د روسیې ډرون الوتکې په اوکراین کې د چرنوبیل پر اټومي بټۍ برید کړی

په سیمه کې سرچینو ویلي، دغه پېښه هغه وخت رامنځته شوه کله چې د سکرو د کان کیندونکو یو موټر د سړک غاړې په ماین ور برابر شو.

ځايي چارواکي وايي، چې دغه چاودنه د هرنايي په سیمه کې شوې او د دې پېښې د څرنګوالي په اړه یې پلټنې پیل کړې دي.

بلوچستان چې د پاکستان له نا ارامه ایالتونو څخه ګڼل کېږي، چې په وروستیو کلونو کې د ګڼو بریدونو شاهد پاتې شوی چې ځینې یې وسله‌ والې ډلې او بېلتون ‌پاله بریدګر ترسره کوي. تر دې پخوا په بلوچستان کې کان کیندونکي تښتول شوي او ان په دغه ډول چاودنو کې هم وژل شوي دي.

د بلوڅ بیلتون پالو په نوم وسله واله ډله اجازه نه ورکوي چې په دغه ایالت کې کان کیندنې وشي او له همدې امله ځینې وخت د کانونو کیندونکي ګارګر له وسله والو بریدونو سره هم مخ کېږي.

لا تر اوسه پورې څرګنده نه ده چې دغه چاودنه د کومې ډلې له لوري شوې او که پر کان کیندونکو خپل چاودیدونکي توکي چاودیدلي دي؛ خو ځايي پولیسو یې په اړه د پلټنو خبر ورکړی دی.

د بلوچستان په خواله رسنیو کې دغه پېښه د سړک غاړې ماین چاودنه یاده شوې ده.

د امریکا یوه فدرالي قاضي د متحده ایالاتو د نړیوالې پراختیا ادارې د کنګل شویو مرستو د لرې کولو امر کړی، چې په ټوله نړۍ کې یې د امریکا حکومت مرستې ځنډولې دي.

هغه په ​​خپل حکم کې لیکلي چې د ټرمپ ادارې استدلال کړی چې دوی اړ شوي، د متحده ایالاتو د نړیوالې پراختیا ادارې (USAID) د مرستو زرګونو پروګرامونو لپاره په بهر کې ملاتړ د لنډ وخت لپاره ودروي ترڅو د هر پروګرام په اړه بیاکتنه ترسره کړي او معلومه کړي چې ایا دغه مرستې د تل لپاره درولی شي.

د قاضي امیر علي په وینا، امریکایي چارواکو هیڅ وضاحت نه دی ورکړی چې ولې د کانګرس لخوا تخصیص شوې ټولې بهرنۍ مرستې ځنډول د دې پروګرامونو بیاکتنې لپاره یو منطقي ګام و.

فدرالي قاضي وویل، د ټرمپ د محکمې حکم چې د متحده ایالاتو د نړیوالې پراختیا ادارې بهرنۍ مرستې یې وځنډولې، ډیرې اندېښنې رامنځته کړې او د زرګونو غیر انتفاعي ډلو او شرکتونو قراردادونه یې له منځه وړي دي.

دا د محکمې لومړۍ پریکړه ده چې په موقت ډول د ټرمپ د بهرنیو مرستو د بندولو امر لغوه کوي، کوم چې د نړیوالې مرستې شبکې ځینې برخې یې فلج کړې وې.

فدرالي قاضي په خپل حکم کې، د هغو قراردادونو له مخې د امریکا د مرستو د بیا پیل غوښتنه کړې چې د ټرمپ له سپینې ماڼۍ ته له راستنیدو دمخه لاسلیک شوي وو.

د امریکا د بهرنیو مرستو ځنډول په افغانستان کې هم د پام وړ اغیزې کړې دي، او ډیری مرستندویه ادارو یې د بدو پایلو په اړه خبرداری ورکړی دی.

