د بندیانو تبادله؛ اسراییل ۳۶۹ او حماس ۳ بندیان خوشې کوي

د تاجکستان څارنوالانو د جمعې په ورځ د (سلواغې ۲۶مه) وویل، چې تورنو کسانو تېر کال د نوروز د مراسمو پر مهال د پلازمېنې په ختیځ وحدت ښار کې په زهرجنو خوړو سره د دغه جشن د ګډونوالو د مسمومولو هڅه کړې وه.

د تاجکستان د لویې څارنوالۍ د ترورېزم او افراطیت پر وړاندې د مبارزې مشر جمعه نظر سید احمدزاده خبریالانو ته وویل، چې د دغې پېښې په تړاو لس نور کسان هم تر څار لاندې دي.

د تاجکستان رسنیو د راپورونو له مخې، د روانې میاشتې په پیل کې د داعش نهو زندانیانو د وحدت ښارګوټې له زندان د تيښتي د هڅې پر مهال ۵ نور زندانیان وژلي وو.

د تاجکستان د بهرنیو چارو وزیر مخکې ویلي وو، چې وسله والو په ۲۰۲۴ کال کې په دغه هېواد کې درې بریدونه کړي او د دوو نورو بریدونو مخه نیول شوې ده.

تاجکستاني چارواکو په وار وار په افغانستان کې د داعش د فعالیتونو او په تاجکستان کې د هغو د نفوذ په اړه اندېښنه ښودلې ده.

په دې پېښه پسې نن ګڼو افغان کورنيو او ټولنو لومړي وزير اولاف شولڅ ته پرانيستی لیک کې دغه پېښه يو جنایت بللی دی.

په دې پېښه پسې ښاغلي شولڅ هم وویل، چې مجرم ته باید سزا ور کړل شي او له جرمني و اېستل شي.

په دې ليک کې هم د پيښې اړوند د لومړي وزير د څرګندونو ملاتړ او غوښتنه شوې، چې دا ډول کسان که هرڅوک وي باید له دغه هېواد وایستل شي.

د لیک په یوه برخه کې لیکل شوي: «دا ډول اعمال که هر چا کړي او هر څوک یې د افغان په نوم کوي او یا افغان وګړي په کې دخيل وي، ترويستان او مجرمان دي.»

د المان لومړي وزير ته د افغانانو په پرانيستي لیک کې ویل شوي، چې افغانان له ۵۰ کلنو د تروريزم قرباني دي او د مجرمينو په وړاندي د جرمني له حکومت سره ولاړ دي.

په دې لیک کې د المانیانو او افغانانو تاريخي اړیکو ته هم اشاره شوې او په پيښه کې د قربانیانو کورنيو سره غم شریکي ښودل شوې.

په المان کې مېشتو افغانانو د دغه هېواد له دولت او ولس مننه کړې، چې افغانانو ته یې په خپل هېواد کې ځای او پناه ورکړې.

د سلګونو افغان کورنيو او ټولنو په استازيتوب دغه لیک په پښتو، دري، الماني او انګليسي ژبو د المان لومړي وزير ته ليږل شوی.

جرګه د پنجشنبې په ورځ د (سلواغې ۲۵مه) د لکي مروت په کبیر پارک کې را بلل شوې وه، چې په کې د سیمې د ناسم امنیتي وضعیت او د ترهګرۍ د زیاتوالي په اړه خبرې وشوې.

په جرګه کې د پخواني وفاقي وزیر انور سیف الله خان، د پاکستان قامي اسمبلۍ پخواني غړي نصیر محمد خان مایدخېل، د قامي اسمبلۍ غړي شیر افضل مروت، پخواني وفاقي سکرتر اختر منیر مروت، د صوبایي اسمبلۍ غړو جوهر محمد خان او د طارق سعید خان تر څنګ یو شمېر نورو ځایي مخورو هم ګډون کړی وو. 

د جرګې غړو د نا امنۍ او ترهګریزو بریدونو د زیاتوالي له امله ژوره اندېښنه وښوده.

دوی وویل چې دا جرګه د تښتول شویو کسانو د خلاصون، د امنیتي ادارو د رول او د سیمې د امنیت د ټینګښت لپاره راغوښتل شوې وه.

پخواني وفاقي وزیر انور سیف الله خان له مرکزي او صوبایي حکومتونو وغوښتل چې د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو لپاره بېړني او جدي اقدامات وکړي.

هغه زیاته کړه، چې قومي مشرانو څو ځله جرګې کړې خو اوس د عملي اقداماتو وخت رارسیدلی دی.

یو بل قومي مشر نصیر محمد خان میادخیل خبریالانو ته وویل، چې طالبان له بلې سیمې نه دي راغلي، بلکې د همدې ولسوالۍ اوسېدونکي دي او باید د تاوتریخوالي ناسمه لاره پرېږدي.

