زېلېنسکي او ډونالډ ټرمپ ترمنځ تر کړکېچن مجلس وروسته د نړۍ د مشرانو غبرګونونه

سرچینو رویټرز ته ویلي، چې حماس د دې تمدید مخالفت کوي او د معاملې دویم پړاو ته په تګ ټینګار کوي هاغه رقم چې په اصل کې موافقه شوې وه.

دویم پړاو د جګړې د دایمي پای ته رسولو لپاره ګامونه پورته کول دي.

د اوربند لومړی پړاو د شنبې په ورځ پای ته رسېږي او د جګړې ښکېلو غاړو تر اوسه دا نه ده روښانه کړې، چې که تر هغه وخته کومې هوکړې ته ونه رسېږي، څه به کېږي. د اسراییل او حماس ترمنځ مصر او قطر د امریکا په ملاتړ د خبرو منځګړیتوب کوي.

حماس د جمعې په ورځ په یوه بیان کې له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې پر اسراییل فشار راوړي چې له کوم ځنډ پرته سمدستي دویم پړاو ته داخل شي.

د اسراییل دوو حکومتي چارواکو رویټرز ته ویلي، چې اسراییل د لومړي پړاو د غځولو په لټه کې دی، په‌داسې حال کې چې حماس هره اونۍ د اسراییل له‌خوا د نیول شویو فلسطینیانو په بدل کې درې یرغمل خوشې کوي.

مدودف د ټېلګیرام له لارې په یوه بیان کې لیکلي، بالاخره دا حقیقت وویل شو چې اوکراین په رښتیا له درېیمې نړۍوالې جګړې سره لوبې کوي.

د روسیې د امنیت شورا مرستیال د ټرمپ او زېلېنسکي لفظي شخړې ته په اشارې زیاته کړې :«په سپينۍ ماڼۍ کې ظالمانه سپکاوی.»

ورته مهال، د فرانسې ولسمشر ایمانوېل مکرون بیا د اوکراین ولسمشر څخه خپل ملاتړ څرګند کړ او زیاته یې کړه: «روسیه یرغلګره ده او اوکراین اشغال شوی دی. نوموړي د اوکراین پر دوامداره ملاتړ ټینګار کړی او وايي: «موږ باید د هغو کسانو چې له پیل راهیسې د جګړې په حال کې دي، ملاتړ وکړو.»

دا په داسې حال کې ده چې له ډونالډ ټرمپ سره د ولادیمیر زېلېنسکي لیدنه د مطبوعاتي کنفرانس او د معدني عوایدو وېش تړون له لاسلیک کولو پرته پای ته ورسېده چې د دواړو چارواکو له لفظي شخړې تر زیاتېدو وروسته د اوکراین ولسمشر ان سپینه ماڼۍ هم پرېښوده او ووت.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره تر لفظي شخړې وروسته د کنایې په ډول پر خپلې اېکس‌پاڼه ولیکل: «له امریکا څخه د ملاتړ لپاره مننه، د دې لیدنې لپاره مننه. له کانګرس او د امریکا له خلکو څخه مننه. اوکراین عادلانه او تلپاتې سولې ته اړتیا لري او موږ په سمه توګه دا کار کوو.»

مکرون په پرتګال کې خبریالانو ته وویل: «یرغلګره روسیه ده، او قرباني یې د اوکراین خلک.»

هغه ټینګار وکړ چې د اوکراین ملاتړ او پر روسیې بندیزونه درې کاله مخکې سمه پرېکړه وه او نن هم همداسې ده.

هغه زیاته کړه: "موږ باید د ټولو هغو کسانو څخه مننه وکړو چې مرسته یې کړې او موږ باید د هغو کسانو درناوی وکړو چې له پیل راهیسې جګړه کوي."

زېلېنسکي د ولسمشر ټرپ په رسمي دفتر کې ورسره ولیدل ځکه چې تمه کیده دواړه مشران به د اوکراین د طبیعي زیرمو په اړه تړون لاسلیک کړي.

د زېلېنسکي سفر د څو اونیو سختو خبرو اترو وروسته ترسره شو. اوکراین دوه ابتدايي مسودې رد کړې، او استدلال یې وکړ چې دوی د واشنګټن له امنیتي ژمنو پرته پر کییف یو اړخیز مکلفیتونه لګولي دي.

ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره د ترخو خبرو تبادلې وروسته له متحده ایالاتو سره د معدني تړون لاسلیک کولو پرته سپینه ماڼۍ پرېښوده او لاړ. ټرمپ ویلي، چې زېلېنسکي سپینې ماڼۍ ته بې احترامي وکړه، د سولې خبرو ته اماده نه دی او کله چې اماده شو کولی شي بېرته راشي.

