د ماشومانو ژغورنې اداره: د مرستو د کمښت له امله به د ماشومانو د ملاتړ پروګرامونه ودرېږي

د دغې جرګې یو غړي حاجي ګل مراد عرب افغانستان انټرنشنل پښتو ته په خبرو کې وویل، له وړاندې ټاکل شوې وه چې په نننۍ ناسته کې به د پاکستان له لوري ۲۶ کسه په جرګه کې برخه واخلي؛ خو نن د دغې لوري له‌خوا له ۶۰ د ډېرو ګډونوالو نوملړ ورکړل شو، چې له امله یې د جرګې ناسته لغوه شوه.
حاجي ګل مراد زیاتوي، مقابل لوري ته یې ویلي چې دوی یوازې له سوداګرو او قومي مشرانو سره خبرو ته چمتو دي او د دولتي او یا هم د شخصي خلکو سره ناسته نه کوي.
بل خوا د پاکستان له‌خوا د یادې جرګې غړي سید جواد حسین کاظمي د افغانستان انټرنشنل پښتو خبریال جواد شینواري ته ویلي، چې د افغانستان له‌خوا د جرګې ناسته لغوه شوې ده او لامل یې همدا دې چې د ګډونوالو په نوملړ کې زیاتوالی راغلی.

هغه وایي، دوی به د خپلو مشرانو سره پر دې اړه خبرې وکړي او هڅه به وکړي چې یو ځل بیا د دویم پړاو خبرو ته لار هواره کړي.
د دغې جرګې ناسته په داسې حال کې لغوه کېږي، چې تېره ورځ د دواړو لوریو قومي مشرانو او سوداګرو هوکړه کړې وه، چې د هغې سیمې څېړنه به کوي چې طالبان په کې د پوستو جوړول غواړي او پاکستان یې د ملکیت دعوه کوي.
په لومړۍ ناسته کې پر دې هوکړه شوې وه، که د پاکستان د ملکیت په توګه لانجمنه سیمه تثبت شي؛ نو طالبان به رغنیزې چارې ودروي او یاده دروازه به د تګ راتګ پر مخ پرانستل شي.

خو تر دې مهاله د دواړو غاړو تر منځ کومه هوکړه نه ده شوې او دغه لار لا هم د هر ډول تګ راتګ لپاره تړلې ده.

پاکستاني چارواکو تر دې مخکې ویلي وو، چې د طالبانو له‌خوا د پوستو او تاسیساتو د جوړولو له امله یې دغه لار تړلې ده.

په ورته وخت کې چې دغه لاره تړل شوې وه، د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو ترمنځ هم په پرله پسې ډول نښته شوې، چې په پایله کې یې د درېیو طالبانو، یوه پاکستاني افسر او موټر چلوونکي په ګډون پنځه تنه وژل شوي او د درېیو پاکستاني پوځیانو په ګډون لس تنه نور بیا ټپیان دي.

لاتراوسه د بلوڅ بېلتون‌غوښتونکو ډلې د پاکستان دولتي راډیو د دغې ادعا په تړاو څه نه دي ویلي.

د دغه رسنۍ د مالوماتو له مخې، د ژغورنې عملیات لاهم دوام لري؛ خو په وینا یې بریدګر په ځانمرګو واسکټونو سمبال دي، چې د ولسي مرګ ژوبلې د مخنیوي له امله یې عملیات ورو روان دي.
د پاکستان دولتي راډیو نن د امنیتي سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې په دغو ژغورل شویو کسانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.
راپور زیاته کړې، چې ۳۷ ټپیان روغتونونو ته لېږدول شوي دي.

تېره ورځ د پاکستان په بلوچستان ایالات کې پر یوه رېل‌ګاډي د بلوڅ بېلتون غوښتونکو وسله‌والو (بي‌اې‌اېل) د یوه خونړي برید په ترڅ کې لږترلږه شپږ پاکستاني پوځیان وژل شوي او ۴۵۰ نور کسان برمته شوي وو.
اې‌بي‌سي خبري اژانس د سې‌شنبې پر ورځ (د مارچ ۱۱مه) د یوه امریکایي چارواکي په حواله راپور ورکړ، چې بلوڅ بېلتون‌غوښتونکو وسله‌والو د بلوچستان ایالت په یوې غرنۍ سیمه کې لومړی د پټلۍ یوه برخه په بمونو الوزولې او ورسره جوخت یې د رېل‌ګاډي کنټرول په خپل لاس کې اخیستی دی.

د ژغورل شویو کسانو په وینا، ګڼ برمته شوي کسان مړه شوي دي.

له بل پلوه په خواله رسنیو کې د جعفر اېکسپرېس رېل ګاډي تمځای کې د تشو تابوتونو عکسونه هم لاس په لاس کېږي.

