زېلېنسکي له ټرمپ سره پر خپل چلند خواشیني ښودلې

نوموړي د عربي مشرانو په یوې ناسته کې د غزې په تړاو د ټرمپ د طرحې په مخالفت وویل چې که چېرې شرایط برابر شي نو دی چمتو دی چې ولسمشریزې او پارلماني ټاکنې ترسره کړي.

هغه زیاته کړه، چې د هغه فلسطیني واکمني یوازینی مشروع حکومتي او پوځي ځواک دی چې په فلسطیني سیمو حاکمیت لري.

عباس وویل چې هغه به د ټولو هغو کسانو لپاره عمومي بښنه اعلان کړي چې د فتح تحریک څخه چې د لویدیځې غاړې واکمن دی، بیل شوي دي.

مصر د غزې لپاره یوه طرح چمتو کړې، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د منځني ختیز د طرحې پر وړاندې بدیل وګرځي. د دې طرحې له مخې به حماس له واکه ګوښه شي او غزه به د لنډمهالې ادارې له خوا اداره شي، چې د عربي، اسلامي او لویدیزو هیوادونو تر کنټرول لاندې به وي.

د ټرمپ پلان، چې موخه یې له غزې د فلسطینیانو ایستل دي، د امریکا له دودیزې دوه دولتي حل لارې لرې شوی، چې د فلسطینیانو او عربي هیوادونو سخت غبرګون یې پارولی.

له جګړې وروسته د غزې اداره به د نړیوالو خبرو اترو یوه مهمه مساله وي، خو تر اوسه دا نه ده جوته چې څوک به دا سیمه اداره کوي. حماس تر اوسه هر ډول بهرنی تپل کېدونکی حل رد کړی.

د قاهرې طرح لا هم ځینې مهمې پوښتنې نه ځوابوي، لکه د غزې د بیا رغونې لګښت به څوک ورکوي، او یا حماس، چې یوه وسله واله ډله ده، څنګه له واکه ګوښه کیږي.

د مصر د طرحې اساسي ټکي د حماس حکومت ختمول دي. د مصر د پلان له مخې، د « اداري مرستې ماموریت» به د حماس پر ځای د غزې اداره رهبري کړي، چې بشري مرستې به چمتو کوي او جګړه ځپلې سیمې به بیا رغوي.

مصر وایي، که حماس په واک کې پاتې شي، نړیوالې مرستې به محدودې شي.

په بنو ولسوالۍ کې ځايي سرچینو نن سې شنبه د کب ۱۴مه وویل چې لومړی دوه ځانمرګو بریدګرو د بنو کوهاټۍ دروازې ته څېرمه ځانونه والوزول او بیا وروسته نور وسله وال چاوڼۍ ته ننوتل او جګړه یې پیل کړه.

د حافظ ګل بهادر اړوند جیش فرسان محمد ډلې د یوې اعلامیې په خپرولو سره ادعا کړې، چې دا برید ددوی جنګیالیو کړی او ګڼ امنیتي کسان یې وژلي او جګړه لا روانه ده.

ویل کیږي په دې پېښه کې د ملکي کسانو په ګډون ۹ تنه وژل شوي او تر ۱۵ ډېر نور ټپیان دي.

د بنو د کېنټ شاوخوا سیمو اوسېدونکي وايي چې چاودنه دومره ځواکمنه وه چې د عامو خلکو کورونه یې هم زیانمن کړي دي.

له سیمې ترلاسه شوې ویډیوګانې ښيي، چې له څو ودانیو لوګي پورته کېږي او د سختو ډزو غږونه اورېدل کېږي.

اوکراین د سې شنبې په ورځ وویل چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ کییف ته پوځي مرستې وځنډولې، چې دا د روسیې سره د نږدې اړیکو پر لور د هغه یو ډراماتیک ګام دی.

