پاکستانۍ رسنۍ: عمران خان په زندان کې د غوږونو پر ناروغۍ اخته شوی

د سرچینې په خبره، په دغو نښتو کې د طالبانو وژل شوی قومندان ضیاءالرحمان نومېږي.
سرچینه همداراز زیاتوي، چې تر اوسه هم د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښتې روانې دي.
دغه نښتې نن شپه شاوخوا لس بجې د افغان طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ پیل شوې، چې ویل کېږي پکې د پاکستاني ځواکونو یوه پوسته هم تر ډېره تخریب شوې ده.
د سیمه ییزو سرچینو له خوا افغانستان انټرنشنل - پښتو ته په لېږل شویو ویډيوګانو کې ښکاري، چې په دې نښتو کې له سپکو او درنو وسلو څخه کار اخیستل شوی دی.
اخوا د ځینو نورو راپورو له مخې، په برید کې لیزري وسلې کارول شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره شپه هم د دواړو لوریو ترمنځ نښتې شوې وې، چې له امله یې یو طالب وژل شوی او دوه نور ټپيان دي.

له پاکستان څخه سرچینو بیا ویلي، چې په دې نښتو کې یو ملکي کس وژل شوی او درې پاکستاني سرتېري ټپیان شوي.
دغه نښتې په داسې حال کې کېږي، چې په دې وروستیو ورځو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ په تورخم کې ترینګلتیاوې زیاتې شوې دي.
یاده دې وي، چې د تورخم دروازه له لسو ورځو راهیسې د هر ډول تګ و راتګ پر مخ هم بنده ده.

د کلات ولسوالۍ مرستیال بلال شبیر هم تایید کړه، چې برید په دغه ولسوالۍ کې شوی او پاکستاني سرحدي ساتونکي په نښه شوي دي.

هغه وويل: "د يوې بريدګرې په ځانمرګي بريد کې يو سرحدي سرتېرى وژل شوى او څلور نور ټپيان دي."

تر اوسه کومې ډلې د دې برید مسوولیت نه دی منلی، خو په تېر کې ورته بریدونه بلوڅ بېلتونپالو ډلو کړي دي.

په بلوچستان کې څو قومي ډلې د پاکستان د مرکزي حکومت پر وړاندې جنګېږي.

دغه ډلې ادعا کوي چې اسلام اباد په غیر عادلانه ډول د سیمې ګاز او معدني سرچینې استخراجوي، په داسې حال کې چې په سیمه کې غربت پراخه دی.

یو له دغو ډلو د بلوچ لیبریشن ارمي ده، چې پخوا یې د بریدونو ترسره کولو لپاره ښځې کارولې.

دا تاکتیک په سیمه کې د ځانمرګو بریدونو په بڼه کې بدلون دی، ځکه چې ډیری یې د نارینه وو لخوا کېږي.

سیمه ییزو رسنیو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ویاند عبدالمتین قانع له قوله ویلي چې نښتې د پاکستاني ځواکونو لخوا پیل شوې وې او طالب ځواکونه اړ شول چې ځواب ووایی.

قانع وويل، جګړه د دوشنبې د شپې ۱۲ بجې پیل او د ورځې د سهار تر ۱۱ بجو پورې روانه وه.

هغه دا ادعا هم وکړه، چې پاکستاني ځواکونو ته مرګ ژوبله اوښتې او ویې ویل چې د پاکستان ځینې پوځي پوستې ویجاړې شوې دي.

په پاکستان کې سرچینو هم افغانستان انټرنیشنل ته ویلي چې په نښتو کې درې سرتیري ټپیان شوي او یو پاکستانی ملکي وګړی وژل شوی دی.

د پاکستان یوه امنیتي چارواکي د دوشنبې په ورځ د ترکیې انادولو اژانس ته وویل چې په ډیورنډ کرښه کې د ډزو په تبادله کې یو کس وژل شوی او یو بل ټپي شوی دی.

دغه چارواکي، چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، وویل چې ټپي شوی سړی په ډزو ویشتل شوی او یو بل د ډزو له امله په ګڼه ګوڼه کې مړ شوی دی.

تورخم، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ له دوو مهمو سوداګریزو لارو یوه ده، د طالبانو له خوا د یوې نوې پوستې د جوړولو په اړه د شخړې له امله له یوې اونۍ زیات وخت لپاره تړل شوې ده.

