د طالبانو د مالیې وزارت: تېرکال د زرګونه ټنه قاچاقي توکو د لېږد رالېږد مخنیوی شوی

پاور په خپلې مقاله کې چې د بشري حقونو د څار بنسټ د سې شنبې په ورځ (د کب ۵مه) خپره کړې، دا میکانیزم د طالبانو د ناوړه جرمونو، په ځانګړې توګه د افغان ښځو او نجونو د حقونو د ځپونکو اقداماتو پر وړاندې د دغې ډلې د ځواب‌ویلو لپاره یوه مهمه وسیله بللې ده.

نوموړې خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د بشري حقونو سرغړونې ورځ تر بلې پراخېږي او د دغو جرمونو شواهد په چټکۍ سره له منځه وړل کېږي.

هغې په دې مقاله کې د بشري حقونو په برخه کې د اروپایي ټولنې له‌خوا د پرېکنده اقدام د نشتوالي په تړاو نارضایتي ښودلې ده او په وینا یې، سره له دې چې اروپايي ټولنې د ملګرو ملتونو د ځانګړي راپورورکوونکي پراخ ملاتړ کوي، خو تر اوسه یې په افغانستان کې د طالبانو د ځواب‌ویلو میکانیزم او خپلواکې څېړنې د رامنځته‌کېدو لپاره کوم مشخص وړاندیز نه دی کړی.

هیلري پاور دا څرګندونې وروسته له هغې کوي، چې تېره اوونۍ د ایسلېنډ په مشرۍ او د چیلي او سوېلي افریقا په ملاتړ یو شمېر هېوادونو د ملګرو ملتونو د بشري حقونو له شورا څخه غوښتي و، چې په افغانستان کې د تېرو او روانو بشري حقونو د سرغړونو پر وړاندې د طالبانو د ځواب‌ویلو لپاره جدي اقدامات وکړي.

دغو هېوادونو په یوه ګډ خپاره کړي بیان کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ته وړاندیز کړی و، چې په افغانستان کې د بشري حقونو د ځپونکو سرغړونو د څېړنې لپاره باید یو خپلواک او هراخیز څېړنیز میکانیزم رامنځته شي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري اژانس د سې شنبه په ورځ (د وري ۵مه) راپور ورکړ، یوه پېښه هغه وخت رامنځته شوه، چې د غزني ولایت د قره باغ ولسوالۍ په مربوطاتو کې د کابل- کندهار پر لویه لار یو مسافروړونکی موتر چپه شو.

د راپور له مخې، په دې پېښه کې دوه تنه مړه او ۳ نور ټپیان شوي دي.

د یو بل خبر له مخې، په میدان وردګو ولایت کې د طالبانو د امنیې قومندانۍ ویاند یوسف اسرار رسنیو ته ویلي، چې د کابل- کندهار پر لویه لار د سیداباد ولسوالۍ اړوند د لوړې او د دشت ټوپ په سيمو کې دوه جلا-جلا ترافيکي پېښې رامنځته شوي، چې پکې لسو کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

اسرار دغه راز زیاته کړې، چې لومړۍ پېښه د مازدا او ټوډي ډوله موټرو ترمنځ د ټکر له امله رامنځته شوې، چې له امله یې ۲ کسان مړه او ۳ نور ټپيان شوي دي.

دویمه پېښه د فلډر ډوله موټر د چپه کېدو له امله رامنځته شوې، چې په کې پنځه کسان ټپيان شوي دي.

ټپیان روغتیایي مرکزونو ته لېږدول شوي، مګر د روغتیایي وضعیت په اړه یې معلومات نه دي شریک شوي.
د پېښو لامل د موټر چلونکو بې احتیاطي ښودل شوې ده.

له تېرو څه باندې درې نیمو کلونو راهیسې په افغانستان کې ترافیکي پېښې په بې‌سارې توګه او تر بل هر وخت ډېرې شوې، چې له امله یې زرګونه کسان مړه او سلګونه نور سخت او بېروني ټپيان شوي دي.

طالبانو په تېر یو کال کې د دغو پېښو په وروستیو شمېرو کې ویلي، چې یوازې د سږکال (۱۴۰۳) له پیله تر اوسه د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ترافیکي پېښو له امله شاوخوا دوه زره کسان مړه او له ۷۰۰ډېر نور ټپیان شوي دي، خو د افغانستان انټرنشنل-پښتو موندنې ښيي چې په دغه کال کې د ترافیکي پېښو مړینه له دوو زرو هم لوړه ده.