ټرمپ د اوکراین او روسیې په اړه د امریکا سیاست بدل کړی، د تېرې جمعې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د ټرمپ او زېلنسکي له کړکېچنې ناستې وروسته د اوکراین په تړاو د امریکا په سیاست کې جوت تغیر لیدل کیږي.

د اوکراین لومړي وزیر ډینیس شمیهال وویل چې کیف لا هم د خپلو ځواکونو د تمویل وسایل لري.

هغه زیاته کړه:"د لومړۍ کرښې د ساتلو لپاره زموږ پوځ او حکومت وړتیاوې او وسایل لري".

شمیهال د متحده ایالاتو څخه مننه وکړه او ټینګار یې وکړ چې کییف د متقابلو ګټو همکاري غواړي.

هغه وویل: "موږ به د ټولو موجوده لارو له لارې له امریکا سره په ارامه توګه کار ته دوام ورکړو، موږ یوازې یو پلان لرو بریا او بقا"

پخپله د اوکراین ولسمشر زېلېنسکي د مرستې د ځنډېدو په تړاو چوپ پاتې شوی.

تازه د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اوکراین له ولسمشر سره له ناندریو وروسته پر اوکراین د امریکا ټولې پوځي مرستې وځنډولې.

دا په داسې حال کې ده، چې حماس ډله د اوربند په دویم پړاو کې په پرمختګ ټینګار کوي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند رویټرز خبري اژانس ته وویل، چې د امریکا ځانګړي استازي سټیو ویټکوف په راتلونکو ورځو کې سیمې ته د راستنیدو پلان لري چې د «اوربند د لومړي پړاو د غځولو او یا هم د دویم پړاو د پرمختګ لپاره کار وکړي.»

څو ورځې وړاندې د بینیامن نتنیاهو دفتر په یوه خبرپاڼه کې حماس له هوکړې په سرغړونې تورن کړ او ویې ویل: «د هوکړې له مخې، که چیرې اسراییل دا احساس وکړي، چې خبرې بې پایلې دي کولی شي ۴۲ ورځې وروسته بیرته جګړې ته راستون شي.»

کاناډا، جرمني، هسپانیا او ترکیې، غزې تړانګې ته د بشرپاله مرستو د ننوتلو په اړه د اسراییل د نوي بندیز په اړه خپلې اندیښنې څرګندې کړي دي.

ترکیې د اسراییل له‌خوا دغه اقدام د «ټولیزې سزا» په نوم یاد کړی او ویلي دي، چې دا له نړېوالو قوانینو ښکاره سرغړونه ده.

بلخوا کاناډا هم د نورو هېوادونو ترڅنګ د غزې په تړانګه کې د بشری ناورین په اړه خپله اندېښنه ښکاره کړې او ویلي دي، کاناډا په غزه کې د بشري ناورین او ملکي وګړو د ناوړه وضعیت په اړه اندیښمنه ده، او غزې ته د بشرپاله مرستو بندیز به دا ناورین لا پېچلی کړي.

د غزې روغتیایي چارواکي وایي، چې د اسراییل په جګړه کې د ۴۸۳۸۸ فلسطیني وګړي وژل شوي او ۱۱۱۸۰۳ تنه نور ټپیان دي.

د یاد حکومت د رسنیو دفتر د مړو شمیره لږ تر لږه ۶۱۷۰۹ ته تازه کړې او ویلی دي، د مړو په اړه ګومان کېږي چې لا هم زرګونه فلسطینیان تر خاورو لاندې دي.

په اسراییل کې په ۲۰۲۳ کال د حماس ډلې تر مشرۍ لاندې بریدونو کې ۱۱۳۹ تنه اسراییلي وګړي وژل شوي او تر ۲۰۰ زیات یرغمل نیول شوي دي.

دغه ګام وروسته له هغې اخیستل کېږي، چې څو ورځې وړاندې د ټرمپ او ولادیمیر زیلنسکي په ليدنه کې لفظي شخړه رامنځته شوه.

