طالبان وايي په انقره کې د سفارت چارې په عادي ډول روانې دي

جان ساپکو تېره ورځ له فاکس نیوز سره په خبرو کې ویلي، چې د امریکا له لوري له افغانستان سره مرسته شويو پیسو ډیره اندازه د طالبانو جیبونو ته تللې ده.

نوموړی زیاتوي چې د طالبانو لاس ته د مرستو د پیسو لویدل به دوام پیدا کړي.

جان ساپکو زیاته کړه:« له بده مرغه موږ په افغانستان کې هیڅوک نه لرو او پیسې د ملګرو ملتونو، د خوړو نړیوال سازمان او نورو نړیوالو سازمانونو له لوري په مصرف رسیږي. موږ په رشتیا هم هلته د مرسته شویو پیسو په اړه ښه څار نه لرو.»

نوموړي تردې وړاندې له کانګرس څخه غوښتنه کړې وه، چې له افغانستان سره د مرستو د کمښت له امله دې د ۲۰۲۵ کال د سیپټمبر میاشتې تر ۳۰مې نیټې وروسته دې سیګار فعالیت ودرول شي.

همدارنګه نوموړی د یو ایس ای ډي له لاري د مرستو په اړه وايي؛ یوسیډ ماته او ناکاره اداره وه، او په افغانستان کې یې یوازنۍ هدف د امریکا د د دفاع او بهرنیو چارو وزارتونو لپاره د پيسو مصرفول و.

جان ساپکو په خپلو خبرو کې په افغانستان کې د یوسېډ د فعالیتونو په اړه وویل:«په افغانستان کې ستونزها بلکل حقیقت لري، هغه څه چې ما په ۱۲ کلونو کې څارل دا په ټوله کې یو ستونزه ده. کله چې زه په لومړي ځل واشنګټن ته راغلم او په ۱۹۸۲ کال کې مې چې د سام نون لپاره کار کاوه، زه د یو ایس ای ډي په لټه کې وم.او دا هغه وخت هم ناکاره شوې اداره وه او دا لا هم یوه ناکاره اداره ده. نو، دا یوازې یوه ستونزه ده.»

نوموړی د تیرو شلو کلونو پرمهال د امریکا د پراختیايي ادارې پر فعالیتونو په نیوکه کولو سره وایي:«هلته تاسو ټولې د خوشحالۍ خبرې اورېدلې موږ جګړه ګټو، موږ له ماشومانو سره مرسته کوو، موږ ښوونځي جوړوو، موږ دا ټول کوو. دا معلومه شوه چې دوی ښوونځي جوړ کړل، مګر دوی هیڅکله ونه لیدل چې ایا ښوونکي شته؟.دوی روغتونونه جوړ کړل، خو هیڅکله یې ونه لیدل چې ایا اوبه، درمل یا حتی ناروغان شته؟.»

جان سپکو وايي، په افغانستان کې ډیری پیسي د ترفیع د ترلاسه کولو لپاره په مصرف رسیدلې.

په دې تړاو خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي چې د یادې اوسپنیزې کرښې دغه تړونونه یې د «۲۶۴ میلیونو افغانیو» په ارزښت ترسره کړي چې ټول ټال به «۷۳۷ کیلومتره» اوږدوالي کې ترسره شي.

د طالبانو یاد وزارت ویلي چې دغه چارې به په راتلونکو اتو میاشتو کې بشپړې شي.

د معلوماتو له مخې د دغې پروژو په لومړۍ برخه کې به د هرات - شینډ پر مسیر ۱۲۰ کیلومتره اوږدوالي‌ کې او دویمه برخه به یې د شین ډنډ - فراه پر لارو سروې او ډیزاین وشي چې دا هم ۱۲۰ کیلومتره اوږدوالی لري.

پاتې درېیمه برخه د فراه مرکز زرنج څخه تر غور غورې پورې، څلورمه برخه کې د غورغوري څخه تر لشګره ګاه ښاره پورې او په وروستۍ برخه کې له لشګرګاه څخه تر کندهاره پورې د سروې او ډیزاین دا پروژې لاسلیک شوې دي.

د طالبانو یاد وزارت خبر ورکړی چې په نږدې راتلوکي کې به په عملي توګه دغه چارې پیل شي. په خبرپاڼه کې راغلي چې تر سروې او ډیزاین وروسته به د یادې ریل پټلۍ د رغنیزو چارو د پیل لپاره اقدامات ترسره شي.

طالبانو په وار وار د دغه ډول پروژو د پیل کیدو او پلي کیدو خبرونه ورکړي؛ خو باورونه دا دي چې په عملي توګه بیا د دغو کارونو د ترسره کولو هېڅ راز نښې نه تر سترګو کېږي.

طالبان غواړي د دغه ډول پروژو د تړونونو په رسنیز کولو سره پر دغه ډلې د کیدونکو نیوکو څخه د خلکو پام واړوي.

