په کابل کې د جاپان سفارت: په افغانستان کې دې ترهګریز بریدونه پای ته ورسېږي

افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په رسېدلو اسنادو کې لیدل کېږي چې د ننګرهار د اچین ولسوالۍ د «اش‌خېل عبدالخېل» ښوونځي د ترمیم لپاره د ننګرهار د طالبانو پوهنې ریاست او د «ابوزر عثماني عرب‌زاده د ساختماني چارو شرکت» ترمنځ یو قراداد لاسلیک شوی دی.

د دواړو خواوو د قراداد پر بنسټ، د ننګرهار د طالبانو د پوهنې ریاست او د «ابوزر عثماني عرب‌زاده د ساختماني چارو شرکت» ترمنځ د دوه مېلیونه او ۵۰۰ زرو، ۴ زره او ۳۰ (۲۵۰۴۰۳۰) افغانیو قرارداد لاسلیک شوی دی.

د سرچینو د معلوماتو پر بنسټ، د دغو پیسو ۱۴ سوه زره افغانۍ د اچین ولسوالۍ د «اش‌خېل عبدالخېل» ښوونځي د ودانۍ ټېکه‌دار ته ورکړل شوي او پاتې نورې چې ۱۱ سوه زره (۱۱ لکه) افغانۍ کېږي، د ننګرهار د طالبانو پوهنې په ریاست کې درېیو طالبانو په خپل منځ کې وېشلي دي.

د ننګرهار ولایت د طالبانو د پوهنې ریاست اداري مرستیال «سید محمد صادق هاشمي، د یاد ولایت لپاره د دغې ډلې د تدارکاتو مدیر جمال‌الدین او انجنیر مدیر مستقیم» هغه درې کسان دي چې دا پیسې يې په خپل منځ کې وېشلي دي.

همداراز د «ابوزر عثماني عرب‌زاده د ساختماني چارو شرکت» د قرارداد د لاسلیکوونکي نوم، حاجي خالد لیکل شوی دی.

د سرچینو په خبره، دا موضوع د ننګرهار لپاره د طالبانو د پوهنې ریاست له مشر شېخ محمدشریف حلیمي سره هم شریکه شوې، خو هغه یې په تړاو هېڅ ډول اقدام نه دی کړی.

په داسې حال کې چې طالبان تل په هېواد کې د فساد د له‌منځه وړلو ادعاوې کوي، تازه د روڼتیا نړۍوال سازمان په خپل یو راپور کې ویلي، چې افغانستان په ۲۰۲۴م کال کې د فساد پر وړاندې د مبارزې په درجه بندۍ کې ۱۶۵م ځای لري.

له دې سره، تېره اونۍ د هېکرانو یوې ډلې هم په یوه سایبري برید کې د طالبانو زرګونه سندونه افشا کړي، چې ډېری برخو کې یې د طالبانو د فساد او غلا اړوند موضوعګانې خپاره شوي دي.

بېنېټ د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) د ماشوم سرتېري د مخنیوي له نړۍوالې ورځې سره سم په خپل اېکس‌ کې لیکلي، چې له زده‌کړې او معیشت خوندیتوب، له ماشومانو د خوندیتوب په معنا دی.

نوموړي زیاته کړې، چې پر زده‌کړو بندیز او د ماشومانو کار او اقتصادي ستونزې هغه عوامل دي چې ماشومان په وسله‌وال تاوتریخوالي کې را ایساروي.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده مخکې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په یو راپور کې ویلي و، چې په نړۍ کې ۷.۲ میلیونه پناه‌غوښتونکي ماشومان له زده‌کړو بې‌برخې دي.

د یاد سازمان د راپور پر بنسټ، د ۱۴.۸ میلیونو پناه‌غوښتونکو ماشومانو نیمايي چې ښوونځي ته د تګ وړ دي، د بې‌وزلۍ، نښتو او اسانتیاوو د نشتوالي له وجې د زده‌کړو له دوام څخه محروم دي.

نوموړی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې اوسمهال د افغانستان زرګونه ماشومان د افغانستان په ګډون د سیمې په هېوادونو کې د تاوتریخوالو، بنسټیزو امکاناتو د نشتون او د کډوالۍ له امله له زده کړو بې برخې دي.

له دې سره، د ماشومانو او وسله والو شخړو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانکړي دفتر په خپل یوه راپور کې ویلي و، چې واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته په افغانستان کې د ماشومانو په وړاندې د جدي سرغړونو ۴۵۱۹ پېښو تر څنګ د طالبانو په لیکو کې د ۲۵۷ تنه ماشومانو د ګومارلو راپور تایید شوی دی.

دغه راپور زیاتوي، چې ۳۲۴۸ تنه وژل شوي او معلول شوي، په ۲۱ تنو جنسي تېري شوي او ۳۳ تنه تښتول شوي دي.

د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده له کندهار پوهنتون څخه د ليدنې ترڅنګ د پوهنتون په لوی جومات کې د استادانو او محصلانو په يوه لويه غونډه کې برخه واخیسته.

هغه په غونډه کې د خپلو فرمانونو اړوند وویل: «هر فرمان مې د علماء کرامو په مشوره، د قرآن او حديثو څخه اخيستل شوی او د خدای تعالی اوامر دي. که په دې فرمانونو کې یوه خبره د اسلام خلاف وه، مه یې منئ.»