د سپینې ماڼۍ یو چارواکي وویل، ټرمپ غواړي چې مسکو او کیف د سولې یوې پرېکړې ته ورسېږي، او غواړي چې له دې لارې زیلنسکي اړ کړي چې له اوکراین سره خبرو ته کیني.

دغه چارواکي زیاته کړې، امریکا دغه نظامي مرستې ځنډولي او بیاکتنه پرې کوي، ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې یاده مرسته د بحران د حل په برخه کې مرسته کولی شي.

د ولسمشر ټرمپ دغه حکم به تر هغې پورې دوام ومومي، ترڅو اوکراین له روسیې سره د خبرو اترو لپاره ژمنتیا ښکاره کړي.

د ۲۰۲۴ کال په ټاکنو کې ټرمپ ویلي و، چې هغه به د اوکراین جګړه ډیره ژر پای ته ورسوي، هغه یو ځل د ټاکنیز کمپاین پر مهال ادعا کړې وه، چې کولی شي یاده جګړه په یوه ورځ کې ختمه کړي.

ټرمپ د دوشنبې په ورځ د زیلنسکي په اړه نیوکه وکړه، چې ګواکې جګړه پای ته رسول ډیره لرې خبره ده او یوې پرېکړې ته رسېدل وخت ته اړتیا لري.

ټرمپ په خواله رسنۍ لیکلي، چې د زیلنسکي له لوري دا خورا بد خبر دی او امریکا به د دې لپاره ډیر صبر ونه کړي.

د اوکراین ولسمشر وروسته په ټولنیزو رسنیو کې د فکر په اړه د وضاحت کولو هڅه کړې، هغه په مستقیم ډول د ټرمپ څرګندونو ته اشاره نه ده کړې، خو ټینګار یې کړی، چې دا ډیره مهمه ده چې مونږ هڅې وکړو ترڅو زمونږ ډیپلوماتیکې کړنې د دې جګړې د ژر پای ته رسولو لپاره واقعي او پرېکنده وي.

ولسمشر ټرمپ دغه نیوکه په داسې حال کې کوي، چې په سپینه ماڼۍ کې له غونډې او لفظي شخړې وروسته هم زیلنسکي د امریکا او اوکراین د اړیکو په اړه مثبت نظر وړاندې کوي.

اوکراین ته د نظامي مرستو د ځنډیدو وړاندې ټرمپ تمه درلوده، چې له یاد هېواد سره یو تړون لاسلیک کړي، چې دغه تړون به امریکا ته د اوکراین مهمو معدنونو ته لاسرسی برابر کړي.

سپینې ماڼۍ دغه تړون د امریکا او اوکراین ترمنځ د اړیکو د اوږدمهاله پیاوړتیا په توګه یادونه کړې وه.

بلخوا ډیموکراتان د اوکراین لپاره د مرستو د درولو په اړه اندیښنه لري او وایي، چې دا خطرناک او ناسم کار دی.

د پینسلوانیا ډیموکرات استازې برینډن بویل وویل: «دغه پریکړه غیر مسوولانه او زموږ ملي امنیت ته مستقیم ګواښ دی.»

د پخواني ولسمشربایډن ادارې د جګړې له پیل راهیسې کیف ته له ۶۶.۵ میلیاردو ډالرو څخه زیاتې نظامي مرسته او وسلې ورکړې دي.

اوکراین ته د نظامي مرستو د درېدلو په اړه، د کانګرس د ډیموکراټانو یوه بل استازې، دان ګولډمن، وویل چې دا «د زیلینسکي د زورونې» یوه بڼه ده او دا د ځواک له لارې د سولې سره په ټکر کې دي.

د ټرمپ د ملي امنیت سلاکار مایک والټز ویلي، چې د ټرمپ سره تر لفظي شخړې وروسته دا شکونه راپېدا کېږي، چې ایا زیلنسکي د جګړې پای ته رسولو لپاره چمتو دي او که نه.