د سپینې ماڼۍ چارواکي: مودي ته بلنه ورکړل شوې چې راتلونکې اوونۍ له ټرمپ سره وګوري

د ایران په اسلامي شورا کې د تیران، کرون او نجف اباد خلکو استازي ابوالفضل ابوترابي رسنيو ته ویلي، چې له تهران وروسته بوشهر هغه ښار دی، چې ځينې بهرنیان پکې ۲۱ ځله رد شوي خو بیا هم دغه هېواد ته ستانه شوي او په بیلابیلو دندو بوخت دي.

د ایران انتخاب ورځپاڼې د نوموړي له قوله لیکلي، چې یوازې د بهرنیو وګړو رد د ستونزې حل نه دی او باید پر وړاندي يې قانوني اقدام تر سره شي.

د هغه په خبره، د طالبانو د بهرنيو چارو وزارت په کال کې یو میلیون دوه سوه زره کسانو ته سیاحتي پاسپورټونه ورکوي او له بلې خوا بیا د ایران امنیتي ادارې د یو میلیون او سل زره افغانانو د شړلو خبره کوي.

نوموړی وایي، چې د ایران اړوندې ادارې باید لومړي دغه موضوع تنظیم کړي او بیا معلومه کړي، چې په کومو برخو کې څومره بهرنيو وګړو ته اړتیا ده.

هغه د هغو ایرانیانو د مجازات غوښتنه کړې، چې بهرنيو وګړو ته د بانک، کور، اوسېدو او کار کولو کارتونه ورکوي.

نوموړی زیاتوي، «هغه کسان، چې موږ يې له هېواده شړل غواړو په جيب کې يې له اوو څخه تر اتو ايراني کارتونه وي او موږ داسې قانون نه لرو چې له هغو کسانو سره معامله وکړو چې خپل بانکي کارتونه، د موبايل سيم کارتونه او کورونه يې دغو وګړو ته ورکړي.»

نوموړي په جدي توګه غوښتنه وکړه، چې له پاکستان او افغانستان سره باید د یران پر پوله ديوال جوړ شي او د بهرنيو وګړو د تګ راتګ پر مهال د هغوی بایوميټريک واخیستل شي.

هغه وویل، «د بهرنيو وګړو د تګ راتګ پر مهال باید د دوی د ګوتو نښانونه، پېژندګلوي او مالومات په نظر کې ونیول شي، خاص کارتونه، سيم کارتونه او اجازه لیک د دوی د هېواد له بیرغونو سره ورته جوړ شي، ځکه دا په ټوله نړۍ کې عام دي.»

نوموړي نيوکه کړې، چې په ایران کې د ادارو ترمنځ د وګړو په اړه د اختلاف موضوع شته او بهرني وګړي له دې فرصته ګټه اخلي.

دغه کښتۍ چې د سلواغې پر ۱۱مه له ترکیې څخه اروپا ته روانه وه، د ایټالیا په سمندرغاړو کې د سختو څپو او چټکو بادونو له امله د ډوبېدو له ګواښ سره مخ وه.

د سټلایټ ټیلیفون له لارې د بېړني پیغام ترلاسه کولو وروسته، د ایټالیا سمندري ګارډ دوه کښتۍ د کډوالو د ژغورنې لپاره ولېږلې.

د ژغورنې په دغو عملیاتو کې، چې اووه ساعته یې دوام وکړ، ټول ۱۳۰ مساپر د ژغورنې کښتیو ته انتقال شول.

په ۱۳۰ کسانو کې ۲۷ ښځې او ۳۰ ماشومان وو، چې شپږ پکې بې سرپرسته ماشومان هم شامل وو.

د ۱۳۰ کډوالو له ډلې څخه نهه عراقیان او شپږ پاکستانیان وو.

د ژغورنې له عملیاتو وروسته یوه امیندواره ښځه او یو معلول سړی د ناسم روغتیايي وضعیت له امله روغتون ته یووړل شول.

څلور سرچینو، چې له دې مسالې خبرې دي، رویټرز ته ویلي چې دا خبرې به د ترکیې او سوریې ترمنځ د دفاعي همکاریو د بنسټ ډبره کېږدي.

انقره غواړي د سوریې په نوي حکومت کې مهم رول ولوبوي، په ځانګړي ډول د هغې تشې په ډکولو کې چې د ایران د نفوذ تر له منځه تګ وروسته رامنځته شوې. دا هڅه کېدای شي له خلیجي هیوادونو سره سیالي رامنځته کړي او د اسراییل امنیتي اندېښنې زیاتې کړي.

په سوریه کې د ترکیې هوايي اډې

دا لومړی ځل دی چې د سوریې د نوي حکومت د یوه ستراتېژیک دفاعي تړون جزئیات بربنډیږي، چې ترکیې ته په سوریه کې د پوځي اډو جوړولو، هوايي حریم کارونې او د سوریايي پوځ د روزنې اجازه ور کوي.

سرچینو وویل، چې سوریې خپل پخوانی پوځ او ډلې منحل کړې او هڅه کوي هغوی د نوې نظامي قوماندې تر چتر لاندې راټول کړي.

تمه نه کیږي چې دا تړون د سې شنبې په ورځ نهایی شي، خو دا بحثونه د راتلونکو پراخو همکاریو لپاره لاره هواروي.

د سیمې یوه استخباراتي چارواکي، د سوریې امنیتي سرچینو او یوه بهرني امنیتي مقام رویټرز ته ویلي، چې د خبرو اترو تمرکز به د سوریې په پراخه دښته (بادیه) کې د دوو ترکي اډو پر جوړولو وي.

