ریچارډ بینیټ: د جرمونو نړیوالې محکمې غوښتنه د حساب ور کولو لپاره مهم ګام دی

د جرمنو نړيوالې محکمې د لوی څارنوال کريم خان دفتر د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلاميه کې ویلي، چې په افغانستان کې د دوی د څېړونو له مخي د طالبانو مشر هبت الله او د دغه ډلې د سترې محکمې مشر عبدالحکيم حقاني له ۲۰۲۱ کال راهيسې د بشريت ضد جرمونو او د ښځو او نجونو په وړاندي د پراخ تبعیض په تور تورن دي.

په اعلاميه کې ویل شوي: « دوی د بشریت ضد جرمونو او د افغان نجونو او ښځو د ځورونو مسولين دي.»

د جرمنو نړيوالې محکمې څارنوال ویلي، چې دا ځورونې د ۲۰۲۱ کال د اګسټ له ۱۵ تر نن ورځې په ټول افغانستان کې شوې او لا هم روانې دي.

له هغه وروسته، چې د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په میاشت کې طالبان په افغانستان کې بیا واک ته ورسېدل، دغې ډلې د نورو پراخو بنديزونو ترڅنګ د ښځو پر حقونو بندیزونه لګولي دي.

ښځې او نجونې يې له ښوونځي، پوهنتونونو، کار، تفريح او ورځينو چارو منعه کړې او نژدې هره ورځ د نارينه وو ترڅنګ ځينې ښځې هم د ځينو تورنو له کبله په عام محضر کې په دورو وهل کيږي.

دغه افغانان وايي، چې د اسټرالیا د پارلمان یې عریضه منلې او پر خپله رسمې ویبپاڼه یې خپره کړي ده.

دغه اسټرالیا میشو افغانانو د دغه هېواد پارلمان ته په خپل عریضه د افغان نجونو پر زده کړې د طالبانو بندیز په اړه ژوره اندیښنه ښودلې او د طالبانو بندیز یې د بشري حقونو او نړیوالو قوانینو څخه ښکاره سرغړونه بللې ده.

دوی لیکلي چې “دا د افغان نجونو او ښځو په ژوند باندې ویجاړونکی اغیزه لري.”

دغو افغانانو د اسټرالیا پارلمان ته عریضه کې غوښتنه کړې، چې په افغانستان کې د نجونو د زده کړې د بیا پیلیدو لپاره سمدستي اقدام وکړي.

همدارنګه استرالیا میشتو افغانانو غوښتنه کړي:« موږ د طالبانو هغه هڅې غندو چې ماشومان د افراطي ایډیالوژۍ سره اشنا کوي، کوم چې د رواني ناوړه ګټه اخیستنې یوه بڼه ده او د نړیوال امنیت لپاره ګواښ دی.»

اسټرالیا میشتي افغانان وايي، د دغه هېواد پارلمان دې د افغان نجونو او ښځو د زده کړو د حقونو د ملاتړ لپاره کوټلي ګامونه پورته کړي.

په اسټرالیا کې د افغان کډوالو د یوې ټولنې مشر عبدالسمیع مومند چې د افغانانو په استازیتوب یې د استرالیا پارلمان ته عریضه وړاندې کړې افغانستان انټر نشنل ـ پښتو ته وویل:«موږ د اسټرالیا له پارلمان څخه غوښتنه کړي ده، چې دوی باید د نجونو د زده کړو په اړه کوټلي ګامونه پورته کړي. موږ هغوی ته عریضه وړاندې کړل. خوشبختانه هغوی دا عریضه منلي ده، پر خپل رسمي پاڼه یې خپره کړي او په دې اړه به په پارلمان کې بحث هم وشي. موږ په کلکه غوښتنه کوو، چې هغوی په افغانستان کې د نجونو د زده کړو د بندیزونو په اړه اعلامیه ورکړي او طالبان دې د جرمونو نړیوالې محکمې ته ور وپيژني.»

یاد افغانان وايي، د اسټرالیا پارلمان دې د جرمونو نړیواله محکمه وهڅوي چې د طالبانو له لوري د بشریت پر وړاندې د جرمونو په اړه تحقیقات وکړي.

اسټرالیا میشتی افغان کډوال حامد محمدي وايي:«موږ په افغانستان کې د نجونو د زده کړو د بېرته فعاله کېدو په برخه کې د هرې هڅې ملاتړ کوو، موږ د هغو کسانو تر څنګ ولاړ یو چې دا عریضه یې د اسټرالیا پارلمان ته وړاندې کړي ده.»

اسټرالیا میشتي افغانان وايي؛ باور لرو چې زده کړه یو اساسي بشري حق دی او ټولې نجونې او ښځې باید د ځورونې یا تبعیض له ویرې پرته زده کړې ته لاسرسی ولري.

د جرمنو نړيوالې محکمې د لوی څارنوال کريم خان دفتر د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلاميه کې ویلي، چې په افغانستان کې د دوی د څېړونو له مخي د طالبانو مشر هبت الله او د دغه ډلې د سترې محکمې مشر عبدالحکيم حقاني له ۲۰۲۱ کال راهيسې د بشريت ضد جرمونو او د ښځو او نجونو په وړاندې د پراخ تبعیض په تور تورن دي.

په اعلاميه کې ویل شوي: « دوی د بشریت ضد جرمونو او د افغان نجونو او ښځو د ځورونو مسولين دي.»