نوموړې پر اېکس پاڼه لیکي، چې طالبان باید د ښځو پر وړاندې د هر ډول تبعیض د لمنځه وړلو کنوانسیون په ګډون د افغانستان نړۍوالو مکلفیتونو او ژمنو ته درناوی وکړي.

له بل پلوه په ملګرو ملتونو کې د اېرلنډ هېواد دایمي استازي فیرګل مېټین پر اېکس خواله رسنۍ د ښځو د حقونو په تړاو تېره ورځ لیکي و، چې هېواد به یې په افغانستان کې د ښځو او نجونو ملاتړ ته دوام ورکړي.

د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د شاوخوا لسو هېوادونو استازو پرون د طالبانو له‌خوا د ښځو ځورول وغندل او ویې ویل، چې دوی د طالبانو دغه سیاستونه په کلکه غندي او پر طالبانو غږ کوي چې په سملاسي توګه د بشري حقونو په اړه خپلې روانې سیستماتیکې سرغړونې، په ځانګړې توګه هغه تبعیضي تګلارې چې د ټولو ښځو او نجونو بشري حقونه او بنسټیزې ازادۍ تر پښو لاندې کوي، ودروي.

دغو هېوادونو د ښځو او نجونو له بشري حقونو د پراخو او بنسټیزو سرغړونو لپاره د طالبانو د مشرانو له نيولو او د دغې ډلې د حساب ورکولو ملاتړ اعلان کړى دى.

طالبانو له درېیو کلونو راهیسې افغان نجونې او ښځې له زده‌کړو او کار بې برخې کړې او دارنګه له محرم پرته تګ راتګ نشي کولی، په عامه ځایونو کې په لوړ غږ خبرې کول، پارکونو، حمامونو، د وېښتانو او ښکلا سالونونو او تفریحي مرکزونو ته د تګ اجازه نه ورکول کېږي.

د سرچینو په وینا، دغه غله د طالبانو په جامه کې یاد مارکېټ ته ورغلي او د یاد مارکیټ د څوکیدارانو تر تړلو وروسته یې د صرافۍ هټۍ لوټلې دي.

سرچینې زیاتوي، چې وسله‌والو غلو د تګ پر مهال د دغه مارکیټ څوکیدار صفي الله زندۍ کړی او د هغه ورور یې ټپي کړی دی.

یوې بلې سرچینې بیا افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې د غلو دغه وسله‌واله ډله د شپې پر ۸ بجو خالد صرافۍ مارکېټ ته د وسله‌والو طالبانو په نوم ننوتي؛ د هټۍګانو لوټلو او د صفي الله تر وژلو ورسته له سیمې تښتېدلي دي.

لا تر اوسه په دغه پېښه کې د صرافانو ته د اوښتي زیان په اړه څه نه دي ویل شوي.

د پکتیا ځایي طالب چارواکو لا تر دې دمه د یادې پېښې په تړاو څه نه‌دي ویلي.

په دې ورستیو کې له ډېرو ولایتونو د وسله‌والو غلاوو خبرونه خپرېږي، چې په ځینو کې يې د طالبانو د غړو د لاس لرلو ادعا هم کېږي.

هغه د طالبانو سره د اړيکو د ټينګښت پر اهميت ټينګار وکړ او ويې ويل، چې چين له طالبانو سره د متقابل باور د ټينګولو او د خبرو اترو له لارې د يو بل د اندېښنو د حلولو په برخه کې د نړۍوالې ټولنې ملاتړ کوي.

فو کانګ په افغانستان کې روان بشري ناورین ته په اشارې سره ويلي، سترو مرستندويانو له افغانستان سره خپلې مرستې په ناڅاپي توګه درولې او يا يې کمې کړې دي، چې د دغه هېواد پر روغتيايي خدمتونو، ښوونې او روزنې، خوراکي او کرنيزو برخو يې جدي اغېزه کړې او د افغانانو ژوند يې لا ستونزمن کړى دى.

فو ویلي:« چین تل د خپل هېواد د سولې، ټیکاو، پرمختګ او هوساینې په برخه کې د عمل پر لور ولاړ دی. موږ چمتو یو، چې د امنیت شورا د یووالي او اجماع د پیاوړتیا لپاره له ټولو خواوو سره کار وکړو؛ څو د افغانستان د مسلې په حل کې پراخه ونډه واخلو.»

په افغانستان کې واک ته د طآلبانو له بیا رسېدو وروسته، چین له دغې ډلې سره د نړۍوالې سیالۍ او په سیمه کې د خپل نفوذ د ساتلو لپاره ښې اړیکې پاللې دي.