د ټرمپ نږدې ګوندي ملګرو د پاکستان د پخواني لومړي وزیر عمران خان د خوشې کېدو غوښتنه کړې

نوموړي دغه څرګندونې تېره ورځ په تاشکند کې د پاکستان-ازبکستان سوداګریز فورم په ناسته کې د وینا پرمهال کړې دي.
د هغه په وینا کې، له ازبکستان سره به د دغې پروژې د ترلاسه کولو او عملي کولو لپاره په ګډه ګامونه پورته کړي.
هغه ویلي، چې د کراچۍ او ګوادر بندرونه به د اقتصادي فعالیتونو، صادراتو او وارداتو مرکز وي.
هغه زیاته کړې: «د پاکستان لوژیستیک ملي کمپنۍ لا دمخه د افغانستان له لارې منځنۍ اسیا هېوادونو ته توکي لېږدوي.»

د هغه په وینا، دغه کمپنۍ به له خپل ازبک سیال سره یو ځای د انتقالاتو په برخه کې یو ګډ شرکت جوړ کړي.
تر دې وړاندې د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت یو پلاوي هم ازبکستان ته د خپل سفر پرمهال له ازبکي چارواکو سره د افغان - ټرانس پروژې د عملي چارو د پیل پر څرنګوالي او د همغږۍ پر زیاتوالي خبرې کړې وې.
که څه هم ازبکستان له افغانستان او پاکستان سره د ټرانس افغان پټلۍ پروژه په ۲۰۱۸ کال کې اعلان کړه؛ خو په افغانستان کې د سیاسي بدلونونو له امله یې عملي کارونه وځنډول شول.
خو په ۲۰۲۲م کال کې د دغې پروژې عملي چارې پیل شوې.
افغان ټرانس پټلۍ د ازبکستان له ترمز ښاره پیلېږي او له مزارشریف او کابل څخه تر تېرېدو وروسته پېښور ته رسېږي.

افغانستان پر ازبکستان سربېره له ایران، چین او قزاقستان سره هېوادونو سره هم د ریل پټلۍ له لارې تګ راتګ او انتقالات لري.

خو کله چې ټرمپ په ۲۰۱۷ کې واک ته ورسېد، جګړه د کړکېچ حالت کې وه.

د دې تر څنګ، امریکا هر کال ۲۷ میلیارده ډالره پر پوځي لګښتونو لګول، چې دا د ولسمشر لپاره یو ستر مالي فشار و.

له همدې امله ټرمپ هڅه وکړه، چې ژر تر ژره له افغانستان څخه ووځي.

خو د ولسمشر د ملي امنیت ټیم چې ډېری غړي یې پخواني او اوسني جنرالان وو او ټرمپ ته یې شخصي وفاداري نه درلوده، هغه قانع کړ چې په افغانستان کې د امریکا ژمنې زیاتې کړي.

نوې ستراتیژۍ د طالبانو سره د سیاسي جوړجاړي لپاره شرایط هم برابر کړل.

روان کال چې ټرمپ وکتل د پرمختګ هېڅ څرک نه شته، غوسه ورغله او پرېکړه یې وکړه چې له افغانستان څخه باید ووځي، نو ځکه دا ستراتیژي «مطلقه ناکامه» وه.

په همدې موده کې امریکا د افغان حکومت له ګډون پرته چې د طالبانو اصلي غوښتنه وه، له دې ډلې سره مستقیم مذاکرات پیل کړل.

دا خبرې، چې هدف یې د بین‌الافغاني مذاکراتو ته لاره هوارول وو، پر ځای یې افغان حکومت له بهیر څخه څنډې ته کړ.

په دې مذاکراتو کې ټرمپ څو ځله له افغانستانه د ناڅاپي وتلو ګواښ وکړ.

امریکایي چارواکو دغو دوامداره ګواښ ته "د ډیموکلس ټوېټ" نوم ورکړی و، معنا دا چې هر وخت یې امکان درلود چې ټرمپ پر ټوېټر (اوسني اېکس) اعلان وکړي، چې امریکا له افغانستان څخه وځي.

د هغه وخت د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو چې د ټرمپ سخت پلوی و پوهېده، چې ولسمشر هر وخت د مذاکراتو درولو پرېکړه کولی شي، نو ځکه یې د افغانستان لپاره د امریکا پخواني استازي زلمي خلیلزاد ته امر وکړ، چې په هره بیه یوې هوکړې ته سره ورسېږي.

د پنټاګون یوه پخواني لوړپوړي چارواکي چې په مذاکراتو کې شامل و ویلي، چې پومپیو او خلیلزاد هېڅ "سره کرښه" نه لرله، ځکه دوی باور درلود چې «هر ډول توافق د توافق نه کولو څخه بهتر دی.»

خلیلزاد د افغان حکومت په مشرۍ د سولې پروسه پرېښوده او یوازې د طالبانو سره د هوکړې لپاره یې کار وکړ، دا چاره د افغان حکومت نارضایتي زیاته کړه.

