نږدې ۴۴ سلنه ګډونوال باور لري چې د امریکا له بشري مرستو طالبان ګټه اخلي

په کراچۍ کې د طالبانو کونسل عبدالجبار تخاری وايي، چې دغه جوړه له تېرو دوو کلو راهیسې د کراچۍ په مرکزي زندان کې بندیان وو چې د جمعې په ورځ له زندان نه خوشې او د سپین بولدک ـ چمن له لارې هېواد ته ستانه شول.

تخاري وايي، یاده ښځه او خاوند یې د نشه یې توکو د انتقال او په پاکستان کې د اوسیدو د قانوني اسنادو نه لرلو په تور بندیان وو.

څو ورځې وړاندې په کراچۍ کې د طالبانو کونسلګرۍ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې د کراچۍ په مرکزي زندان کې یې له یادې کورنۍ سره د ژمنیو توکو مرسته کړې.

په کراچۍ کې د طالبانو کونسل وايي، په تېرو دوو کلو کې یې د سند ایالت له بېلابېلو زندانونو د ښځو او ماشومانو په ګډون ۴۲۶۸ تنه افغانان خوشي کړي او هېواد ته یې لیږلي دي.

نوموړی وايي، دمګړی د پاکستان په سند ایالت کې افغانان له هیڅ ډول ستونزو سره نه مخ نه دي، خو شاوخوا ۳۵ تنه افغانان لا هم د دغه ایالت په زندانونو کې بندیان دي.

محمد یونس د نړۍ پر مشرانو تور ولګاوه چې د حسینه واجد فساد ته یې هیڅکله ګوته ونه نیوله.

یونس، چې د ۲۰۰۶ کال سولې نوبل جایزه یې ګټلې وه، د ۲۰۲۴ کال په اګست کې د لاریونونو په پایله کې د حسینه واجد له تېښتې وروسته د بنګله‌دېش د انتقالي حکومت رییس شو.

یونس ټینګار وکړ چې د حسینې له خوا اعلان شوې اقتصادي وده «جعلي» وه او ویې ویل چې نړۍ د دې حالت مسووله ده. یونس زیاته کړه: «هغې ادعا کوله چې زموږ د ودې کچه له ټولو لوړه ده، خو دا یوه بشپړه جعلي وده وه».

د رویټرز د رپوټ له مخې، یونس وویل چې ده ته د اقتصادي ودې پر ځای، د خلکو د ژوند کیفیت مهم دی. هغه وویل: « زه داسې اقتصاد غواړم چې د شتمنۍ د تمرکز له مفکورې ډډه وشي او د ټولنې تر ټولو ټیټ پوړي خلک پکې ښه ژوند وکړي».

د شیخ حسینې پر مهال، د بنګله‌دېش اقتصادي وده په ۲۰۱۷او ۲۰۲۸ مالي کلونو کې نږدې اته سلنې ته لوړه شوې وه، په داسې حال کې چې په ۲۰۰۹ کې د هغې د واکمنۍ په پیل کې دغه کچه پنځه سلنه وه.

یونس د هند او بنګله‌دېش د اړیکو پر ترینګلتیا خواشیني وښوده او له نوي ډیلي یې وغوښتل چې شیخ حسینه د محاکمې لپاره بیرته بنګله‌دېش ته وسپاري.

نوموړي زیاته کړه چې چین د بنګله‌دېش اوږدمهاله ملګری دی، خو له هند سره خرابې اړیکې دردوونکې دي.

نوموړي وویل: « د بنګله‌دېش او هند اړیکې باید تر ټولو قوي وي. تاسې د هند نقشه د بنګله‌دېش له نقشې پرته نه شئ رسمولای».

یونس ژمنه وکړه چې د ۲۰۲۵ کال تر پایه یا د ۲۰۲۶ کال په لومړیو کې به ټاکنې وکړي، خو ویې ویل چې په ټاکنو کې ګډون ته لېواله نه دی.