د راپورنو له مخې د طالبانو د بېلابېلو وزارتونو له لوري کیدونکي دغه ډول قراردادونو کې پراخ مالي فساد هم کېږی او پرته له اړیکو ودانیز شرکتونه دا پروژې لاسته نه شي راوړلی.

عبدالسلام ضعیت واکمنو طالبانو ته سپارښتنه کړې چې په سیاسي ډګر کې دې له مثبتو فرصتونو څخه ګټه واخلي او د بدو پایلو مخه دې ونېسي.

هغه زیاته کړې چې په قصدي توګه په ټولنه کې د فرصتونو له پامه غورځول کرار کرار په لوی ګواښ بدلېږي.

پاکستان کې د طالبانو دغه پخوانی سفیر خپلو ملګرو ته سپارښتنه کوي چې باید ویښ، هوښیار او خوځنده شي.

په افغانستان کې د بیان پر ازادۍ د بندیزونو له کبله طالبان هم د نورو کابل مېشتو سیاستوالو په څېر یوازې د کنایې په ډول پر طالبانو نیوکې کوي.

ملا عبدالسلام ضعیف هم یو له دغو کسانو دی چې په خواله رسینو کې د کنایو پر کارولو پر طالبانو نیوکې کوي.

د نیوکو په دې لړۍ کې ملا ضعیف یوازې نه دی، بلکې د طالبانو د حقاني شبکې په ګډون یو شمېر لوړ پوړو غړو د خپلې ډلې د مشرتابه پر تګلارو او سیاستونو توندې نیوکې کړې دي.

که څه هم هغه اوسمهال د طالبانو په لیکو کې کومه دنده نه لري خو بیا هم د طالبانو مشرانو ته نږدې کس بلل کېږي او د تېر جمهوري نظام پر مهال یې د سولې په خبرو اترو کې هم خپل رول درلود.

سلام ضعیف د پاکستان حکومت له لوري په ۲۰۰۱ زېږدیز کال کې امریکایانو ته وسپارل شو او بیا د ګوانتنامو زندان ته هم لېږدول شوی و.
د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر عباس ستانکزي هم پر ملا هبت‌الله د هغه د سختدریځۍ له کبله نیوکې کولې، خو له همدې امله یې په کابل کې شپې ونه شوې او د خپل مشر له لوري د نیول کیدو له امر سره سم له هېواده وتښتېده.

په کابل کې طالبان خپل ټول هغه مخالفان او د دوی د لیکو غړي چې پر دوی نیوکې کوي په بېلابېلو لارو یې مخه نېسي.

طالبان نه غواړي چې د دوی پخواني غړي، رسنۍ، سیاستوال او عام وګړي د دوی پر تګلارو نیوکې وکړي چې له همدې امله یې په ټول هېواد کې د بیان پر ازادۍ خورا سخت بندیزونه لګولي دي.

یاد مرکز اندېښنه ښودلې چې د دغو هېوادونو د چارواکو له لوري افغان کډوال د زنداني کیدو او د دوی له هېوادونو څخه د شړل کیدو له ګواښ سره مخ دي.

د ګډوالو ګډ مرکز اندېښنه ښودلې چې افغان کډوال په یادو هېوادونو کې د امنیتي ځواکونو له لوري ځورول کېږي او له سخت تاوتریخوالي سره مخ دي.

له دې اندېښنو سره هم مهاله په پاکستان کې یو ځل بیا د افغان کډوالو د نیول کیدو لړۍ چټکه شوې او تازه یاد هېواد پرېکړه کړې چې ان د ملګرو ملتونو د کډوالۍ کارتونو لرونکي کډوال به هم بېرته افغانستان ته واستوي.

په تازه پېښه کې پولیس د اسلام اباد په «بي ۱۷» سکټور کې د افغان کډوالو کورونو ته ورغلي‌ او ورته یې خبرداری ورکړی چې د حکومت د پرېکړې له مخې باید د مارچ تر ۲۹مې پورې اسلام اباد پرېږدي.

پولیسو دا خبرداری یوازې قانوني کډوالو ته ورکړی؛ خو هغه کډوال چې د میشتیدنې قانوني اسناد نه لري‌ او یا یې هم ویزې پای ته رسیدلي وي سملاسي نیسي او افغانستان ته یې په جبري ډول شړي.

په اسلام اباد کې مېشت افغان کډوال وحیدالله (مستعار نوم) افغانستان انټرنشنل ته وویل، تېره ورځ یې د پاکستان د پلازمینې په «ایچ ۱۳» سیمه کې پولیس کور ته ورغلي او له قانوني اسنادو سره سره یې ورته د اسلام اباد د پرېښودو امر کړی.