همدا راز ټرمپ د اشرف غني سره د خپلو پلانونو په اړه هم ډېره کمه مشوره کوله.

پر دې ستونزو سربېره ټرمپ څو ځله په عامه توګه اعلان وکړ، چې غواړي امریکایي ځواکونه له افغانستان څخه وباسي.

دا څرګندونې د خلیلزاد موقف کمزوری کړ او طالبانو ته یې د لا سخت دریځۍ انګېزه ورکړه.

د امریکا-طالبانو هوکړه چې د ۲۰۲۰ کال د فېبرورۍ په میاشت کې په دوحه کې لاسلیک شوه، د طالبانو په ګټه وه او د افغان حکومت پر زیان و.

خلیلزاد د طالبانو اصلي غوښتنې ته تسلیم شو، په دې معنا چې پلان جوړ وو، چې په ۱۴ میاشتو کې ټول امریکایي او اېتلافي ځواکونه ووځي.

د دې په بدل کې طالبانو ژمنه وکړه، چې افغانستان به د ترهګرو د پټنځای په توګه نه کاروي او له افغان حکومت سره به مذاکرات کوي.

خو د پنټاګون پخواني چارواکي ویلي: «دا له ناورین څخه ډک تړون یو فا» تړون و. دا نه یوازې د امریکا ګټو لپاره تاوان و، بلکې د افغانستان لپاره یې هم ستر زیان درلود.»

په پای کې، طالبانو د ترهګرۍ ضد ژمنې پوره نه کړې او بین‌الافغاني مذاکرات یې نیمګړي پرېښودل.

دا توافق طالبانو ته لاره هواره کړه چې کابل د زور له لارې ونیسي، که څه هم د جو بایډن ادارې تر نظر لاندې د ۲۰۲۱ کال ګډوډ وتل د افغان حکومت د سقوط لپاره وروستی ګوزار و.

له طالبانو سره د ټرمپ معامله، د امریکا د متحدینو ګټې ته تاوان و، مخالف لوري ته یې ډېر امتیازات ورکړل او دا پرېکړه د امریکایي لګښتونو د کمولو لپاره یوه ضعیفهپرېکړه وه.

ټرمپ او هېګست د چهارشنبې په ورځ (د کب ۸مه) د کابینې په غونډه کې ویلي، چې دوی له افغانستان څخه د ځواکونو د وتلو ناکام بهیر ارزوي.

د امریکا ولسمشر زیاته کړې: «زه به د دفاع وزیر ته ونه‌ وایم چې څه وکړي، خو که د ده پر ​​ځای وای، ټول مې له دندې ګوښه کول. فکر نه کوم چې د افغانستان په قضیه کې ښکېل جنرالان به ترفیع وکړي، ډېری به یې استعفا ته اړ شي.»

ټرمپ او هېګسټ د کابینې په غونډه کې ویلي، چې له افغانستانه د ناکامه وتلو بهیر ټول اړخونه ارزوي او هغوی به د مخکېني حکومت برعکس، په دې برخه کې ځواب‌ویونکې وي.

د امریکا د دفاع وزیر پېټ هېګسټ د دې غونډې پرمهال د ډونالډ ټرمپ په حضور کې وویل: «موږ له افغانستانه د ناکامه وتلو ټول اړخونه په بشپړ ډول ارزوو او اراده لرو چې ټول مسوولیت یې پر غاړه واخلو.»

ډونالډ ټرمپ په دې غونډه کې یو وار بیا له هغو کسانو څخه چې له افغانستانه د امریکايي پوځیانو په وتلو کې ښکېل وو، پر ځواب‌ویلو ټینګار کړی دی.

همداراز، نوموړي ویلي، هغه کسان چې د امريکايي ځواکونو د مرګ‌ژوبلې مسوولان دي باید له دندو ګوښه شي.

ټرمپ له افغانستانه د امریکا وتل «وحشتناک» بللي او زیاتوي : «زه د هغو ۱۳ کسانو له کورنۍ سره چې وژل شوي، وغږېدم. هېڅوک د هغو کسانو په تړاو چې په شدید ډول ټپیان شوي، خبرې نه کوي. د هغوی لاسونو، پښو او مخونو زیان لیدلی او د بدن غړي یې له لاسه ورکړي. د دغه وتلو مدیریت واقعا وحشتناک و.»

د یادونې ده، چې شاوخوا درې‌نیم کاله مخکې د کابل هوايي ډګر دروازې مخې ته د داعش وسله‌والې ډلې په ځانمرګي برید کې ۱۳ امریکايي پوځیان او ۱۷۰ ملکيان وژل شوي وو.

پولیسو ویلي، لومړی هغې د یاد افغان وړاندیز رد کړی، خو بیا یې د هغه له خوا کور ته رسولو وړاندیز منلی، چې وروسته پرې جنسي تېری شوی دی.

