پاکستاني طالبانو په بنو کې پر پوځي چاوڼۍ موټربم برید کړی

اوکراین د سې شنبې په ورځ وویل چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ کییف ته پوځي مرستې وځنډولې، چې دا د روسیې سره د نږدې اړیکو پر لور د هغه یو ډراماتیک ګام دی.

ټرمپ د اوکراین او روسیې په اړه د امریکا سیاست بدل کړی، د تېرې جمعې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د ټرمپ او زېلنسکي له کړکېچنې ناستې وروسته د اوکراین په تړاو د امریکا په سیاست کې جوت تغیر لیدل کیږي.

د اوکراین لومړي وزیر ډینیس شمیهال وویل چې کیف لا هم د خپلو ځواکونو د تمویل وسایل لري.

هغه زیاته کړه:"د لومړۍ کرښې د ساتلو لپاره زموږ پوځ او حکومت وړتیاوې او وسایل لري".

شمیهال د متحده ایالاتو څخه مننه وکړه او ټینګار یې وکړ چې کییف د متقابلو ګټو همکاري غواړي.

هغه وویل: "موږ به د ټولو موجوده لارو له لارې له امریکا سره په ارامه توګه کار ته دوام ورکړو، موږ یوازې یو پلان لرو بریا او بقا"

پخپله د اوکراین ولسمشر زېلېنسکي د مرستې د ځنډېدو په تړاو چوپ پاتې شوی.

تازه د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اوکراین له ولسمشر سره له ناندریو وروسته پر اوکراین د امریکا ټولې پوځي مرستې وځنډولې.

رویټرز خبري اژانس د سیمې اوسېدونکو او پاکستاني چارواکو په حواله لیکلي چې د پاکستان او د طالبانو امنیتي ځواکونو ترمنځ د تېرې شپې جګړې له امله زرګونه کسان له خپلو کورونو تېښتې ته اړ شوي.

خو د تورخم ځايي اوسیدونکو او پاکستاني چارواکو ویلي، چې نن د سې شنبې په ورځ حالات ارام شوي دي او جګړه نشته.

یوه پاکستاني چارواکي رویټرز ته ویلي، چې «شاوخوا۱۵۰۰ ځایي اوسیدونکي د نښتو له امله لنډي کوتل ته وتښتېدل. افغان پوله ساتو له خبرتیا پرته ډزې وکړې، دولتي ودانۍ او ملکي وګړي یې په نښه کړل او پراخه وېره یې رامنځته کړه.»

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع پاکستاني ځواکونه تورن کړي، چې جګړه لومړی دوی پیل کړې او طالبانو ځوابي برید کړی دی.

پاکستاني چارواکو د نوم نه ښودلو په شرط ویلي، چې د تورخم دروازه د فبرورۍ له ۲۱مې راهیسې د طالبانو له خوا پر ډیورنډ کرښه د پوستې د جوړولو پر سر د شخړې له امله تړل شوې ده.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ وویل چې د تورخم په جګړو کې یو طالب وژل شوی او دوه نور ټپیان دي.

د تورخم لاره د پاکستان او په وچه کې بند افغانستان ترمنځ د مساپرو او سوداګریزو توکو لپاره د ټرانزیټ مهمه لاره ده.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په ویلي و، چې په ۲۰۲۴ کال کې د دواړو هیوادونو ترمنځ سوداګري له ۱.۶ ملیارد ډالرو څخه زیاته وه.

د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ د سوداګرۍ او صنایعو خونې رییس یوسف افریدي وویل، پنځه زره لارۍ چې د اړتیا وړ توکو څخه ډکې دي ولاړې دي او د تورخم دروازې د بندېدو له امله ۱۵ میلیونه ډالره زیان اوښتی دی.

طالبانو په تورخم کې د څو ورځو پرله پسې جګړو کې د وژل شویو ملکي کسانو او زیانونو په اړه ډېر جزییات نه دي خپاره کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې حماس ډله د اوربند په دویم پړاو کې په پرمختګ ټینګار کوي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند رویټرز خبري اژانس ته وویل، چې د امریکا ځانګړي استازي سټیو ویټکوف په راتلونکو ورځو کې سیمې ته د راستنیدو پلان لري چې د «اوربند د لومړي پړاو د غځولو او یا هم د دویم پړاو د پرمختګ لپاره کار وکړي.»

