تحریک طالبان پاکستان د اکوړه خټک حقانیه مدرسې د مشر په وژنه خواشني ښودلې او وايي، مولانا حامدالحق د پاکستان د استخباراتي ادارو له لوري «د مذهبي او سیاسي ډلو د څپونکو پالیسیو په دوام ووژل شو.»
مولانا حامدالحق نن د حقانیه مدرسې په جومات کې د جمعې د لمانځه پر مهال په یوه ځانمرګي برید کې ووژل شو.
ټي ټي پي د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې په دې ورستیو په ورته پېښو کې هغه دیني عالمان او په ځانګړط توګه سیاسي او مذهبي مشران په نښه کیږي، چې د پاکستان د حکومت د ارادې خلاف عمل کوي.
د ټي ټي پي په اعلامیه کې لیکل شوي « دا د هماغه ناپاکه یهودي سیاست دوام دی، چې د پاکستان استخباراتي ادارو د سیاسي او مذهبي ټولنې د ځپلو لپاره پیل کړی دی. د عالمانو پاکه وینه د دې حقیقت شاهدي ورکوي، چې دوی هیڅکله له داسې پیښو نه دي ویریدلي.»
د ټي ټي پي په اعلامیه کې ویل شوي، چې د مولانا حامدالحق پلار مولانا سمیع الحق هم د پاکستان د استخباراتي ادارو له لوري ووژل شو او نن یې نوموړی هم په ډیره هوښیارتیا له مخې لري کړ.
د اکوړه خټک حقانیه مدرسې د مشر په وژل کېدو افغان طالبانو هم ژوره خواشیني ښودلي ده.
تر اوسه کومې ډلې په پښتونخوا کې د اکوړه خټک حقانیه مدرسې په جومات کې د برید مسولیت په غاړه نه دی اخیستی.
د ډونالډ ټرمپ واک ته له رسېدو سره، د امریکا په بهرني سیاست کې په ځانګړي ډول د افغانستان په اړه بدلون راغلی. دا بدلون د یوې پراخې ستراتیژۍ برخه وه، چې د افغانستان په ګډون یې ډېر هېوادونه تر اغېز لاندې راوستل.
د بشري مرستو بندېدل
یوه له دغو بدلونونو څخه د امریکا د بشري مرستو بندېدل وو، چې د افغانستان اقتصادي ستونزې یې زیاتې کړې. دا پرېکړه د دې اندېښنې له امله شوې وه، چې دا مرستې به د طالبانو لاس ته ورسېږي.
تر اوسه معلومه نهده، چې امریکا به دا مرستې بیا پیل کړي که نه؛ خو دا پرېکړه د افغانستان د واکساتنې پر توازن مستقیم اغېز لري. په تېرو کلونو کې د بهرنیو مرستو بندېدل ډېری وخت د حکومتونو د سقوط لامل شوی، ځکه افغانستان د جغرافیوي محدودیتونو او د طبیعي زېرمو د کماستعمال له امله، بدیله عایداتي سرچینه نهلري. ځینې شنونکي وايي، د مرستو کمېدل طالبان دې ته اړ باسي، چې د افغانستان له نورو سیاسي اړخونو سره معنادار مذاکرات وکړي، خو ځینې نور بیا باور لري، چې دا پرېکړه به د طالبانو داخلي اختلافات لا زیات کړي.
امریکايي وسلې
د ۲۰۲۱ کال د امریکا له وتلو وروسته، طالبانو د میلیاردونو ډالرو په ارزښت امریکايي نظامي تجهیزات تر لاسه کړل. ډونالډ ټرمپ اوس ټینګار کوي، چې دا وسلې باید بېرته امریکا ته وسپارل شي، خو طالبان دا غوښتنه نهمني.
واشنګټن اندېښنه لري، چې دغه وسلې به داعش-خراسان او نورو ترهګریزو ډلو ته ورسېږي، چې کېدای شي د امریکا پر ګټو برید وکړي. دا اندېښنه نوې نهده؛ امریکا په ۱۹۸۰مه لسیزه کې افغان مجاهدینو ته د شوروي پر ضد سټینګر توغندي ورکړل، خو وروسته له بریا یې وېره درلوده، چې دا وسلې به د امریکا یا د دوی د متحدینو پر ضد وکارول شي.