یوه پاکستاني چارواکي وویل، د تورخم پولې تړل، چې پښتونخوا او افغانستان سره نښلوي، د دواړو هیوادونو ترمنځ سوداګرۍ ته هره ورځ درې ملیون ډالر زیان رسولی دی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند شفقت علي خان مخکې ویلي وو چې تورخم د طالبانو د هغو هڅو له امله تړل شوې ده چې غواړي په پاکستانۍ خاوره کې یوه پوسته جوړه کړي.

خان وویل چې د طالبانو دا اقدام د موجوده پروتوکولونو خلاف و او ټینګار یې وکړ چې د پاکستان حکومت غواړي چې دا مسله د خبرو اترو له لارې حل کړي.

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی چې د پولې د بیا پرانیستلو لپاره د طالبانو او پاکستاني سرحدي ساتونکو ترمنځ څو پړاوه خبرې بې پایلې پای ته رسېدلي دي.

رویټرز خبري اژانس د پاکستان د احصایې ادارې د مالوماتو له مخې وايي، چې د مشتریانو د مصرف ارزښت په تېره میاشت کې تر جنورۍ ۰.۸ سلنه غورځېدلی دی.

د پاکستان مالیې وزارت تېره اونۍ د خپل میاشتني لرلید رپوټ کې اټکل کړی و چې لګښتي پړسوب به تېره میاشت د ۲.۰ او ۳.۰ سلنې ترمنځ وي، اما د تېر کال په څېر به کمېدل روان وي.

دې وزارت یې په مارچ کې د ۳.۰ – ۴.۰ ترمنځ د لږ زیاتېدو اټکل هم کړی دی.

پاکستان ته چې تېره سپټمبر میاشت کې د پیسو نړیوال صندوق د ۷ میلیارد ډالرو پور منظور کړی، ور سره د دغه هېواد اقتصاد هم په رغېدلو دی.

چارواکي د تورم کمېدل هم د دغه هېواد د اقتصادي تیکاو لپاره د پیسو نړیوال صندوق د پروګرام له امله بولي.

په پېښور کې د افغانستان انټرنشنل خبریال رفعت الله اورکزی وایي، جګړه تېره شپه وروسته له هغې پیل شوه چې په تورخم کې د طالبانو له لوري د دروازې د پرانېستل کېدو پر سر خبرې اترې ناکامې شوې.

د تورخم دروازه لس ورځې مخکې وروسته له هغې وتړل شوه، چې طالبانو ډیورنډ کرښې ته څېرمه د یوې پوستې پر جوړولو کار پیل کړ.

د سرچینو په خبره، د تېرې شپې راهیسې د روانو نښتو له امله په تورخم کې دواړه لوریو ته موټرچلوونکو خپلې بار وړونکې موټرې له تورخم څخه بېرته اېستلې؛ خو یو موټر چلوونکی د « زړه د حملې» له کبله د جګړې پر مهال مړ شوی دی.

په دغه روانه نښته کې طالبان او پاکستاني پوله ساتي ځواکونه سپکې او درنې وسلې کاروي.

تر اوسه طالبانو او د پاکستان حکومت د روانې جګړې په تړاو په رسمي توګه څه نه دي ویلي او نه یې هم د مرګ ژوبلې په تړاو معلومات ورکړي دي.

پر ډیورنډ کرښه تورخم هغه سیمه ده، چې وخت ناوخت پکې طالبان او‌ پاکستاني پوله ساتي ځواکونه له یو بل سره ګوته پر ماشه کېږي.

تورخم د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تګ راتګ او ټرانزېت یو له مهمو لارو څخه ګڼل کېږي.

د افغانستان د سوداګرۍ خونې مرستیال محمد یونس مهمند پاکستان ته په خپل سفر کې د یاد هېواد د سوداګرۍ له فدراسیون څخه غوښتني، چې د تورخم لارې په پرانېستل کېدو کې دې مرسته وکړي.

هغه د دغه لارې بندښت د نړۍوالې سوداګرۍ او د ګاونډیتوب د اصولو خلاف عمل بللی دی.

په تورخم کې هر ځل د دروازې د بندښت او د دواړو لوریو د جګړو له کبله د سوداګرو تر څنګ عامو وګړو ته درانه زیانونه اوړي.

د ننګرهار د سوداګرۍ خونې تازه ویلي، چې د تېرو لسو ورځو په اوږدو کې د یادې لارې د تړل کېدو له امله هره ورځ د دوی سوداګرو ته نږدې پنځه سوه زره امریکایي ډالره تاوان اوړي.