څو ورځې وړاندې د بینیامن نتنیاهو دفتر په یوه خبرپاڼه کې حماس له هوکړې په سرغړونې تورن کړ او ویې ویل: «د هوکړې له مخې، که چیرې اسراییل دا احساس وکړي، چې خبرې بې پایلې دي کولی شي ۴۲ ورځې وروسته بیرته جګړې ته راستون شي.»

کاناډا، جرمني، هسپانیا او ترکیې، غزې تړانګې ته د بشرپاله مرستو د ننوتلو په اړه د اسراییل د نوي بندیز په اړه خپلې اندیښنې څرګندې کړي دي.

ترکیې د اسراییل له‌خوا دغه اقدام د «ټولیزې سزا» په نوم یاد کړی او ویلي دي، چې دا له نړېوالو قوانینو ښکاره سرغړونه ده.

بلخوا کاناډا هم د نورو هېوادونو ترڅنګ د غزې په تړانګه کې د بشری ناورین په اړه خپله اندېښنه ښکاره کړې او ویلي دي، کاناډا په غزه کې د بشري ناورین او ملکي وګړو د ناوړه وضعیت په اړه اندیښمنه ده، او غزې ته د بشرپاله مرستو بندیز به دا ناورین لا پېچلی کړي.

د غزې روغتیایي چارواکي وایي، چې د اسراییل په جګړه کې د ۴۸۳۸۸ فلسطیني وګړي وژل شوي او ۱۱۱۸۰۳ تنه نور ټپیان دي.

د یاد حکومت د رسنیو دفتر د مړو شمیره لږ تر لږه ۶۱۷۰۹ ته تازه کړې او ویلی دي، د مړو په اړه ګومان کېږي چې لا هم زرګونه فلسطینیان تر خاورو لاندې دي.

په اسراییل کې په ۲۰۲۳ کال د حماس ډلې تر مشرۍ لاندې بریدونو کې ۱۱۳۹ تنه اسراییلي وګړي وژل شوي او تر ۲۰۰ زیات یرغمل نیول شوي دي.

جیونیوز زیاتوي، دغه افغان وسله وال چې له پاکستاني ځواکونو سره په نښته کې وژل شوی، مجیب الرحمن منصور نومیږي، د مرزا خان ځوی او د میدان وردګو د چک ولسوالۍ اوسېدونکی و،

د راپور له مخې، مجیب الرحمن منصور د تېرې جمعې په ورځ د شمالي وزیرستان په غلام خان بندر کلا سیمه کې د ۱۳ نورو وسله والو سره هغه مهال ووژل شو، چې د پاکستان امنېتي ځواکونو په سیمه کې د وسله والو پر ضد عملیاتو بوخت او نښته رامنځته شوه.

دا لومړی ځل نه دی چې پاکستاني رسنۍ د دغه هیواد له امنېتي ځواکونو سره په نښتو کې د افغان وسله والو د وژل کېدو راپورونه ورکوي، بلکې تېره میاشت هم د شمالي وزیرستان د میرانشاه ولسوالۍ په تپې سیمه کې د پاکستاني طالبانو د غړو په توګهد ضرار افغان، نقیب الله افغان او سرکش افغان په نومونو د افغان وګړو د وژل کېدو خبر ورکړي و.

پاکستاني چارواکو تل په طالبانو دا نیوکه کړې، چې ګواکې د پاکستاني طالبانو په لیکو کې د افغان طالبانو غړي د پاکستاني ځواکونه پر وړاندې جګړه کوي، خو په افغانستان کې د طالبانو ادارې دا ادعاوې رد کړي دي.

رفعت الله اورکزی وړاندې وایي، چې په تورخم کې په تازه نښتو کې د شپږو سرتېرو په ګډون لږ تر لږه اته کسان ټپیان شوي او یو موټر چلوونکي بیا د «زړه د حملې» له کبله ساه ورکړې ده.