اوس هم ورته اندېښنه شته، خو دا روښانه نهده، چې د ټرمپ وروستۍ څرګندونې یواځې کمپایني شعار دی او که به عملي اقدامات ورسره مل وي.
د طالبانو بدیل ځواکونه
امریکا تر اوسه د طالبانو پر ضد له وسلهوالو ډلو سره رسمي ملاتړ نهدی اعلان کړی. د جو بایډن ادارې ټینګار کاوه، چې د افغانستان کړکېچ نظامي حل نهلري او د طالبانو پر ضد وسلهوالې هڅې به د کورنیو جګړو دوام ته لار هواره کړي.
د ټرمپ د "امریکا لومړۍ" پالیسۍ ته په کتو، چې بهرني لګښتونه کموي، داسې نه ښکاري چې واشنګټن به د طالبانو ضد وسلهوالې ډلې په رسمي ډول تمویل کړي.
خو د ترهګرۍ د پراخېدو اندېښنه لا هم د امریکا لپاره جدي ده. د امریکا د بهرنیو چارو وزیر پر طالبانو د داعش او القاعدې د احتمالي همکارۍ له امله انتقاد کړی.
شنونکي وايي، امریکا باید د افغانستان لپاره نوی سیاست غوره کړي، ځکه د اوسني وضعیت دوام به افراطي ډلې نورې هم پیاوړې کړي.
د ډېموکراتيکو ځواکونو ملاتړ
امریکا کولای شي، د طالبانو ضد ډېموکراتیک ځواکونه پیاوړي کړي. دغو ډلو د تېرو شلو کلونو په جریان کې د ګڼو ستونزو سره سره، وده وکړه، خو د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یا ځپل شوي او یا هم منزوي شوي.
کارپوهان وړاندیز کوي، چې د امریکا ملاتړ باید یواځې سیاسي ډلو ته محدود نهوي، بلکې د ټولنیزو او فرهنګي بنسټونو ملاتړ ته هم اړتیا ده. د طالبانو په دوره کې د ښځو د حقونو او ټولنیزو ازادیو محدودیتونه جدي ستونزه بلل کېږي. امریکا کولای شي، د تعلیمي، روغتیایي او بشري حقونو د پروګرامونو له لارې، د افغانستان د پوهاوي او د حقونو د دفاع فرهنګ ته وده ورکړي.
د سیمهییزې ډېپلوماسۍ اړتیا
کارپوهان ټینګار کوي، چې امریکا باید له پاکستان، ایران، چین او روسیې سره همغږي ولري، ځکه د افغانستان په اړه یو اړخیز سیاستونه مطلوبې پایلې نه لري.
تاریخي اړیکې او ګډ مسوولیت
د تېرو شلو کلونو د امریکا او افغانستان اړیکې یوازې د نظامي مداخلې یا سیاسي همکارۍ تر کچې محدودې نهدي. دې اړیکو د دواړو هېوادونو خلکو ته ګډې خاطرې، ارمانونه او یو تاریخي مسوولیت پرېښی دی.
د ټرمپ د کابینې ځینې مهم غړي، چې افغانستان ته د شخصي تجربې له مخې اشنا دي، باور لري، چې طالبانو ته اتکا نه یواځې د امریکا ګټې نه تأمینوي، بلکې د افراطي ډلو په ګټه تمامیږي.
له همدې امله، که امریکا غواړي، د افغانستان په اړه خپلې امنیتي اندېښنې را کمې کړي، باید د قانونمحوره حکومت، د ډېموکراتیکو ځواکونو پیاوړي کولو او د سیمهییزې ډېپلوماسۍ د پراخولو سیاستونه غوره کړي.
افغانستان لا هم د واشنګټن پرېکړو ته سترګې په لار دی، خو یو څه روښانه دي: افغانستان باید هېر نهشي. د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې یوازې د تېرې یوې لسیزې جګړه نه، بلکې یو تاریخي مسوولیت دی، چې له پامه نهشي غورځېدلای.
پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د بلوچستان په مرکز کوټه ښار کې د پولیسو پر موټر د چاودنې په پایله کې د ۳ سرتېرو په ګډون ۹ تنه ټپیان شوي دي. دغه چاودنه نن ماسپښین د ښار په جان محمد روډ سیمه کې شوې. سرچیني وايي، د برید هدف د پاکستاني پولیسو موټر و.