نوموړي محصلينو ته په خپلو خبرو کې ويلي، چې په ديني او عصري زده کړو سره د الله د رضا لپاره دین او خلکو ته ګټه ورسوي.

هغه زیاته کړې: «  تاسې هم دیني او هم دنیوي زده کړې وکړئ، نیت مو یوازې د دین خدمت وګرځوئ ځکه په ټولنه کې تاسې ډېر قدر لرئ، ټولنه د مدرسې، مکتب او پوهنتون طالب‌ العلمانو ته په ‌‌‌ډېره درنه سترګه ګوري او تاسو ته د خدمت هیله لري، په دې هېواد کې په څو واره کفار راغلي او شکست یې خوړلی.»

هبت الله اخوندزاده په خپله وینا کې ویلي، چې مدرسه او پوهنتون سره یو دي او د دواړو ملاتړ کوي.

نوموړي له افغان محصلانو غوښتي، چې «د طالب مبارزينو تاریخونه وليکئ او په نړيواله کچه یې معرفي کړئ.»

اخوندزاده دا هم ویلي، که بهرني استادان د افغانستان په پوهنتونونو کې د استادي لپاره راځي زمينه به ورته برابره کړي.

هغه په دې اړه زياته کړې: «موږد لوړو زده کړو وزارت ته ویلي چې که په هر قیمت بهرنی استاد دلته راځي او د افغانستان په پوهنتونو کې استادي کوي، ور یې کړئ، خو د هېواد ځوانان په مسلکي ډول وروزئ.»

مل هبت الله داسې مهال د بهرنیو استادانو د راتګ او زده کړو د ارزښت په اړه څرګندونې کوي، چې له تېرو دریو کلونو راهیسې د نوموړي د فرمانونو له مخې د نجونو زده کړې منع ګرځول شوې، بهر ته د محصلانو پر تګ بندیز دی او له ورځنیو فرمانونو یې خلک خورا شاکي دي.

د قزاقستان د ولسمشر مطبوعاتي دفتر د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) ويلي، چې د روسيې د ملي امنیت شورا منشي سرګي شویګو د قزاقستان له ولسمشر قاسم جومارت توکایف سره کتلي.

د روسیې تاس دولتي خبري اژانس د همدې ليدنې اړوند د سرګي شویګو له قوله لیکلي: «هغه پرمختګونه، چې موږ یې په افغانستان کې شاهدان یو او په سوریه او اوکراین کې وروستي پرمختګونه زموږ دوامداره پاملرنې ته اړتیا لري».

دواړو هېوادونو د خپلو اړیکو پر لا پياوړتیا هم خبرې کوړې او نویو پرمختګونو ته یې هيله مندي ښودلې.

روسیه او قزاقستان دا مهال د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني، خو دواړه هېوادونه له دې ډلې سره نژدې ډېپلوماتیکې او اقتصادي اړیکې لري.

په مسکو کې د افغانستان سفارت طالبانو ته سپارل شوی او قزاقستان هم طالبان د ترهګرو ډلو له نوملړ څخه اېستلي دي.

مسکو له دغه لېست څخه د طالبانو د ایستلو په اړه غور کوي.

ملا عبدالسلام ضعیف تر دې وړاندې په یوه شعري کنایه کې طالب مشر ته ویلي و، «پوهیږې به هغه وخت چې دې عقل سرته راسي».

ضعیف پر خپل اېکس یوه لنډه کیسه لیکلې، چې نوشيروان عادل د مرګ پر مهال خپل ځایناستي ته پکې لارښوونه کړې.

نوموړي د ونې يوه بېلګه راوړې او زیاته کړې یې ده، چې که يې سمه پالنه وشي مثمره به پاتې شي.

هغه ليکلي: «ګوره واکمنان د ونې د تنې مثال لري او ولسونه دبېخ او رېښو په څیر دي. که غواړې چې ونه سالمه مثمره پاته شي د رېښو او بېخ یې ښه پالنه کوه، که چیرې ونه د رېښو له خوا تنده او یامرض پیداکړي تنه یې سالمه نه پاته کیږي.»

نوموړي د کنايې په ډول طالب مشرتابه ته ویلي، چې د ښې واکمنۍ غوښتلو لپاره د ولس پوره او سالمې پالنې ته اړتيا ده.

د ملاضعیف له دې پوسټ خپرېدو وروسته ډېرو پر ايکس پاڼه په تبصرو کې د نوموړي د همدې خبرې ملاتړ کړی او ځينو نورو طالب پلوو بیا غبرګون ښودلی.

د فیض محمد په نامه یو تن ورته لیکلي: « په مسالو او کیسو وطن نه جوړيږي.»

د اورنګزيب په نوم یو کس په تبصره کې ويلي: «ضعیف صیب که په نصیحت چا سر خلاصولی دا څلور کاله به عبث نه تیریدلی، د تعلیم، ملي ارزښتونو، ملي بیرغ، مشروع او ټولشموله نظام جوړېدل، کار اهل کار ته سپارل، اساسي قانون، نړيوال مشروعیت دا ماته یو خوب ښکاري او ولس ناهيلی.»

ملا عبدالسلام ضعیف چې د طالبانو په تېره واکمنۍ کې په اسلام اباد کې ددې ډلې سفیر و، د طالبانو د مشر له پالیسیو سره وخت ناوخته مخالفت ښودلی.