ټرمپ په ډېر خشن انداز د اوکراین ولسمشر ته وویل چې هغه د سولې مخالف دی.

د امنیتي تضمین مسله د اوربند په صورت کې په اوکراین کې د اروپا په مشرۍ د سوله ساتو ځواکونو احتمالي ځای پرځای کولو سره تړلې ده.

واشنګټن پوسټ د فبرورۍ په ۱۷مه راپور ورکړ چې د اوربند د څارنې لپاره ښايي تر ۳۰ زرو پورې اروپايي ځواکونه اوکراین ته ولېږل شي.

د ټرمپ او زېلېنسکي دا مجلس د نړۍوالو اړیکو لپاره یوه مهمه لحظه وه. ټرمپ هڅه وکړه چې ځان د سولې پلوی وښيي او زېلېنسکي د سولې مخالفه څېره بیان کړي؛ خو زېلېنسکي لا هم د امریکا پراخ ملاتړ ته اړتیا لري. دا مجلس به د اوکراین د جګړې او د نړۍوال سیاست پر سرنوشت مستقیم اغېز ولري.

زېلېنسکي پر اېکس لیکلي: «له امریکا څخه، ستاسو د ملاتړ لپاره مننه، د دې لیدنې لپاره مننه. له کانګرس او د امریکا له خلکو څخه مننه. اوکراین عادلانه او تلپاتې سولې ته اړتیا لري او موږ په سمه توګه دا کار کوو.»

زېلېنسکي د ماسپښین په ۱:۴۵ بجې په سیمه ییز وخت پرته له دې چې د معدنونو تړون لاسلیک کړي په خپل موټر کې روان شو، تمه وه د ورځې په ورستیو کې دواړه ولسمشران ګډ خبري کنفرانس ورکړي.

د متحده ایالاتو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د هغه د اوکرایني سیال ولادیمیر زېلېنسکي تر منځ لیدنه په چیغو وهلو بدله شوې، ځکه چې ټرمپ ګواښ وکړ: "تاسو یا معامله وکړئ یا موږ بهر یوو."

ټرمپ له غونډې څو دقیقې وروسته پر ایکس پاڼه ولیکل: "نن مو په سپینه ماڼۍ کې یوه ډېره مهمه ناسته درلوده. موږ داسې څه زده کړل چې پرته له دې ډول سختو خبرو اترو او فشار نه یې درک ناشونی و. دا حیرانوونکې ده چې احساسات څه ډول پټې خبرې رابرسېره کوي."

نوموړي زیاته کړه، هغه درک کړه، چې ولسمشر زېلېنسکي د سولې لپاره چمتو نه دی.

هغه وویل:" ځکه هغه فکر کوي چې زموږ ګډون ورته په مذاکراتو کې ستر امتیاز ورکوي. زه امتیاز نه غواړم، زه سوله غواړم."

دا ناسته د ولسمشر په رسمي دفتر کې د ښکاره دښمنۍ یوه حیرانوونکې ننداره وه، د ټرمپ د سولې هڅو زېلېنسکي مجبوره کړې چې یوې موافقې ته ورسېږي چې امریکا د اوکراین له ارزښتناکو منرالونو سره لېوالتیا پیدا کړي او د امریکا د مشر په شرایطو د جګړې لپاره د دېپلوماټیک حل په لور یې وهڅوي، خو د اوس لپاره دا هڅه هم ناکامه شوه.

د ټرمپ او زېلېنسکي تازه مجلس چې د سپینې ماڼۍ په بیضوي دفتر کې ترسره شو، سر له امله په ناندریو پیل شو.

ټرمپ په ډېر خشن انداز د اوکراین ولسمشر ته وویل چې هغه د سولې مخالف دی.

د مجلس اصلي موضوع د سولې راوستلو په اړه بحث وو. ټرمپ په ټینګار سره وویل چې هغه سوله غواړي نه امتیازونه. هغه د زېلېنسکي پر دریځ انتقاد وکړ چې هغه د امریکا ګډون په جګړه کې د خپلې بریا لپاره یو ستر امتیاز ګڼي.

ټرمپ د زېلنسکي پر دې باور نیوکه وکړه چې هغه د امریکا ملاتړ ته اړتیا لري، خو ټرمپ نه غواړي چې یوازې د امریکا لپاره یو اړخیز امتیاز ورکړي. ټرمپ غوښتل چې د دې جګړې په اړه یو سوله‌ییز حل ته ورسېږي.