د سوریې د ولسمشرۍ یوه چارواکي رویټرز ته ویلي چې احمد الشرع به له اردوغان سره د سوریې د نوي پوځ د روزنې، د ترکي پوځیانو د ځای پر ځای کېدو او د همکارۍ د نویو برخو په اړه خبرې وکړي.

د ترکیې د ولسمشرۍ دفتر او د سوریې دفاع وزارت تر اوسه د دغه تړون په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړې.

د ترکیې د دفاعي رول پراخېدل

د سیمې استخباراتي چارواکي، د سوریې امنیتي مقام او یوه بله بهرنۍ امنیتي سرچینه وايي چې ترکیه غواړي دغه اډې د سوریې د هوايي حریم د دفاع لپاره وکاروي.

بل خوا روسیه هم د سوریې له نوي حکومت سره خبرې کوي، چې د طرطوس سمندري اډې او لاذقیې هوایي اډې راتلونکی معلوم کړي.

د سوریې د نوي حکومت د دفاع وزیر مرحف ابو قسره ویلي، چې سوریه هڅه کوي د سیمې له هیوادونو سره خپلې نظامي اړیکې پراخې کړي او د دې اړیکو له لارې خپل پوځي ځواک جوړ کړي.

یوه استخباراتي چارواکي ویلي، ترکیه غواړي د دې اډو په جوړولو سره کردي جنګیالیو ته یو قوي پیغام ورکړي.

ترکیه د سوریې ولسي واحدونه د کردستان د کارګر ګوند یا پي کې کې یوه څانګه ګڼي، چې له۱۹۸۴ کال راهیسې د ترکیې پر ضد جنګیږي او د ترکیې او امریکا له خوا د ترهګرې ډلې په توګه نومول شوی.

د ترکیې د دفاع وزارت یوه چارواکي رویټرز ته ویلي، چې د دواړو هیوادونو پوځي پلاوي تېره اونۍ سره کښیناستل او پر ګډو امنیتي همکاریو، ترهګرۍ ضد عملیاتو او دفاعي همکاریو یې خبرې وکړې.

د ترکیې د دفاع وزیر یاسر ګولر د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر کې ویلي و، چې که د سوریې نوی حکومت له ترکیې د مرستې غوښتنه وکړي، نو انقره به ورته لازم ملاتړ برابر کړي.

په هغه راپور کې چې د دوشنبې په ورځ د سلواغې ۱۵مه، د تاجکستان د نشه‌يي توکو د کنټرول ادارې لخوا خپور شو، د دې ادارې مشر ظفر صمد وویل چې د مخدره توکو بار په تیره میاشت کې نیول شوی.

په راپور کې راغلي چې د دغه قاچاق شوي بار یوه برخه د دوشنبې - کلما په لویه لاره (د چین پوله) کې د قیمتي ډبرو د پوډر مخلوط له یوې لارۍ څخه نیول شوې. چې دغې لارۍ له افغانستان څخه چین ته د قیمتي ډبرو پوډر لیږدول.

تاجکستاني چارواکي وايي، له نورو څېړنو وروسته پردغه لاره یوه بله لارۍ چې د تاجکستان ګورنو بدخشان خودمختاره سیمې په مرغاب، کې روانه وه، تر پلټونو وروسته په کې میتامفیتامین وموندل شول.

ښاغلي صمد د رسنیو پخواني راپورونه رد کړل چې نیول شوې اندازه ۸۰۰ کیلوګرامه وه، او روښانه یې کړه چې ۱۲۱ کیلوګرامه مخدره توکي دي.

د تاجکستان د مخدره توکو د کنټرول مشر دا هم وويل، چې په افغانستان کې د مصنوعي مخدره توکو تولید زیات شوی، چې په ۲۰۲۴ کال کې په تاجکستان کې د مخدره توکو په نیولو کې ۵۹سلنه زیاتوالی راغلی دی.

تیر کال په دغه هیواد کې ټولټال ۱۱۰ کیلوګرامه مصنوعي مخدره توکي ضبط شوي وو چې ۴۱ کیلوګرامه د ۲۰۲۳ کال په پرتله نور هم زیات شوي دي.

چین دغه غچ اخیستونکی اقدام د امریکا د نوي حکومت د وروستۍ پریکړې په ځواب کې ترسره کړی، چې په چینایي محصولاتو یې نوې تعرفې لګولې، چې د دواړو اقتصادي قدرتونو ترمنځ یې اقتصادي تاوتریخوالی زیات کړی دی.

د پاکستان جیو نیوز د چین د سوداګرۍ وزارت له قوله ویلي، چې دغه تعرفې به د امریکا د صادراتو بیلابېل ډولونه په نښه کړي، چې په دې کې کرنیز محصولات، الکترونیکي توکي او ماشینونه شامل دي.

د چین سوداګرۍ وزارت ویاند ویلي: «موږ به خپلې ملي ګټې خوندي کړو او غیر عادلانه اقداماتو ته به په کلکه ځواب ووایو.»

د اقتصادي چارو شنونکي خبرداری ورکوي چې، د تعرفو دا وروستۍ لړۍ کولای شي چې د امریکا او چین، سوداګریزې اړیکې نورې هم ترینګلې کړي، هغه اړیکې چې لا دمخه د کلونو اقتصادي کړکیچونو له امله ننګول شوې دي.

امریکایي بزګران او تولیدونکي په ځانګړي ډول د دوی په صنعت د اغیزو په اړه اندیښمن دي، او وايي چې چین په تاریخي ډول د متحده ایالاتو د صادراتو لپاره یو لوی بازار دی.

کارپوهان له دواړو هېوادونو څخه غواړي چې یو پر بل د نورو اقتصادي بندیزونو او تعرفو له لوړولو څخه د مخنیوي لپاره د خبرو اترو میز ته ستانه شي.