د ټرمپ د بهرنیو مرستو د ځنډولو د اجرایوي فرمان د خپریدو په لومړۍ ورځ، د ډالر په وړاندې د افغانستان د اسعارو ارزښت د پام وړ او په بې ساري ډول راټیټ شو.

تر دې مخکې، د طالبانو د اقتصاد مرستیال وزیر ویلي وو چې له افغانستان سره د امریکا د مرستو له ځنډولو وروسته په ۲۸ ولایتونو کې ۵۰ نړیوالې مرستندویه ادارې تړل شوې دي.

ځايي مرستیال کمیشنر ناصر خان خبریالانو ته ویلي چې د وزیرستان د سوداګرۍ خونې مشر سیف‌الرحمن، د ګمرک سرپرست نثار عباسي او د ګمرک مفتش خوشحال هغه مهال د نامعلومه وسله والو له لوري وتښتول شول، چې پر ډیورنډ کرښه له انګور اډې ګمرک څخه د ستندیو په حال کې وو.

د معلوماتو له مخې وسله والو لومړی د دوی موټر ودرولی او تر پلټلو وروسته یې دغه کسان له ځانه سره نامعلوم ځای ته وړي دي.

ځايي ادارې او پولیسو په دې تړاو د بېړنیو پلټنو خبر ورکوي؛ خو د دغو کسانو د ځای د څرګندیدو او موندلو په تړاو لا کوم پرمختګ نه لیدل کېږي.

دې پېښې ځايي سوداګر اندېښمن کړي او د وزیرستان د سوداګرو ټولنې او خونې دا پېښه غندلې ده.

د پاکستان ایالتي او مرکزي حکومت له امنیتي ادارو غوښتي چې د دغو کسانو د خوشې کیدو لپاره بېړني ګامونه واخلي.

سیمه ییز سوداګر خبرداری ورکوي چې دا ډول پېښې پر کاروباري فضا ناوړه اغېزې کوي او که امنیتي وضعیت همداسې ترینګلی وي؛ نو دوی به سړکونو ته د لاریونونو لپاره راووځي.

په وزیرستان کې فعال ازاد خبریال لعل وزیر وزیري بیا افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې په یوې بله پېښه کې یو روغتیایي ډاکټر تښتول شوی دی.

هغه وايي، دا پېښه تېره ورځ د اعظم ورسک سیمه کې رامنځته شوې چې وسله والو د ډاکټر نعمان اعجازه په نوم د سره صلیب یو ډاکټر تښتولی دی.

له دې پېښو سره هم مهاله په وزیرستان کې د پاکستاني طالبانو فعالیتونو زور اخیستی او هره ورځ له دغه سیمې د پاکستاني پوځ سره د وسله والو نښتو خبرونه یې ترلاسه کېږي. نږدې یوه میاشت مخکې د خېبر پښتونخوا په ډېره اسماعیل خان کې پاکستاني طالبانو د دغه هېواد د اټومي انرژۍ اته تنه کارکوونکي وتښتول چې برخلیک یې لا هم نامعلوم دی.

د پنجشنبې په سهار یوه ۲۴ کلن افغان کډوال د جرمني په مونیخ ښار کې د خلکو پر ګڼه ګوڼه موټر وربرابر کړ او ۲۸ کسان یې ټپيان کړل.

امر الله صالح پر خپله اېکس پاڼه لیکي:« د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ په ۱۳مه، د جرمني په مونیخ کې وروستۍ ترهګریزه حمله، چې په‌کې یو موټر په قصدي ډول د اتحادیې د کارګرانو په غونډه کې د ملکي وګړو په ګڼه ګوڼه وروست، یو وحشي ترهګریز عمل دی، چې عاملین یې باید تر ټولو سخته سزا وویني. موږ د ترهګرو او د هغوی د هڅوونکو د سزا په اړه د جرمني د عدلي سیسټم ملاتړ کوو. زموږ فکرونه او دعاګانې د قربانیانو او د هغوی د کورنیو سره دي.»