۱. د مجلس ماهیت او ارزښت

د ټرمپ له څرګندونو داسې ښکاري چې ناسته د ډېر فشار او سختو بحثونو لاندې ترسره شوې. هغه د دې ناستې د "احساسي" اړخ یادونه وکړه، چې ښيي دواړو مشرانو د خپلو دریځونو دفاع کې جدي موقفونه نیولي دي.

ټرمپ ادعا کړې چې زېلنسکي لا هم د سولې لپاره چمتو نه دی، ځکه د امریکا ملاتړ ورته د مذاکراتو لپاره ستر امتیاز برابروي. دا خبره د ټرمپ د سیاسي لیدلوري ښکارندویي کوي، چې هغه غواړي امریکا د اوکراین - روسیې جګړې څخه فاصله ولري.

۲. د ټرمپ موقف؛ "زه امتیاز نه غواړم، زه سوله غواړم"

ټرمپ چې په ۲۰۲۴ کال کې د ولسمشرۍ د کمپاین پر مهال یې ځان د سولې پلوی ښودلی و او د بایډن حکومت یې د جګړې په پاللو په تور تورن کړی. دا دریځ د هغه د "امریکا لومړی" (America First) سیاست ته ورګرځي، چې غواړي د بهرنیو جګړو پر ځای د امریکا داخلي مسایل مهم وګڼل شي. دا ممکن د ټرمپ د پلویانو لپاره یوه مهمه سیاسي نښه وي، خو په عملي توګه یې پایلې د هغه د ولسمشرۍ په دوران کې ښکاري او د اوکراین له ولسمشر سره د هغه جدي برخورد، پر اوربند ټینګار د دې ګواهي ورکوي، چې هغه پر خپلو کړو ژمنو ولاړ دی.

هغه په ډېره تنده لهجه وویل چې دی امتیاز نه غواړي بلکې سوله غواړي.

۳. د زېلېنسکي موقف؛ "امریکا زموږ لپاره حیاتي ده"

ولسمشر زېلېنسکي د امریکا ملاتړ ته د یوې حیاتي اړتیا په سترګه ګوري. د هغه دریځ دا دی چې اوکراین باید د روسیې پر وړاندې قوي پاتې شي او د واشنګټن مالي او نظامي مرستې د دې هدف لپاره اساسي ارزښت لري.

ټرمپ زېلېنسکي تورن کړی چې د امریکا ملاتړ د مذاکراتو لپاره د امتیاز په توګه کاروي، خو زېلېنسکي شاید دا کار د خپلې خاورې د دفاع لپاره اړین بولي.

۴. د بیضوي دفتر (Oval Office) بې‌احترامي؛ ټرمپ ولې زېلېنسکي ته سخت غبرګون وښود؟

ټرمپ ادعا کړې چې زېلېنسکي د امریکا "سپیڅلي بیضوي دفتر" ته بې‌احترامي کړې ده. که څه هم د دې بې‌احترامي دقیقه بڼه معلومه نه ده، خو ټرمپ ښايي د زېلېنسکي د خبرو طرز یا د هغه د دریځ سختوالي ته اشاره کړې وي. دا هم ممکنه ده چې ټرمپ غواړي دا مجلس د زېلېنسکي پر ضد د خپل سیاسي کمپاین لپاره وکاروي، څو دا وښيي چې د بایډن حکومت، د زېلېنسکي په ملاتړ سره، امریکا ته کافي درناوی نه دی ترلاسه کړی.

۵. د دې مجلس سیاسي او ستراتیژیکې پایلې

د ټرمپ دریځ د اوکراین ملاتړ ته یو ګواښ: که ټرمپ پر خپل دریځ ودریږي، ښايي د اوکراین لپاره د واشنګټن پوځي او مالي مرستې په نشت حساب شي، چې دا به د زېلېنسکي حکومت ته لوی چیلنج وي.

د زېلنسکي دریځ؛ د جګړې دوام یا د ملاتړ کمېدل؟ که د امریکا ملاتړ کم شي، نو زېلېنسکي به یا د روسیې سره د سولې لپاره نرمښت ته اړ شي، یا به هڅه وکړي چې د ناټو او اروپايي اتحادیې څخه نورې مرستې ترلاسه کړي؛ خو دا چاره ستونزمنه ده ځکه چې اروپايي اتحادیه په یوازې توګه نه شي کولی چې دومره لویه جګړه تمویل کړي.