د پېښي له ځایه په خپرویو شویو انځورونو کې یو شمېر ملکي وګړي د پولیسو د موټر په شاوخوا کې په ټپي حالت کې لیدل کیږي.
د بلوچستان پولیسو په یاده چاودنه کې د مرګ ژوبلې د شمېرو په اړه څه نه دي ویلي، خو وايي، ټپي شوي کسان یې د درملني په موخه د کوټې دولتي روغتون ته انتقال کړي دي.
د چاودنې نوعیت ل نه دی څرګند او پولیسو د پېښي په ځای کې پلټني کړې دي.
تر دې چاودنې مخکې نن په پښتونخوا کې د دارالعلوم حقانیه مدرسې په جومات کې په یوه ځانمرګي برید کې د یادې مدرسې مشر مولانا حامد الحق په ګډون څلور کسان وژل شوي او ځیني نور ټپیان شوي دي.
د پاکستان لومړي وزير شهباز شریف د اکوړه خټک په حقانيه مدرسه کې چاودنه غندلې او دا یې یو ترهګريز برید بللی. لومړي وزير ویلي، چې دا ډول بریدونه د دوی هوډ نه شي کمزوری کولی.
د پښتونخوا تر ټولو په لویه ديني حقانيه مدرسه کې تر چاودنې وروسته د پاکستان لومړي وزير پېښه غندلې او د ټپیانو د ژر روغتيا هيله یې ښودلې ده.
پاکستان راډيو د لومړي وزير شهباز شریف له قوله لیکلي، چې نوموړي روغتيا پالانو ته لارښوونه کړې، چې ژر تر ژره د ټپيانو په تداوی کې مرستې وکړي.
نوموړي یو ځل بيا له «ترهګرو» سره د مبارزې په برخه کې پر خپله ژمنه ټينګار کړی.
هغه ويلي: «د ترهګرۍ دا ډول بزدلانه عملونه د ترهګرۍ پر وړاندې زموږ هوډ نشي کمزوری کولی.»
د پاکستان کورنیو چارو وزارت په حقانيه مدرسه کې چاودنه منلې او وايي، د چاودنې له امله د دې مدرسې مشر مولانا حامدالحق وژل شوی او ځینې کسان ټپیان شوي دي.
دغه پېښه نن په حقانیه مدرسه کې، چې په اکوړه مشهوره ده، د جمعې د لمانځه پر مهال شوی دی.
د راپورونو له مخې، د برید هدف د مدرسې مشر مولانا حامدالحق و.
د بريد مسوليت تر اوسه کومې ډلې نه دی منلی.
د پاکستان کورنیو چارو وزارت وايي، د پښتونخوا په تر ټولو مشهوره مدرسه دارالعلوم حقانیه کې د چاودنې له امله د دې مدرسې مشر مولانا حامدالحق وژل شوی او ځینې کسان ټپیان شوي دي. دغه پېښه نن په حقانیه مدرسه کې، چې په اکوړه مشهوره ده، د جمعې د لمانځه پر مهال شوی دی.
د راپورونو له مخې، د برید هدف د مدرسې مشر مولانا حامدالحق و.
د برید له ځایه په خپرو شویو ویډیوګانو او انځورونو کې ښکاري، چې دمدرسې مشر مولانا حامدالحق په ګډون یو شمېر کسان وژل شوي او یا ټپیان شوي دي.
پر همدغه مهال د پاکستان د کورنیو چارو وزارت پر اېکسپاڼه د دارالعلوم حقانیه اکوړه خټک په جومات کې برید غندلی دی.
د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي دا هم منلې چې په دې برید کې مدرسې مشر مولانا حامدالحق وژل شوی دی.
خو نوموړي په دغه برید کې د وژل شویو او ټپي شویو کسانو د شمېر په اړه څه نه دي ویلي.
بل خوا پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د حقانیه مدرسې په جومات کې د جمعې د لمانځه پرمهال ځانمرګی برید شوی او د مولانا حامدالحق په ګدون څلور کسان وژل شوي او یو شمېر نور ټپیان شوي دي.
تردې مهاله د یاد برید مسولیت کومې ډلې په غاړه نه دی اخیستی.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د خبر له مخې، چې دغه هېواد ته د متحده عربي اماراتو د ابوظبۍ ولیعهد شیخ خالد بن محمد بن زاید ال نهیان د پراخ هرکلي سره هم مهاله دواړه لوریو د اړیکو او همکاریو د پراختیا په برخه کې پنځه نوي تړونونه لاسلیک کړي.