اورکزي په سیمه کې د پاکستان سیمه ییزو سرچینو له قوله ویلي، چې د طالبانو خوا ته بیا یو طالب وژل شوی او اوه تنه نور ټپیان دي.
خو په پاکستان کې ځینو امنیتي سرچینو بیا ویلي، چې په دغې جګړه کې درې طالبان وژل شوي دي.
سرچینې زیاته کړې، چې د افغان طالبانو یو قوماندان ضیاالرحمان هم د وژل شویو کسانو په ډله کې دی.
خو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت بیا د وړمې شپې د جګړې په اړه ویلي و، چې په دغې نښته کې یو طالب وژل شوی او دوه تنه نور بیا ټپیان دي.

طالبانو د تېرې شپې د جګړې په اړه لا جزیات نه دي خپاره کړي.

په تورخم سرچینې وایي، داسې اټکلونه کېږي چې ښایي دغه جګړه نن یو وار بیا له سره پیل شي.

په سیمه کې د افغانستان انټرنشنل خبریال اورکزي وايي، چې که څه هم د دغو نښتو په لړ کې د دواړه خواوو ترمنځ خبرې اترې نه‌دي بریالۍ شوې؛ خو ښایي نن د دواړه خواوو ترمنځ خبرې یوار وار بیا له سره پیل شي.

ورته مهال په خیبر کې د بېلابېلو قبیلو قومي مشرانو او مخورو د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ د شته ستونزو د حل لپاره د منځګړیتوب وړاندیز کړی دی.
له بلې خوا سرچینې وایي، چې د دغې نښتې له امله ځایي خلک د ځان ژغورلو لپاره خپلو مېنو پرېښودو ته اړ شوي دي.
په لندي کوتل کې هم پاکستاني ځایي چارواکو خلکو ته سپارښتنه کړې، چې د جګړې تر بشپړ درېدو دې له کورونو نه وځي او ځانونه دې په امن ځای کې خوندي کړي.
سرچینو ویلي، په دغه نښته کې دواړه خواوو لومړی سپکې وسلې کارولې؛ خو وروسته یې درنې وسلې هم وکارولې، چې په سیمه کې یې ګڼې ودانۍ زیانمنې کړې.
سرچینې زیاته کړې، چې په تورخم کې د ګمرک ودانۍ په ګډون د دواړو لوریو ګڼې دولتي ودانۍ د توپ او هاوان ګولیو د لګېدو له امله هم سختې زیانمنې شوې دي.
سرچینې وایي، چې د جګړو پر مهال د پاکستاني امنیتي ځواکونو یوه پوسته هم سخته زیانمنه شوې ده.
افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلو ویډیوګانو کې هم ښکاري، چې د ډیورنډ کرښې پورې غاړې ته د پرتې سیمې باچا مېنې ګن کورونه په دغې نښته کې زیانمن شوي دي.
د خیالي شاه په نوم د باچا مېنې یو اوسېدونکي ویلي: «د سیمې دوه اوسېدونکي هم د خپلو کورونو څخه د تېښتې پرمهال د هاوان ګولیو د لګېدو له امله ټپیان شوي دي.»
دا په داسې حال کې ده، چې د تورخم دروازه له تېرو یولسو ورځو راهیسې د هر ډول تګ راتګ لپاره تړلې ده.

دغه لاره تر هغه وروسته د پاکستان له‌خوا وتړل شوه، چې طالبانو غوښتل ډیورنډ کرښې ته څېرمه یوه امنیتي پوسته جوړه کړي.
له بل پلوه د پاکستان او افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو ګډې خونې د دغه تاوتریخوالي او له ۱۱ ورځو راهیسې د تورخم دروازې د تړل پاتې کېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې دغه کړکېچن حالت د دواړو هېوادونو سوداګرو ته لوی مالي زیانونه اړولي دي.
د دغې خونې مشر مرستیال ضیا الحق سرحدي ویلي، چې د تورخم دروازې له تړل کېدو راهیسې شاوخوا پنځه زره بار وړونکي موټرونه دواړو خواوو ته بند پاتې دي.
هغه له پاکستان او طالبانو غوښتي، چې د تورخم دروازې د تړل کېدو له امله سوداګرو او عام خلکو ته ورپېښې ننګونې دې ژر تر ژره حل کړي.
هغه وویل، چې د لارې بندېدو نه یوازې د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ سوداګري په ټپه درولې؛ بلکې د پولې دواړو خواوو ته یې زرګونه خلک له ګڼو ستونزو سره هم مخ کړي دي.