه رسیدو. موږ دا حقیقت منو چې موږ لا تر اوسه خپل اهداف نه دي ترلاسه کړي، خو موږ ژمن یو چې دا کار وکړو.»
پر غزې د اسراییل برید د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په ۷مه د حماس ډلې لهخوا د اسراییل پر سویلي سیمو له بریدونو وروسته پیل شو.
په دغو بریدونو کې له ۱۱۰۰ څخه زیات کسان ووژل شول او شاوخوا ۲۴۰ کسان یرغمل شوي دي.
له هغه وروسته اسراییل هم پر غزې بریدونه پیل کړل. په تېرو ۱۵ میاشتو کې په غزه کې لږ تر لږه ۴۶،۷۰۷ کسان وژل شوي دي، چې شاوخوا ۱۸،۰۰۰ ماشومان هم پکې شامل دي.
په غزه کې د جګړې له امله لږ تر لږه ۱۱۰،۲۶۵ کسان ټپیان شوي دي.
په هغو مراسمو کې چې د دوشنبې په ورځ د سلواغې په لومړۍ نېټه ترسره کېږي ډونالډ ټرمپ به د امریکا د ۴۷م ولسمشر په توګه لوړه وکړي. د امریکا د اساسي قانون له مخې نوی ولسمشر هر څلور کاله وروسته د لوړې په مراسمو کې رسمي امریکا ته د وفادارۍ ژمنه کوي.
دغه مراسم په ځانګړې بڼه او د نوي ولسمشر د شخصي لاسلیک له مخې ترسره کېږي.
د ولسمشرۍ لوړه
د قانون له مخې د نوي ولسمشر کاري دوره د جنورۍ په ۲۰مه د غرمې په ۱۲ بجو پیلېږي، خو که دغه ورځ د یکشنبې له ورځې سره برابرېږي؛ نو مراسم به یې پر سبانۍ ورځ ترسره کېږي.
سږکال د سړې هوا د وړاندوینې له امله دغه مراسم تر شنه اسمان لاندې د ازاد چاپیریال پر ځای د کانګرېس د ودانۍ دننه په روتونډا تالار کې ترسره کېږي.
د لوړې مراسم به د امریکا د سترې محکمې د رییس په مشرۍ ترسره شي چې جان رابرټس به دویم ځل لپاره ټرمپ ته د لوړې ژمنه ورکړي.
ټرمپ به د لوړې په وینا کې خپل څلور کلن پلانونه وړاندې کړي. همدارنګه د هغه مرستیال، جې ډي وینس به هم لوړه وکړي.
ځانګړي مېلمانه
ټرمپ په یو ځانګړي اقدام کې د ټکنالوژۍ د لویو شرکتونو مشران د مراسمو مېلمانه کړي دي. د دغو کسانو په ډله کې ایلن ماسک، جیف بیزوس، مارک زکربرګ او د ټیکټاک مشر شو چو شامل دي.
دغه کسان به د ټرمپ د کابینې وړاندیز شویو وزیرانو ترڅنګ ګډون کوي.
پخوانی ولسمشر جو بایډن به هم په دې مراسمو کې ګډون وکړي، سره له دې چې ټرمپ د ۲۰۲۰ کال تر ټاکنو وروسته د بایډن د لوړې په مراسمو کې ګډون نه و کړی.
د امریکا پخواني ژوندي ولسمشران لکه بیل کلنټن، جورج ډبلیو بوش او بارک اوباما به هم د خپلو مېرمنو سره په دې مراسمو کې ګډون کوي ؛خو ښايي د اوبا مېرمن مېشل اوبام بیا ګډون ونه کړي.
په یوه بل اقدام کې ټرمپ د خپلو فکري همفکره بهرنیو مشرانو په ګډون د ایټالیا ښي اړخي لومړۍ وزیره جورجیا مېلوني، د هنګري ویکتور اوربان او د ارجنټاین خاویر مېلي ته بلنه ورکړې ده.
عامه مراسم
ټرمپ ته د مراسمو د ګډونوالو شمېر ډېر مهم دی؛ خو ښايي هغه خپله د لوړې لومړنۍ غونډه د کمو او محدودو کسانو په شتون کې وکړي.
د دغو مراسمو د عمومي غونډې لپاره شاوخوا ۲۲۰ زره عامهټکټونه وېشل شوي وو ؛خو د ټرمپ په پرېکړه یوازې ۶۰۰ کسان به د روتونډا د تالار په مراسمو کې ګډون وکړي.
ښاغلي ټرمپ ویلي چې د هغه پلویان کولی شي دغه مراسم د کپېټل وان ورزشي لوبغالي کې چې ۲۰ زره کسانو ته ځای لري په ژوندۍ توګه ننداره کړي او ژمنه یې کړې چې هلته به هم ګډون کوي.
اجراییوي فرمانونه
ټرمپ ویلي چې د ولسمشرۍ په لومړۍ ورځ به څو اجراییوي فرمانونه لاسلیک کړي. په دې کې د بایډن د حکومت ځینې سیاستونه لغوه کول، د کډوالو د پراخو اېستل کیدونکو پروګرامونو پیلاو د تیلو د استخراج زیاتول شامل دي. همدارنګه اټکل کېږي چې د جنورۍ د شپږمې د مظاهرهچیانو د بښنې بهیر هم پیل کړي.
موسیقي، هنري پروګرامونه او جشنونه
په ۲۰۱۷ کال کې د ټرمپ د لوړې مراسم له کمو مشهورو هنرمندانو سره ترسره شول ؛خو سږکال وضعیت توپیر لري. د کانټري موسیقۍ سندرغاړې کری انډریوډ به د "America the Beautiful" سندره ووایياو لی ګرین ووډ به د "God Bless the USA" سندره وړاندې کړي.
د یکشنبې او دوشنبې په جشنونو کې به د ویلج پیپل ډله، جېسن الډین، رسکل فلېټس او بیلي ري سایرس ګډون وکړي. ټرمپ به په دریو رسمي مراسمو کې ګډون وکړي او یو غونډه به د "امریکا ته بیا ویاړ راوړو" تر شعار لاندې د کپېټل وان په ورزشي لوبغالي کې ترسره کړي.