هغه د جرګې ګډ پرېکړه لیک هم ولوست او اعلان یې وکړ چې تښتول شوي کارکوونکي د همدغې سیمې د طالبانو په ولکه کې دي.

هغه زیاته کړه: «موږ طالبانو ته درې ورځنی ضرب الاجل ورکړی، چې ټول یرغمل شوي کسان د مروت قبیلې ته وسپاري، که داسې ونه شي، نو قبیله به د پښتني دودونو له مخې اقدام وکړي.»

نصیر محمد مایدخېل خبره، امنیتي ادارې دې هم د مروت قبیلې ټول بې ګناه کسان په درې ورځو کې ژر تر ژره خوشې کړي.

هغه همداراز د هغو کسانو لپاره د نغدي مرستو غوښتنه وکړه چې د ترهګرۍ په وروستیو پېښو کې یې خپل ژوند له لاسه ورکړی.

کابو میاشت وړاندې پاکستاني طالبانو په لکي مروت کې د پاکستان د اټومي انرژۍ اته کارکوونکي برمته کړل چې لا یې هم برخلیک نه دی معلومات او «ټي ټي پي» د دغو کارکوونکو یوه ویډیو هم خپره کړې وه چې په کې برمته شویو کسانو د پاکستان له حکومته غوښتي وو، چې د یادې وسله والې ډلې غوښتنې دې د دوی د خلاصون لپاره ومني.

زیلنسکي او د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې (IAEA) تایید کړې چې په برید کې د اټومي انرژۍ د وړانګو کچه نه ده لوړه شوې.

د روسیې چارواکو تر اوسه پورې د اوکراین د دې ادعا پر وړاندې چې برید روسیې کړی غبرګون نه دی ښودلی او نه هم خپلواکو سرچینو دغه پېښه تایید کړې.

زیلنسکي زیاته کړه چې برید د بټۍ جوړښت ته زیان اړولی او اورلګېدنه یې رامنځته کړې، خو اور اوس مړ شوی دی.

د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې ویلي، چې برید د سیمې پر وخت ۱:۵۰ د شپې (۲۳:۵۰ د ګرینویچ پر وخت) شوی.

دغه اداره ټینګار کوي چې «هیڅ نښه نه شته چې د بټۍ دننه برخه دې زیانمنه شوې وي.»

د چرنوبیل حفاظتي دېوال چې په ۲۰۱۶ کال کې جوړ شوی، د دې لپاره ډیزاین شوی چې د ۱۹۸۶ کال د چاودنې له امله پاتې شوني راډیواکټیف مواد کنټرول کړي.

هغه چاودنه د نړۍ د بدترینو اټومي پېښو له ډلې وه.

د روسیې او اوکراین درې کلنې جګړې د اوکراین د څلورو اټومي بټیو د امنیت په اړه اندېښنې ډېرې کړې دي، په ځانګړي ډول د زاپوریژیا اټومي بټۍ چې د اوکراین په سویل کې پرته او د روسیې تر کنټرول لاندې ده.

دغه بټۍ د اروپا تر ټولو لویه او د نړۍ له ۱۰ سترو اټومي بټیو څخه ده.

د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې مشر رافایل ګروسي په اېکس کې لیکلي چې پر چرنوبیل بټۍ برید او د زاپوریژیا اټومي بټۍ ته نږدې د نظامي فعالیتونو زیاتوالی د «اټومي امنیت د دوامداره ګواښونو نښه ده.»

په سیمه کې سرچینو ویلي، دغه پېښه هغه وخت رامنځته شوه کله چې د سکرو د کان کیندونکو یو موټر د سړک غاړې په ماین ور برابر شو.

ځايي چارواکي وايي، چې دغه چاودنه د هرنايي په سیمه کې شوې او د دې پېښې د څرنګوالي په اړه یې پلټنې پیل کړې دي.

بلوچستان چې د پاکستان له نا ارامه ایالتونو څخه ګڼل کېږي، چې په وروستیو کلونو کې د ګڼو بریدونو شاهد پاتې شوی چې ځینې یې وسله‌ والې ډلې او بېلتون ‌پاله بریدګر ترسره کوي. تر دې پخوا په بلوچستان کې کان کیندونکي تښتول شوي او ان په دغه ډول چاودنو کې هم وژل شوي دي.

د بلوڅ بیلتون پالو په نوم وسله واله ډله اجازه نه ورکوي چې په دغه ایالت کې کان کیندنې وشي او له همدې امله ځینې وخت د کانونو کیندونکي ګارګر له وسله والو بریدونو سره هم مخ کېږي.

لا تر اوسه پورې څرګنده نه ده چې دغه چاودنه د کومې ډلې له لوري شوې او که پر کان کیندونکو خپل چاودیدونکي توکي چاودیدلي دي؛ خو ځايي پولیسو یې په اړه د پلټنو خبر ورکړی دی.

د بلوچستان په خواله رسنیو کې دغه پېښه د سړک غاړې ماین چاودنه یاده شوې ده.