د ټرمپ او زېلېنسکي د اړیکو کمزورتیا: ټرمپ خوښ نه ښکاري چې زېلېنسکي، له امریکا څخه د یوې سترې ځواکمنې څېرې په توګه، داسې غوښتنې ولري، چې هغه ته یوازې د جګړې د اوږدولو احتمال وړاندې کوي. ټرمپ بیا هم د زېلېنسکي سره د تل پاتې اړیکو له مخې خبرې وکړې او د جګړې د نویو معادلو او یو له بل سره د خبرو اترو پرځای یې د سولې راوړلو لپاره یوازې د بهرنیو مداخلو د کمولو غوښتنه کړې.

۶. د اوکراین جګړې کې ممکنه بدلونونه

د دې کړکېچن مجلس وروسته، د اوکراین په جګړه کې ځینې احتمالونه شته چې بدلونونه رامنځته شي. ټرمپ د سولې غوښتنه کړې، خو د اوکراین لپاره د امریکا د مرستو د مطلق بندېدو خطر هم شته. په دې سره، اوکراین ممکن د امریکا د ملاتړ په کمېدو سره خپلې ستراتیژۍ بدلې کړي.

• امریکا د جګړې څخه فاصله اخلي؟ د ټرمپ تر فشار لاندې، امریکا ښايي د اوکراین په جګړه کې خپلې پوځي او مالي مرستې راکم کړي، چې دا به اوکراین ته د جګړې د اوږدولو او سولې د راوستو ترمنځ انتخابونه وټاکي.
• د مذاکراتو په لور فشار: ټرمپ به د اوکراین او روسیې ترمنځ د مستقیمو خبرو اترو د پیاوړتیا لپاره فشار راوړي، چې ممکن د سولې د خبرو لپاره یو نوي دروازه پرانیزي.

۷. په نړۍوال سیاست کې بدلون

د ټرمپ او زېلېنسکي ترمنځ د دې مجلس له کړکېچنېدو وروسته نړۍوال سیاست کې ځینې مهم بدلونونه رامنځته کېدی شي. د ټرمپ سخت دریځ او د اوکراین د جګړې په اړه تازه تحلیل ښيي چې نړۍوال ځواکونه او د امریکا سیاست ته د جګړې پر ځای د سولې د رامنځته کولو ته زیاته توجه ورکول کیږي، ښايي د اوکراین د یو شمېر نورو متحدینو پام هم په بله خوا واړوي.

• د امریکا د نړۍوالو اړیکو نوې ستراتیژي: د ټرمپ د سیاسي لیدلوري پر اساس، امریکا ښايي له نړۍوالو جګړو څخه خپل ځان لیرې کړي، چې دا به د امریکا د بهرنیو پالیسۍ ستر بدلون وي. ټرمپ غواړي چې نړۍوالې اړیکې د امریکا د ګټو لپاره روښانه کړي او د جګړو پر ځای د سوله‌ییزو حلونو لپاره ګام پورته کړي.
• د روسیې او چین سره د اړیکو بدلون: ټرمپ ممکن د روسیې او چین سره د اړیکو ښه کولو لپاره نوې ستراتیژۍ وکاروي. د اوکراین په جګړه کې د امریکا کمزوری رول ښايي د چین او روسیې ترمنځ د همکارۍ زیاتوالی رامنځته کړي، چې په دې سره نړۍوال توازن بدلولی شي.

۸. د اوکراین پر سیاست او اقتصاد اغېزې

د امریکا د مرستو کموالی او د ټرمپ د سولې غوښتنې ممکن په اوکراین کې د اقتصادي او سیاسي فشارونو زیاتوالی رامنځته کړي. که امریکا د خپلې مرستې کچه راکم کړي یا د اوکراین سره د جګړې په اوږدولو کې ونډه اخیستو ته زړه ښه نه کړي، اوکراین ممکن د نورو هېوادونو لکه د اروپا اتحادیې سره اړیکې لا تنظیم کړي؛ خو د اوږدمهالې جګړې تمویل د اروپايي اتحادیې لپاره ستونزمنه ده او په دې سره د روسیې له خوا د جګړې د ګټلو امکان زیاتیږي.

پایله

د ټرمپ او زېلېنسکي دا مجلس د نړۍوالو اړیکو لپاره یوه مهمه لحظه وه. ټرمپ هڅه وکړه چې ځان د سولې پلوی وښيي او زېلېنسکي د سولې مخالفه څېره بیان کړي؛ خو زېلېنسکي لا هم د امریکا پراخ ملاتړ ته اړتیا لري. دا مجلس به د اوکراین د جګړې او د نړۍوال سیاست پر سرنوشت مستقیم اغېز ولري.