روسیه د کاري ځواک کمښت د جبران لپاره له اسیایي هېوادونو د کډوالو د راجلبولو په لټه کې ده

د دې راپور له مخې چې د سې شنبې په ورځ خپور شو، درېیو سرچینو رویټرز ته ویلي چې د امریکا ولسمشر خپلو سلاکارانو ته ویلي، چې غواړي د سې شنبې په ورځ کانګرس ته په خپله وینا کې له اوکراین سره د معدني همکاریو د موافقې د لاسلیکولو اعلان وکړي.

سپینې ماڼۍ او د اوکرایین حکومت دې راپور ته غبرګون نه دی ښودلی او د رویټرز سرچینو هم ویلي، چې دا تړون لا نه دی لاسلیک شوی او ښايي شرایط بدل شي.

دغه تړون چې ټاکل شوی و تېره اوونۍ لاسلیک شي، د اوکراین لپاره کوم څرګند امنیتي تضمین نه لرلو، خو د امریکا متحدو ایالتونو ته یې اجازه ورکوله چې د اوکراین له طبیعي زېرمو څخه عواید ترلاسه کړي.

تمه وه، چې دغه تړون تېره جمعه د امریکا د ولسمشر ډونالډ ترمپ او د اوکراین د ولسمشر ویلادیمیر زېلېنسکي ترمنځ په سپینه ماڼې کې لاسلیک شي، خو مجلس د کړکېچ پر لور ولاړ او زېلېنسکي سپینه ماڼې پرېښوده او ووت.

زېلېنسکي له ټرمپ سره له جنجالي مجلس ۵ ورځې وروسته پښېمانه شو او نوموړي د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره پر خپلې وروستۍ ناندرۍ او چلند خواشیني څرګنده کړه.

نوموړي د سې‌شنبې په ورځ (د مارچ ۴مه) پر اېکس پاڼې لیکلي، چې اوس هغه وخت رارسېدلی څو دواړه خواوې د اړیکو د ښه‌کېدو او تلپاتې سولې پر لور ګام پورته کړي.

د اوکراین ولسمشر څرګنده کړې، چې په سپینه ماڼۍ کې له ټرمپ سره د نوموړي وروستۍ لیدنه د تمې خلاف او د «خواشینۍ» وړ و.

هغه لیکلي دي: «زه او ټیم مې چمتو یو چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر رهبرۍ لاندې د تلپاتې سولې د ټینګښت لپاره کار وکړو.»

د کاناډا لومړي وزیر جسټن ټروډو د ټرمپ له‌خوا کاناډایي انرژۍ باندې ۱۰ سلنه مالیه او پر نورو توکو ۲۵ سلنه مالیه «ستره تېروتنه» بللې او ویلي یې دي، چې کاناډا به یې ځواب ورکړي.

ټروډو اوتاوا کې یوه خبري کنفرانس کې د ټرمپ نوم په اخیستو سره وویل: «که څه هم ته ډېر هوښیار سړی یې، مګر دا دې لویه تېروتنه کړې.»

هغه وايي، چې کاناډا به سمدستي پر ۳۰ میلیارده ډالرو امریکایي توکو ۲۵ سلنه مالیه ولګوي او په ۲۱ ورځو کې به یې پر نورو ۱۲۵ میلیارده ډالرو امریکایي توکو هم پراخ کړي.

ټرمپ د ټروډو د څرګندونو په ځواب کې خپل ټروټ ټولنیزې شبکې باندې پر کاناډا د نورې مالیې لګولو ګواښ وکړ.

هغه لیکلي: «مهرباني وکړئ د کاناډا والي ته ووایاست چې کله هغه پر امریکا ځوابي مالیه ولګوله، زموږ مالیه به سمدستي دوه برابره شي. هغه یو ځل بیا خپله ادعا تکرار کړه، چې ښه به وي چې کاناډا د امریکا یو ایالت شي.»

ټروډو هم وویل، چې کاناډا به د نړۍوالې سوداګرۍ سازمان او د کاناډا-امریکا-مکسیکو ازادې سوداګرۍ تړون له لارې د امریکا د مالیې پر وړاندې شکایتونه ثبت کړي.

ټروډو وویل، چې ټرمپ غواړي د کاناډا سوداګري په بشپړه توګه سقوط کړي، چې له دې کار سره به له امریکا سره د کاناډا ضمیمه اسانه شي، مګر کاناډا به هېڅکله د امریکا د دولت برخه نه شي.

ټروډو وویل، چې د روسیې په څېر مخالفین غواړي چې په نورمال ډول دوست هېوادونه یو له بل سره په جنګ واچوي.

هغه وویل: "نو نن، متحده ایالاتو د کاناډا، د دوی ترټولو نږدې ملګري او متحد په وړاندې سوداګریزه جګړه پیل کړه."

تر دې مخکې د کاناډا لومړي وزیر جسټن ټروډو ویلي و، چې د متحده ایالاتو له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره یې خبرې کړي او هوکړې ته رسېدلي، چې د فنتانیل د قاچاق د مخنیوي په صورت کې به د ۳۰ ورځو لپاره په کاناډایي توکو لګول شوې تعرفې ودرول شي.

یاده دې وي، چې د متحده ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د فېبرورۍ په لومړۍ نېټه یو اجراییوي فرمان لاسلیک کړ او د کاناډا، مکسیکو او چین په وارداتو یې ګمرکي تعرفې ولګولې.

