بوینګ د امریکا هوایي ځواک لپاره د نوي نسل جګړه ییزې الوتکې جوړوي

سپینې ماڼۍ ویلي، چې دا هوکړه د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د متحده عربي اماراتو د ملي امنیت سلاکار شیخ طحنون بن زاید ال نهیان ترمنځ د ناستې پر مهال شوې ده.

سپینې ماڼۍ ټینګار کړی، چې به دې سره به د امریکا په اقتصاد کې د اماراتو د پانګونې کچه لا پسې زیاته شي.

رویټرز خبري اژانس د سپینې ماڼۍ د یوې سرچینې له قوله لیکلي، د دغه تړون تر ټولو مهمه برخه د امارات ګلوبل په د اوسپنې د یوې کمپنۍ پانګونه ده، چې په امریکا کې به د المونیم د ویلي کیدو نوې فابریکه هم جوړه کړي. 

دا به د اوسپنې په برخه کې د تېرو ۳۵ کلونو په اوږدو کې د امریکا دننه تر ټولو لویه او مهمه پانګونه وي.

سپینې ماڼۍ هیله مندي ښودلې، چې له دې سره به د امریکا د اوسپنې داخلي تولید نږدې دوه برابره زیات شي.

متحده عربي امارات چې په نړۍ کې د تېلو له مخکښو تولیدونکو او د امریکا پخوانی امنیتي شریک ګڼل کېږي، په هڅه کې دی څو له واشنګټن سره خپلې اقتصادي اړیکې نورې هم پراخې کړي.

دغه هېواد هڅه کوي‌ چې د مصنوعي ځېرکتیا په برخه کې ځان د نړۍ سرلاری کړي.

د یاد غورځنګ غړو ویلي، چې له تېرې ورځې راهیسې د بلوچستان ایالت په کویټې ښار کې د ډاکټر ماهرنګ په مشرۍ د بلوڅو د حقونو لپاره اعتراضیه ناسته پېل شوې چې د پاکستان امنیتي ځواکونو هڅه کوله چې خواره یې کړي.

داسې ادعا هم شوې، چې تېره ورځ هم پر دغه ناسته پاکستاني پولیسو ډزې کړي چې په پایله کې یې د دغه خوخښت دوه غړي وژل شوي دي.

ډاکټر ماهرنګ بلوڅ تر خپل نیول کیدو شپږ ساعته مخکې پر اېکس پاڼه د یوه دولس کلن هلک نهمت بلوڅ انځور خپور کړی او ادعا یې کړې، چې پاکستاني پولیسو د دوی پر اعتراضیه ناستې د برید‌ پر مهال په ډزو کې وژلی دی.

د بلوڅو یووالي غورځنګ په خبرپاڼه کې ویلي، چې نن سهار پنځه نیمې بجې په کویټه کې د دوی پر اعتراضیه ناسته د پاکستان امنیتي ځواکونو برید کړی او د ډاکټر ماهرنګ بلوڅ په ګډون یې د دغه غورځنګ ځینې نورې ښځینه غړې هم نیولي دي.

خبرپاڼه کې راغلي، چې پاکستاني پولیسو د برید پر مهال اوښلن ګازونه شیندلي، اعتراض کوونکي یې په لرګیو ډبولي او سخت یې شکنجه کړي دي.

همدا راز زیاته شوې چې په سیمه کې مخابراتي شبکې هم تړل شوې وه او اعتراض کوونکو د انټرنیټي خدمتونو تر څنګ د اړیکو نیولو هېڅ ډول اسانتیاوو ته لاسرسی نه درلود.

د بلوڅو یووالي غورځنګ ویلي، چې د پولیسو په دغه تاوتریخوالي کې د دوی درې تنه لاریونوال هم وژل شوي او څور نور ټپیان دي.

پخوانی سناتور او د ملي ډیموکراټیک ګوند د رهبرۍ غړی افراسیاب خټک له بلوڅ سره د پولیسو نننی چلند غندي او د پاکستان له حکومته غوښتنه کوي چې نیول شوي کسان ژر تر ژره خوشې کړي.

هغه خبرداری ورکړی چې له بلوڅو سره دغه ډول چلند به په بلوچستان کې وضعیت لا کړکېچن کړي.

د ډاکټر ماهرنګ بلوڅ په مشرۍ د بلوڅو د یووالي غورځنګ د پاکستان حکومت او پوځ پر ضد له دې امله سوله ییز لاریونونه کوي چې ګوندې د دوی زرګونه ځوانان یې لادرکه کړي دي.

د بلوڅانو د حقونو دغه مبارزه او د هغې ملګري نیوکه کوي، چې پاکستان پوځ د «بلوڅانو نسل وژنه» پیل کړې ده.

تر دې دمخه هم د بلوڅو یووالي غورځنګ بېلابېل لاریونونه او ناستې د‌ پاکستان د امنیتي ځواکونو له لوري ګډ وډ شوي دي.

د ماهرنګ بلوڅ په مشرۍ دغه غورځنګ څو ځله په پلازمېنه اسلام اباد کې هم د پاکستان پوځ او حکومت خلاف لاریونونه کړي او پرې یې غږ کړی چې له بلوڅو سره دې خپل توپیري چلند بند کړي.

د بشري حقونو یو شمېر نړۍوال سازمانونو په ځانګړې توګه د بښنې نړۍوال سازمان تازه پر پاکستان غږ کړی چې د بلوڅانو له زورولو او نیول کیدو څخه دې لاس په سر شي.