محمد یونس، چې د بېوزلو بانک (ګرامین بانک) بنسټګر دی، د نړۍ په کچه په بېوزلۍ له منځه وړو کې د خپلې ونډې له امله مشهور دی.

هغه او ګرامین بانک په ګډه له دې امله د نوبل جایزه وګټله چې د کوچنیو پورونو له لارې یې میلیونونه خلک له بېوزلۍ وژغورل.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د جمعې په ورځ د قرغیزستان د بهرنیو چارو له وزیر سره له ناستې وروسته وویل، چې د اوکراین او یا لویدیځ له لوري هیڅ داسې عیني نښې نه ویني چې د سولې خبرو اترو ته چمتو وي.

لاوروف د خبریالانو د هغو پوښتنو ځواب کې چې په متني ډول ترې شوې او د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت په ویب پاڼه کې خپرې شوې، وویل:«سره له دې چې د سولې د خبرو اترو اړتیا په اړه خبرې مخ په ډېرېدو دي، خو په عیني ډول هیڅ عملي اقدامات نه دي شوي چې دا په ګوته کړي چې کیف او لویدیځ واقعا د خبرو لپاره چمتو دي».

لاوروف وویل، «برعکس، د اوکراین وسله والو ځواکونو ته د لویدیځ پوځي اکمالات دوام لري، په اوکراین باندې په خبرو اترو قانوني بندیز شته او د اوکرایني چارواکو د مشروعیت مساله نه ده حل شوې.»

د راپورونو له مخې، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په تېر ډسمبر کې ویلي و، چې روسیه له اوکراین سره د خبرو اترو د پیل لپاره هیڅ شرط نه لري او د اوکراین د ولسمشر په ګډون چمتو دي چې له هر چا سره خبرې وکړي، خو نوموړي ویلي چې د زېلینسکي د ولسمشرۍ دوره تیر کال پای ته رسیدلې او د نظامي حکومت له امله وغځول شوه، باید د مسکو لپاره بیا وټاکل شي څو هغه د هر ډول تړون قانوني لاسلیک کوونکی وګڼي او ډاډ ترلاسه شي چې دغه تړون به په قانوني ډول خوندي وي.

خو کیف وايي، چې په واک کې د زیلینسکي پاتې کېدل هیڅ د پوښتنې وړ نه دي او په دې تړاو د روسیې خبرې د زیلیسنکي د واک د کمزوري کولو لپاره دي.

لاوروف وویل، چې د قرغیزستان د بهرنیو چارو له وزیر سره یې په مختلفو پلیټفارمونو کې د خپلو فعالیتونو د همغږۍ په اړه ژور بحث کړی.

هغه زیاته کړه، « موږ په مرکزي اسیا او په ټوله کې د یوریشیا په وچه کې د امنیت او ثبات د پیاوړتیا په اړه خبرې وکړې. موږ له ترهګرۍ او افراطیت سره د مبارزې په برخه کې د خپلو هڅو د یوځای کولو اړتیا هم تایید کړې ده. زموږ قرغیزي ملګري سږکال د ډله ییز امنیت تړون سازمان مشري پر غاړه لري».

د طالبانو د کډوالو او بیرته راستنېدونکو چارو وزير مولوي عبدالکبير د جمعې په ورځ په خوست کې د «جهادي مدرسې د طالبانو په فراغت غونډه» کې د تېر په څېر په تکرار وویل، چې «اسلامي امارت د تېرې دورې» خلاف د خپلو اړیکو او ديپلوماسۍ له کبله د امنیت په شورا کې ملاتړې هېوادونه لري.

هغه زياته کړې چې « د امربالمعروف قانون چې د دنیا ځينو خلکو [ورسره] حساسیتونه ښکاره کړل، لیکن امنیت شورا په دې ونه تواندېده چې د افغانستان اسلامي امارت د امربالمعروف د قانون په رابطه یوه متفقه فیصله صادره کړي.»