د اوکلاهوما ایالت ټلسا ښار پولیس زیاتوي، چې دا سړی نور افغان نومېږي او پېښه په اکټوبر میاشت کې رامنځته شوې ده.

نور افغان دا ښځه کور ته نه ده رسولې او تر یوه پُل لاندې بېولې ده.

ښځې پولیسو ته ویلي، چې په موټر کې بې‌هوښه شوې او کله چې په هوښ راغلې، نور افغان پرې جنسي تېری کاوه.

له دې وروسته ښځې پولیسو ته راپور ورکړ او پولیسو خپلې پلتنې پیل کړې دي.

د ټلسا پولیسو د فېبرورۍ په ۲۵مه پر فېسبوک لیکلي، چې نور افغان اوس د لومړۍ درجې جنسي تېري په تور محاکمه کېږي.

په ورته وخت کې، د جنسي تېري او تاوتریخوالي پېښې د ټولنیزو او قانوني ادارو له‌خوا جدي څېړل کېږي، په ځانګړي ډول که مجرم د کډوالو له ډلې وي.

دا ډول پېښې د هغو زرګونو افغان کډوالو پر وضعیت هم اغېزه کوي، چې د ښه ژوند او کار لپاره امریکا ته تللي دي.

دغه پېښه ښایي د قانوني سېسټم له لوري د سختو اقداماتو لامل شي او همداراز کولای شي چې د افغان کډوالو پر ټولییز انځور منفي اغېزې ولري.

دا تړون د اوکراین لپاره د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د قوي ملاتړ ډاډمن کېدو لپاره مهم دی، ځکه ټرمپ په ​​اوکراین کې د روسیې د جګړې د ژر پای ته رسولو په لټه کې دی.

د امریکا او روسیې خبرې به، چې تر دې دمه یې کیېف له دې موضوع څخه ایستلی، د پنجشنبې په ورځ پیل شي.

زیلینسکي د یاد تړون په اړه یوې خبري ناستې ته وویل:«زما لپاره اصلي خبره دا ده چې موږ پوروړي نه یو. په تړون کې نه ۵۰۰ ملیارد ډالر، نه ۳۵۰ او نه هم ۱۰۰ میلیارد ډالر پور شته، ځکه دا به غیر عادلانه وای.»

ټرمپ دا تړون د جګړې پر مهال کیېف ته د ملیاردونو ډالرو مرستې د بیرته ورکولو په توګه یاد کړی دی، خو زیلینسکي د کانونو د حقونو په بدل کې د امنیتي تضمینونو غوښتنه کړې وه، خو دا لا څرګنده نه ده چې ایا دا غوښتنې شوې او که نه.

زیلینسکي وايي:«دا تړون له امریکا سره زموږ د لویو تړونونو یوه برخه ده. دا تړون د راتلونکو امنیتي تضمینونو برخه کیدای شي ... تړون، تړون دی. دا تړون کېدای شي لویه بریا وي یا کېدای شي په خاموشۍ سره تصویب شي، لویه بریا له ولسمشر ټرمپ سره زموږ خبرو پورې اړه لري.»

د اوکراین لومړی وزیر ډینیس شمیحال وايي، چې د وروستي شوي تړون له مخې د امنیتي تضمینونو ترلاسه کولو لپاره به واشنګټن د اوکراین د هڅو ملاتړ ته ژمن وي، خو امریکایانو پخپله د امنیت ژمنې نه دي وړاندې کړې.

د تړون یوه کاپي چې رویټرز لیدلې پکې ویل شوي:«د امریکا حکومت د اوکراین د هغو هڅو ملاتړ کوي چې د تلپاتې سولې د رامنځته کولو لپاره اړین امنیتي تضمینونه ترلاسه کړي.»

شمیال په ټلویزیوني تبصرو کې د تړون په اړه ویلي، چې کیېف به له ټولو اړوندو دولتي طبیعي زیرمو او شتمنیو څخه د ترلاسه شويو ټولو عوایدو ۵۰ سلنه خوندي کړي.

د نوموړي په وینا، دا پيسې به د امریکا او اوکراين تر ګډ کنټرول لاندې صندوق ته لاړې شي او زياته يې کړه چې د صندوق د کنټرول په اړه هيڅ پرېکړه د کيېف له موافقې پرته نشي کېدای.

سره له دې چې د اوکراین د کانونو د تړون په اړه بحثونه روان دي، واشنګټن او مسکو دوه اړخیزې خبرې اترې پیلوي.

پر همدغه مهال د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف وايي، چې د پنجشنبې په ورځ په استانبول کې خبرې اترې به د دوه اړخیزو شخړو د حل په اړه وي او د دواړو لوریو ترمنځ د دغو خبرو اترو یوه برخه به د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو په اړه وي.

دا په داسې حال کې ده چې ټرمپ تېره ورځ خبریالانو ته وویل، چې زیلینسکي غواړي د جمعې په ورځ واشنګټن ته ورشي څو یو «ډېر لوی تړون» لاسلیک کړي.