د جرمنو نړيوالې محکمې څارنوال ویلي، چې دا ځورونې د ۲۰۲۱ کال د اګسټ له ۱۵ تر نن ورځې په ټول افغانستان کې شوې او لا هم روانې دي.

له هغه وروسته، چې د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په میاشت کې طالبان په افغانستان کې بیا واک ته ورسېدل، دغې ډلې د نورو پراخو بنديزونو ترڅنګ د ښځو پر حقونو بندیزونه لګولي دي.

ښځې او نجونې يې له ښوونځي، پوهنتونونو، کار، تفريح او ورځينو چارو منعه کړې او نژدې هره ورځ د نارينه وو ترڅنګ ځينې ښځې هم د ځينو تورنو له کبله په عام محضر کې په دورو وهل کيږي.

د بشري حقونو ملاتړ سازمانونو په وار وار له طالبانو غوښتې، چې له بندیزونه او بدنې سزاګانو لاس واخلي؛ خو طالبان وایي، چې دوی د ټولنې د اصلاح لپاره «شریعت» پلي کوي.

د کرېکټ د ۱۹ کلنو ښځو د شل اوره نړيوال جام د ۲۳مې سيالۍ پچه کوربه لوبډلې ماليزيا وګټله او ويسټ انډيز ته یې د ټوپوهنې بلنه ورکړه.

ویسټ انډيز په شلو اورونو کې د خپلو ۷ لوبغاړو په سوځېدو ۱۱۲ منډې جوړې کړې.

د ماليزيا د ۱۹ کلنو ښځو کرېکټ لوبډلې په ۱۸م اور کې د خپلو ټولو لوبغاړو په سوځېدو ۵۹ منډې جوړې کړې او دغه سیالي یې د ۵۳ منډو په توپير وبایلله.

د همدې جام په ۲۴مه سيالۍ کې سریلانکا د هند په مقابل کې د لوبې پچه وګټله او لومړۍ يې د توپ اچونې پرېکړه وکړه.

د هند لوبډلې په شلو اورونو کې د خپلو ۹ لوبغاړو په سوځېدو ۱۱۹منډې هدف وټاکه.

سريلانکا دغه هدف پوره نه کړ او د خپلو ټولو لوبغاړو په سوځېدو یې ۵۸ منډې جوړې کړې او د ۶۰ منډو په توپير يې ماتې وخوړه.

د ۱۹ کلنو ښځو دشل اوره نړیوال جام د مالیزیا په جوهر کې روان دی.

په خوست دغه طالب چارواکی شبیر احمد عثماني له کابو یوې میاشتې راهیسې له دندې ګوښه شوی دی.

نوموړي پر خپله اېکسپاڼه د طالبانو له لوري د کندهار او نورو ولایتونو ترڅنګ د امتیازاتو په اړه شکایت کوي.

هغه لیکلي.« زموږ فریاد یوه مجبوري ده، ځکه ټولې دروازې خلکو په ځان پسې تړلې دي. نور دې نو بیا خلک هیڅ هم نه وايي. بس کندهار دی، کندهار دی نورو ولایتونو ته هیڅ خپل حق نه رسیږي.»

نوموړي دغه څرګندوني د کندهار د اطلاعات او کلتور ریاست د هغې خبرتیا په غبرون کې دي چې په دغه ولایت کې یې د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق له خوا ځوانانو ته د درې میاشتنیو زدکړو د کورسونو په هکله په خپله اېکس پاڼه خپره کړې ده.

شبیر احمد عثماني ویلي، تر کندهار نورو ولایتونو ته په هره برخه کې کمه پاملرنه کیږي.«ډیره عجیبه نه ده؟ هر څه کندهار ته؟ د ځوانانو معینیت دې وښیي چې په تېرو دریو کلونو کې یې د څو محدودو ولایتونو نه سیوا د خوست په شمول نورو ولایتونو ته څه کړي وي؟»

غبرګونونه او پوسټ ړنګول

پر کور د کښینول شوي دغه طالب چارواکي د څرګندونو په غبرګون له کندهار د اېکس یوه فعال کس لیکلي:«ورسه د خپل اړوند ولایت له مسولیینو غوښتنه وکړه، کار ټول ستا په ولایت کې خراب دی.»

ښاغلي عثماني دا پوسټونه بېرته ړنګ کړي دي.

دا لومړی ځل نه دی چې پر ټولنیزو رسنیو پخواني طالب چارواکي د دوی پر خپلو مشرانو او د هغوی پر ځینو کړنو نیوکې کوي، خو طالبان ډیری وخت غیر طالب نیوکه کوونکي د دوی د حکومت پر ډول او پالیسیو د نیوکو له امله بندي کوي او ربړوي یې.

شبیر عثماني په خوست ولایت کې د طالبانو د اطلاعات او کلتور رییس و، او د ۲۰۲۴ کال د ډیسمبر میاشتې په ۲۲ نېټه یې اېکسپاڼې لیکلي، چې نن یې په دغه ولایت کې د اطلاعات او کلتور د رییس په توګه دنده پای ته ورسیده.

د معلوماتو له مخې، شبیر احمد عثماني تردې وړاندې د کندهار د اطلاعات او کلتور په ریاست کې هم دنده کړې ده.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې نوموړی د کندهار ولایت د استخباراتو ریاست له لوري د یوه استازي په توګه د کندهار په اطلاعات او کلتور ریاست کې په دنده ګمارل شوی و.