نوموړي د امنیت په شورا کې د خپلو ملاتړو هېوادونو چين او روسیې نومونه یاد کړل.

هغه زياته کړه، چې دغو دواړو هېوادونو د امربالمعروف قانون د افغانستان داخلي مساله ياده کړه او له همدې کبله يې یوه ګډه فيصله صادره نه کړه.

مولوي کبير وویل، چې ګاونډ، سيمې او نړۍ ته يې په پرله پسې ډول ډاډ ورکړی، چې د افغانستان خاوره به د دوی پر وړاندې نه کارول کيږي.

نوموړي له ټولو خواوو وغوښتل، چې «پر اسلامي نظام» د نیوکو پر ځای دې د دوی له ادارو سره اصلاحي نظرونه شریک کړل شي.

واک ته د طالبانو له رسېدو را وروسته دې ډلې یو شمېر هېوادونو ته خپل سفيران هم معرفي کړي او له ځينو سره يې سیاسي او اقتصادي، ليدنې او تګ راتګ هم پيل کړی خو تر اوسه هيڅ هېواد طالبان په رسميت نه دي پېژندلي.

د بښنې نړیوال سازمان د جمعې په ورځ وویل، چې افغان فلم جوړوونکی سید رحیم سعیدي ناروغه دی او د ملاډیسک او پروستات له ستونزو کړیږي خو هغه د څرخي پله زندان په یوه سړه کوټه کې ساتل کیږي او درملو ته لاسرسی نه لري.

د بښنې نړیوال سازمان د طالبانو د استخباراتو عمومي رییس عبدالحق وثییق ته په یوه بریښنا لیک کې د نوموړي د روغتییا په اړه ژوره اندیښنه ښودلې او لیکلي یې دې چې هغه په خپلسرې توګه نیول شوی دی.

په بریښنا لیک کې لیکل شوي:«سید رحیم سعیدي ۵۷ کلن فلم جوړوونکی دی، د خپلو مستندو فلمونو او لنډو فلمونو جوړولو له لارې یې ډیر شهرت ترلاسه کړی .سعیدي له دوو لسیزو زیات د افغانستان په ملي تلویزیون او نورو خصوصي تلویزیونونو کې کار کړی او د افغان فلم ټولنې غړی دی. سعیدي په افغانستان کې د رسنیو او د رسنیو، فلم او سینما په تولید کې ډیر کار کړی دی.»

دغه سازمان د طالبانو د استخباراتو ریاست څخه د سید رحیم سعیدي د بې قید او شرطه خوشي کېدو غوښتنه کړې ده.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، له خپلسرې نیول کیدا دمخه سعیدي له انار میډیا سره کار کاوه، چې په یوټیوب کې یې شاوخوا ۱۷۰۰۰څارونکي درلودل او مختلف ټولنیز، کلتوري او مذهبي پروګرامونه یې تولید کړي وو.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، سعیدي د نیول کیدو په لومړیو دریو میاشتو کې په یوه کوټه کې له نورو بندیانو څخه بیل یوازې ساتل کیده، « نوموړی وکیل ته لاسرسی نه درلود او همدارنګه د هغه د ناروغۍ لپاره اړینه روغتیا پاملرنه نه کېده او درمل نه ورکول کیدل.»

د یاد سازمان د معلوماتو له مخې، د سعیدي کورنۍ ته څو ځله اجازه ورکړل شوې وه چې له هغه سره وګوري خو دغه لیدنې د کړکۍ تر شا او د استخباراتو د کارکوونکو په شتون کې د ټیلیفون له لارې خبرو کولو پورې محدودې وې.

سید رحیم سعیدي د ۲۰۲۴ کال د دسمبر پر ۱۸مه د کابل په لومړۍ محکمه کې د طالبانو ضد پروپاګند خپرولو په تور په درې کاله بند محکوم شو او اوس د کابل په څرخي پله زندان کې ساتل کیږي.