صالح زیاته کړې، چې په اروپا کې د ترهګریزو بریدو ستر لامل په افغانستان کې د طالبانو بیا واک ته رسېدل او دغه ډلې ته د بشري مرستو په نامه په میلیونونو ډالر مرستې دي.

نوموړی زیاتوي:« مهرباني وکړئ په یاد ولرئ چې په کابل کې د جرمني سفارت د مې په ۳۱مه، ۲۰۱۷ کې د حقاني شبکې له خوا تر برید لاندې راغی، چې له ۱۵۰ څخه ډېر کسان یې ووژل او له ۴۰۰ څخه ډېر یې ټپیان کړل او د دې برید پلان جوړونکی د دوحې د تړون له مخې د ۵۰۰۰ خوشې شویو بندیانو څخه یو و.»

د جمهوري نظام د ولسمشر دغه لومړي مرستیال ویلي چې له ۲۰۰۱څخه تر ۲۰۲۱ پورې، د افغانستان اسلامي جمهوریت د ترهګرۍ پر وړاندې په جګړه کې یو باوري او مشروع شریک و خو د دوحې تړون د ناټو په ملاتړ د کودتا سره ډېر ورته و، چې طالبان یې بیا واک ته ورسول.

صالح پر اېکس پاڼه کې په اروپایي هېوادنو غږ کړی چې د افغانستان لپاره خپلې پالسیو ته بیا کتنه وکړي نوموړی زیاتوي: «هغه ترهګرې ډلې چې په اروپا کې فعالیت کوي، د طالبانو له خوا هڅول شوي، باید وځپل شي او له منځه یوړل شي. د دې د ترلاسه کولو لپاره، باید په افغانستان کې د اساسي قانون د سیسټم د بیرته راستنیدو لپاره ملاتړ وشي، کوم چې کولی شي ستاسو سره په سوله، امنیت، پرمختګ کې ملګرتیا وکړي او د دوامداره ډله ییز کډوالۍ د خطرونو کمولو لپاره شرایط رامینځته کړي.»

د مونیخ دغه شکمن برید څو ساعته مخکې له هغه وشو، چې ټاکلې وه د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي وینس او د اوکران د ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي په ګډون د ځینو نورو هېوادونو استازي د مونشن امنیتيي کنفرانس لپاره د جرمني دغه سویلي ښار ته ورشي.

له دغه برید وروسته د جرمني لومړي وزیر اولاف شولڅ ویلي؛ برید کوونکي ته باید سزا ورکړل شي او باید له هېواده و اېستل شي.

د پاکستان د پوځ د عامه اړېکو په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د فبروري په ۱۲مه او ۱۳مه نېټه یې دا عملیات د پښتوخوا صوبي په ډیره اسماعیل خان، شمالي وزیرستان لکي مروت او خیبر کې کړي دي.

په خبرپانه کې ویل شوي، چې پاکستاني ځواکونو د دیره اسماعیل خان ولسوالۍ په کلاچۍ کې د استخباراتي معلوماتو پر بنسټ د وسله والو پر پټنځي عملیاتو کې پنځه تنه وسله وال، د شمالي وزیرستان په دوسالي او پاټي سیمو کې په دوو جلا جلا بریدونو کې پنځه وسله وال، په لکي مروت کې دوه او یو بل وسله وال د خیبر ولسوالۍ په باغ سیمه کې وژلي دي.

د پاکستان د پوځ په خبرپاڼه کې ويل شوي، چې دغو عملیاتو او نښتو کې یې د وسله والو څخه یو شمېر وسلي او مهمات هم نیولي دي.

د پاکستان پوځ ویلي، چې په نا امنو سیمو کې به تر هغو د وسله والو پر ضد عملیات دوام ولري، تر څو دغه هېواد په بشپړه توګه د ترهګرۍ له ګواښ څخه په امن کې شي.