د اسراییل پوځ ویلي چې دوی د حماس شبکې د مشر عیسر السعدي د نیولو لپاره عملیات کړي او نوموړی یې په یوه وسله واله نښته کې وژلی دی.

د پوځ اعلامیه زیاتوي، چې په دغه نښته کې د حماس یو بل غړی وژل شوی او درې نور نیول شوي دي.

حماس د السعدي مړینه تایید کړې؛ خو ویلي یې دي چې دا به د اسراییل پر وړاندې د دوی د جګړې پر ژمنتیا اغیز ونه کړي.

د لویدیځې غاړې اوسېدونکو عربي رسنیو ته ویلي، چې اسراییلي پوځ یې په زوره مجبوروي چې سیمې پرېږدي؛ خو پوځ بیا وايي چې دوی په زور سره فلسطینیان نه باسي، مګر هغو اوسېدونکو ته یې اجازه ورکړې چې غواړي د جګړې له سیمو څخه ووځي.

فلسطینیان وایي چې د اسراییل عملیات د اوبو او بریښنا رسونې چارې ځنډنۍ کړي او لسګونه کورونه یې ویجاړ کړي دي.

نوموړي د سې‌شنبه په ورځ (د مارچ ۴مه) د اېکس‌پاڼې له لارې په یوه نوي بیان کې زیاته کړې، چې اوس هغه وخت رارسېدلی څو دواړه خواوې د اړیکو د ښه‌کېدو او تلپاتې سولې پر لور ګام پورته کړي.

د اوکراین ولسمشر څرګنده کړې، چې په سپینه ماڼۍ کې له ټرمپ سره د نوموړي وروستۍ لیدنه د تمې خلاف او د «خواشینۍ» وړ وه.

هغه لیکلي دي: «زه او زما ټیم مې چمتو یو چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر رهبرۍ لاندې د تلپاتې سولې د ټینګښت لپاره کار وکړو.»

دا څرګندونې وروسته له هغې کېږي، چې په دې وروستیو کې د واشنګټن او کییف ترمنځ اړیکې تر بل هر وخت ډېرې پیکه شوي او همداراز اوکراین ته د امریکا پوځي مرستې هم د لنډمهاله وخت لپاره ځنډېدلي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پرون (دوشنبه) د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د خپل اوکرایني سیال ولادیمیر زېلېنسکي د دې خبرې په تړاو چې ویلي و، په اوکراین کې د جګړې پای ته رسېدل لا هم «ډېر، ډېر لرې» دی، توندې نیوکې کړې وې.

د امریکا ولسمشر په وینا، زېلېنسکي چې ترڅو د امریکا له ملاتړ څخه برخمن وي، د سولې غوښتونکی نه‌دی.

ټرمپ پر خپلې ټروټ ټولنیزې پاڼې لیکلي: «دا تر ټولو بد بیان و چې له زېلېنسکي څخه مطرح شوی دی. امریکا به دا وضعیت د اوږدې مودې لپاره ونه‌شي‌ زغملای.».

د یادونې ده، چې تېره اوونۍ د زېلېنسکي او د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ترمنځ له روسیې سره د اوربند په تړاو د دواړو ولسمشرانو لفظي شخړه تر خپګان او ان له سپینۍ ماڼۍ څخه د نوموړي تر پرېښودو ورسېده.

نوموړي د عربي مشرانو په یوې ناسته کې د غزې په تړاو د ټرمپ د طرحې په مخالفت وویل چې که چېرې شرایط برابر شي نو دی چمتو دی چې ولسمشریزې او پارلماني ټاکنې ترسره کړي.

هغه زیاته کړه، چې د هغه فلسطیني واکمني یوازینی مشروع حکومتي او پوځي ځواک دی چې په فلسطیني سیمو حاکمیت لري.

عباس وویل چې هغه به د ټولو هغو کسانو لپاره عمومي بښنه اعلان کړي چې د فتح تحریک څخه چې د لویدیځې غاړې واکمن دی، بیل شوي دي.

مصر د غزې لپاره یوه طرح چمتو کړې، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د منځني ختیز د طرحې پر وړاندې بدیل وګرځي. د دې طرحې له مخې به حماس له واکه ګوښه شي او غزه به د لنډمهالې ادارې له خوا اداره شي، چې د عربي، اسلامي او لویدیزو هیوادونو تر کنټرول لاندې به وي.

د ټرمپ پلان، چې موخه یې له غزې د فلسطینیانو ایستل دي، د امریکا له دودیزې دوه دولتي حل لارې لرې شوی، چې د فلسطینیانو او عربي هیوادونو سخت غبرګون یې پارولی.

له جګړې وروسته د غزې اداره به د نړیوالو خبرو اترو یوه مهمه مساله وي، خو تر اوسه دا نه ده جوته چې څوک به دا سیمه اداره کوي. حماس تر اوسه هر ډول بهرنی تپل کېدونکی حل رد کړی.

د قاهرې طرح لا هم ځینې مهمې پوښتنې نه ځوابوي، لکه د غزې د بیا رغونې لګښت به څوک ورکوي، او یا حماس، چې یوه وسله واله ډله ده، څنګه له واکه ګوښه کیږي.

د مصر د طرحې اساسي ټکي د حماس حکومت ختمول دي. د مصر د پلان له مخې، د « اداري مرستې ماموریت» به د حماس پر ځای د غزې اداره رهبري کړي، چې بشري مرستې به چمتو کوي او جګړه ځپلې سیمې به بیا رغوي.

مصر وایي، که حماس په واک کې پاتې شي، نړیوالې مرستې به محدودې شي.