لاسلیک شوې تړونونه د بانکدارۍ، اورګاډي پټلۍ، کانونو ایستلو او د زېربناوو پانګونې په برخو کې شوې دي.
د ابوظبۍ ولیعهد او د پاکستان لومړی وزیر شهباز شریف ترڅنګ د پاکستان د فډرالي کابینې غړي، د پوځ مشر جنرال عاصم منیر، او د اماراتو پلاوي غړي هم په دې مراسمو کې حاضر وو.
له دغو مراسمو وروسته د ابوظبي ولیعهد د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف سره دوه په دوه لیدلي او دواړو پر بېلابېلو مسایلو خبرې اترې وکړې.
په دغه ناسته کې شهباز شریف ویلي، چې پاکستان غواړي له متحده عربي اماراتو سره د ورورګلوۍ اړیکې ولري.
نوموړي وویل، دا د خوښۍ ځای دی، چې دواړه هېوادونه اوس د سیاسي اړیکو ترڅنګ په اقتصادي برخه کې یو له بل سره ګډې همکارۍ لپاره تازه ګامونه اخلي.
شهباز شریف د افغانستان-پاکستان-ازبکستان اورګاډي پټلۍ پروژې ته اشاره وکړه، ویې ویل چې ازبکستان دې پروژې ته لېوالتیا ښودلې او دغه پروژه به د ګوادر او ابوظبي بندرونو لپاره اساسي بدلون راولي.
هغه له پاکستان سره د اماراتو نه ستړې کېدونکې همکارۍ درناوی وکړ او ویې ویل، چې امارات له پاکستان سره د پانګونې پراخولو ته ځانګړې پاملرنه لري.
په ځواب کې شیخ خالد له پاکستان سره د اماراتو د دوامدار ملاتړ ژمنه تازه کړې او ټینګار یې کړی چې لاسلیک شوې تړونونه د دواړو هېوادونو ترمنځ باور او ژورې اړیکې څرګندوي.
شیخ خالد ته د پاکستان د عالي دولتي مډال ډالۍ
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري، د جمعې په ورځ په ځانګړو مراسمو کې ولیعهد ته «نشان پاکستان» مډال ورکړ.
دغه مډال د شیخ خالد له خوا د پاکستان لپاره د نه ستړې کېدونکو هڅو او ملاتړ په ویاړ ورکړل شو.
په دې مراسمو کې لومړي وزیر شهباز شریف، لومړۍ میرمن اصفه بوټو زرداري، د خلکو ګوند مشر بلاول بوټو زرداري، د سنا مجلس رییس یوسف رضا ګیلاني او د پاکستان ګڼو دولتي چارواکي ګډون درلود.
د ابوظبي ولیعهد پنجشنبه سهار د راولپنډي په نورخان هوایي اډه کې ښکته شوی و او په خپل دغه یو ورځني سفر کې په پاکستان کې پر اقتصادي همکاریو او پانګونې خبرې اترې کړې دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي دا سفر د اوږدمهالو همکاریو د پراخولو لپاره و، چې دواړو هېوادونو څو تړونونه لاسلیک کړل.
د وزارت په وینا، دغه تړونونه به د ګډو پانګونو او اقتصادي همکاریو لپاره نوې لارې پرانیزي او دا سفر د پاکستان او اماراتو ترمنځ د ژورو ورورګلوۍ اړیکو ښکارندوی دی.
پاکستان ته د متحده عربي اماراتو دغه لوړ پوړی چارواکی داسې مهال سفر کوي، چې یاد هېواد له سخت اقتصادي ناورین سره مخ دی او لومړي وزیر یې څه موده مخکې ګیله کړې وه چې هر هېواد ته د سفر پر مهال کوربانه فکر کوي، چې ګوندې د قرض غوښتو پسې ورغلی دی.
پاکستان ای اېم ایف بانک له لوري میلیاردونه ډالر پوروړی دی او هره میاشت پرې دغه پور ډېریدونکی دی؛ خو د پاکستان حکومت یې اوسمهال د ورکړې توان نه لري.
پر دې سربېره په پاکستان کې د پخواني لومړي وزیر عمران خان تر نیول کیدو وروسته سیاسي ناورین هم مخ په پراخیدو دی او کاروپوهان یې حالت ترینګلی بولي.