د بلوڅو د یووالي غورځنګ ور هاخوا په پښتونخوا کې د منظور پښتین په مشرۍ د پښتون ژغورنې غورځنګ بیا د‌ پاکستان پوځ او حکومت د پښتنو پر لادرکه کیدو او ځورول کیدو تورنوي.

منظور پښتون لا ادعا لري چې د‌ پاکستان پوځ په پښتونخوا کې جعلي نا امنۍ جوړې کړي او په لوی لاس یې دغه سیمه د ډالري جنګونو قرباني کړې ده.

هغه ادعا لري چې پښتانه په پاکستان کې محکوم او مظلوم دي.

هغه پر ډیورنډ کرښه د شته ستونزو یادونه کړې او زیاته کړې یې ده، «مونږ له ډیرې اوږدې مودې راهیسې له ترهګرۍ سره مبارزه کوو، او په دې برخه کې یوې ځانګړې امنیتي پالیسې ته اړتیا ده.»

د پښتونخوا والي، په پاکستان کې د مېشتو افغان کډوالو بېرته ستنولو ته په اشارې سره وویل، دا یې وخت دی، چې افغان کډوال افغانستان ته ستانه شي او پخپل هېواد کې اباد شي.

وروسته له هغې چې د افغانستان پخوانی جمهوریت وپرځېد؛ د افغان طالبانو ملګرې ډله «ټي‌ټي‌پي» په پښتونخوا کې خپل فعالیتونه خورا چټک او پراخ کړل.

د پاکستان حکومت ادعا لري، چې د یادې وسله‌والې ډلې د فعالیتونو د پراخېدو یو لوی لامل دا دی چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې ورته پناه ځایونه ورکړي او له هماغه ځایه په دغو ایالتونو کې بریدونه تنظیموي.

پاکستان په نړۍوالو غونډو او رسنیو کې غوغا جوړه کړې، چې طالبان د افغانستان خاوره د دوی پر ضد کاروي.

افغان طالبانو بیا تل د پاکستان دغه ادعاوې رد کړې او «ټي‌ټي‌پي» یې د یاد هېواد کورنۍ امنیتي ستونزه بللې ده.

د ادیسا والي اولیه کیپر وايي:«زموږ د غونډې په جریان کې دښمن یو ځل بیا د اودیسا په سیمه باندې لوی برید وکړ.»

همدارنګه د اوکراین د کورنیو چارو وزارت وايي:«د اوږد واټن ډرونونه په څو څپو کې ښار ته ننوتل زیربناوې، کورونه او سوداګریزې ودانۍ یې زیانمنې کړې او اورل ولګېد.»

د پوځي چارو شنونکي اولیکساندر کووالینکو رویټرز ته ویلي، چې روسیې د برید لپاره نوي تاکتیکونه په کار اچولي« د دوی بې پیلوټه الوتکې د معمول په پرتله له لوړې ارتفاع او په لوړ سرعت سره ښکته کیږي ترڅو د اوکراین د هوايي دفاع لپاره کار ستونزمن کړي.»

په ورته مهال نن په جلا توګه روسیې او اوکراین یو په بل باندې د روسیې د ګازو د پمپ کولو او اندازه کولو په یوه لوی سټیشن باندې د برید تور ولګاوه.

د ګاز دغه سټیشن د اوکراین په کرسک کې دی او روسي ځواکونو درې میاشتې وړاندې دا سیمه له اوکراین نیولې.

دغه برید په داسې حال کې کیږي، چې امریکا د اوکراین او روسیې ترمنځ د سولې تړون لپاره فشار اچوي او هیله لري، چې دواړه هېوادونه د ارنرژۍ پر زیرناوو بریدونه ودروي.

د رویټرز د راپور له مخې شاوخوا ۷۰ اوروژونکو د لندن په لویدیخ کې د دې اور د مړولو هڅې کولې، خو اور د هوايي ډګر د برېښنا پرې کېدو سبب شوی.

د اور وژنې اداره وايي: «موږ به د اور د لامل د پلټنې لپاره کار پیل کړو او له خپلو همکارو ادارو سره به ګډ کار ته دوام ورکړو څو ګډوډي کمه کړو او خلکو ته مرسته برابره کړو.»

خو د برېښنا د پرې کېدو له امله په هیټرو هوايي ډګر کې ټولې الوتنې ځنډول شوې او یا هم لغوه شوې دي.

د الوتنو ځنډ او لغوه کېدل د نړیوالو مسافرو لپاره لویې ستونزې رامنځته کړې دي.

چارواکو له مسافرو غوښتي چې د خپلو الوتنو د وضعیت په اړه له هوایي شرکتونو سره اړیکه ونیسي او د بدیلو ترتیباتو لپاره چمتووالی ولري.

بل خوا کارپوهانو خبرداری ورکړی چې دا ستونزه یوازې تر هیټرو هوايي ډګره پورې محدوده نه ده بلکې، نړیوالې الوتنې به هم له ګډودۍ سره مخ کړي.

د هیټرو هوايي ډکر د لندن لویدیځ ته په ۲۳ کیلومترۍ کې موقیعت لري او د نړۍ له بوختو هوايي ډګرونو ګڼل کیږي.

په ۲۰۲۳ کال کې هیټرو هیوايي ډګر په اروپا کې تر ټولو بوخت هوايي ډګر و، چې د کورنیو مساپرو د ګڼې ګوڼې له مخې د نړۍ څلورم او د نړیوالو مساپرو د ګڼې ګوڼې له مخې په نړۍ کې دوهم بوخت هوايي ډګر ګڼل شوی دی.