هغه وویل: «موږ امریکا ته د کډوالۍ کیس لرو، هغې ته په تمه یو او ټوله کورنۍ مې هم ویزې لري؛ خو پولیسو راته وخت راکړو چې د مارچ ۲۹مې پورې به له اسلام څخه وځم.»
د شهباز شریف په مشرۍ د پاکستان د کابینې په غونډه کې پرېکړه شوې ټول هغه افغان کډوال چې لوېدیځو هېوادونو ته د کډوالۍ قضیې لري باید د مارچ میاشتې تر پایه له اسلام اباد او راولپنډۍ له ښارونو څخه ووځي.

په پرېکړه کې په ډاګه شوې چې د وتلو دغه بهیر د پاکستان د څارګرې شبکې ای اېس ایس تر څارنې لاندې ترسره کېږي.

د کابینې د پرېکړې له مخې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ اړوند د اې سي سي کارتونو لرونکو ته د مارچ تر پایه وخت ورکړل شوی چې بېرته افغانستان ته ستانه شي.

همدا راز د پي او ار کارتونو لرونکو ته بیا د روان زېږدیز کال د جون میاشتې تر پایه پورې وخت ټاکل شوی، چې له پاکستانه ووځي.

د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو سازمان د پاکستان پر یادې پرې کړې نیوکې کړې او له پاکستانه یې غوښتي چې له افغان کډوالو سره په چلند کې له نرمۍ کار واخلي خو داسې برېښي چې پاکستان دغه غوښتنو ته دا ځل چندان پام نه کوي.

د افغانستان د پخواني جمهوري نظام یو شمېر چاواکي باور لري چې پاکستان د افغان کډوالو د بېرته اېستلو له لارې غواړي پر طالباو سیاسي فشارونه راوړي ؛خو برعکس طالبانو په پاکستان کې مېشت کډوالو چندان ارزښت نه لري.

د طالبانو په بیا ځل واکمنیدو سره د دغې ډلې له لوري له ګواښ سره مخ افغانان ایران او پاکستان ته کډوال شوي چې له سختو جدي ننګوونو سره په یادو هېوادونو کې ژوند کوي. وېره دا ده چې له ایران او پاکستان څخه یو شمېر هغه کډوال چې د ۲۰۲۱م کال تر اګسټ میاشتو وروسته ګاونډیو هېوادونو ته تللي وو، بېرته د ستندیو پر مهال د طالبانو له لوري له مرګوني ګواښونو سره مخ شوي دي.

د راپورونو له مخې له ایران څخه د پخواني افغان پوځیانو غړي تر ستنیدو وروسته د طالبانو له لوري‌ نیول شوي‌ او ځنې یې حتی وژل شوي هم دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د سې شنبې په ورځ«بیګم» راډیو په ​​«څو سرغړونو» تورنه کړه او بنده یې کړه، چې په کې په بهر کې میشتو ټلویزیوني شبکو ته د محتوا چمتو کول او د جواز شرایطو سره سم عمل نه کول شامل دي.

د «بیګم» راډیو د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د دغه ګام په وړاندې د اعتراض په ترڅ کې د ښځینه کارکوونکو د کمپیوټرونو، هارډ ډرایو او ګرځنده تلیفونونو د نیولو خبر ورکړ او ویې ویل چې دوه نارینه کارکوونکي هم د طالبانو لخوا نیول شوي دي.

د بې پولې خبریالانو ټولنې په خپله خبرپاڼه کې ویلي چې د بیګم خصوصي راډیو، چې په ۲۰۲۰ کال کې جوړه شوې، د افغان ښځو لپاره مناسب ادرس و، هغه ښځې چې د طالبانو لخوا په پراخه کچه ځپل شوې او د ژوند له اساسي فرصتونو څخه محرومې شوې دي.

په خبرپاڼه کې زیاته شوې ده: «د طالبانو له خوا د بیګم راډیو په ​​نښه کول د رسنیو پر ازادۍ یو بل برید او د رسنیو د ځپلو د پراخې تګلارې یوه برخه ده.»

د دغه سازمان د شمېرو له مخې، په تېر کال کې لږ تر لږه ۱۴۰ خبریالان نیول شوي او زنداني شوي دي، او ۸۰ سلنه ښځینه خبریالانې اړې شوې، چې خپلې دندې پریږدي.

هغه کم شمېر ښځې چې په دې برخه کې کار کوي له بیلابیلو محدودیتونو سره مخ دي، چې رسمي سرچینو ته نه لاسرسي، د محرم پرته سفر کول او په کارځای کې د نارینه وو سره یوځای کار کول.

د بې پولې خبریالانو ټولنې په خپله خبرپاڼه کې د نړۍوالې جنایي محکمې د لوی څارنوال د هغې پریکړې ملاتړ وکړ چې د طالبانو د مشر او د دغې ډلې د سترې محکمې د مشر د نیولو امر یې غوښتی و.