شاوخوا یوه میاشت مخکې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ترافیکو عمومي ریاست ویلي وو، چې د روان ۱۴۰۳ کال له پيله تر اوسه په هېواد کې ۴۰۰۰ ترافیکي پېښې ثبت شوي چې له امله یې زرګونه کسانو ژوند بایللی او سلګونه نور ټپیان شوي دي.
د امنیتي او ځایي سرچینو د معلوماتو له مخې، په تېر یو کال کې په منځني ډول هره ورځ د ټول هېواد په کچه تر پنځو پورې ترافیکي پېښې ثبت شوي، چې په دې کې خونړي ټکرونه، له سړکه د موټرونو د اوښتو پېښې او د موټرونو له‌خوا د پلو کسانو د وهل‌کېدو پېښې شاملې دي.
په افغانستان کې د ترافیکي پېښو په دوام، ترټولو خونړۍ پېښه سږ کال د لیندۍ میاشتې په ۲۸مه د کابل-کندهار پر لویه لاره د مسافروړونکو موټرو د ټکر په پایله کې وشوه، چې له امله یې ۶۴ کسان مړه او ۷۰ نور ټپیان شول.

د نوموړي سازمان د وروستیو شمېرو له مخې، د ۲۰۲۲ له مارچ څخه د ۲۰۲۴ تر مارچ میاشتې پورې په افغانستان کې ترافیکي پېښې ۷۸.۵ سلنه ډېرې شوې دي.
څه موده مخکې د بېړنیو روغتیايي پېښو سازمان همداراز ویلي و، چې د ۲۰۲۲ او ۲۰۲۴ ترمنځ ترافیکي پېښې له دوه زره ۶۶۲ څخه تر پنځه زره ۵۲۰ ته رسېدلې دي.
طالبانو په افغانستان د ترافیکي پېښو ستر لاملونه د موټرچلوونکو بې‌احتیاطي، ګړندی تګ او د ترافیکي اصولو نه‌مراعاتول بللي، خو بل‌خوا یو شمېر موټرچلوونکو بیا له تېرو درېیو کلونو راهیسې د ډېرو ترافیکي پېښو اصلي لاملونه د سړکونو خرابوالی او د پاکستان لاس موټرو زیاتېدل هم بللي دي.

په متحده عربي اماراتو کې د طالبانو سفارت د سې شنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ويلي،چې طالب سفير د کوربه هېواد د بهرنيوچارو وزارت د بهرنیو وګړو له مسوول ماجد المنصوري سره کتلي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې طالب سفير د متحده عربي اماراتو څخه مننه وکړه، چې افغانانو ته یې د کار، سوداګرۍ او مېشتېدو زمينه برابره کړې.

د طالبانو سفير بدرالدین حقاني افغانانو ته د ویزې پر اسانې ورکړې هم ټينګار کړی او غوښتنه يې کړې: «متحده عربي اماراتو کې له ټولو زنداني افغانانو سره دې له نژدې د پوښتنې او لیدنې اسانتیاوې برابرې شي.»

طالبانو ویلي، چې د متحده عربي ماراتو په بیلابیلو زندانونو کې په زيات شمېر افغانان بندیان دي.

طالبانو د دغو کسانو د جرمونو او شمېر په اړه څه نه دي ويلي.

طالبان وايي، چې د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزارت استازي د ستونزو د حل ژمنه کړې ده.

په چين کې د طالبانو سفارت د سې شنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې په لیدنه کې د طالبانو او هند ترمنځ پر سیاسي، اقتصادي، ترانزيټي او کونسلي مسایلو بحث او خبرې وشوې.

د هند پخواني ډيپلومات کلکرني زياته کړه، چې د هند او طالبانو ترمنځ د سیاسي اړیکو د زياتېدو هڅه کوي.

نوموړي هم هيله ښودلې، چې هند به په افغانستان کې د روغتیا، ودانیزو، برېښنا او نورو برخو کې پانګونې وکړي.

د طالبانو سفير بلال کريمې يو ځل بیا له هېوادونو سره د متوازن او اقتصاد محوره سیاست له مخې د سالمو اړیکو غوښتنه کړې ده.

طالب سفیر بلال کريمي زياته کړې چې منځنۍ اسیا ته د هندي توکو د لېږد په برخه کې افغانستان مهم ترانزيټي رول ادا کولی شي.

په دې ورستیو کې د طالبانو او هند اړیکې د پراختیا په حال کې دي.

څو ورځې وړاندې د هند د بهرنیو چارو وزیر ایس جې شنکر د طالبانو له حکومت سره د نوي ډېلي د تعامل په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې ویلي و : «هو موږ له طالبانو سره اړیکې لرو، خو دلته دوه مهم ټکي دي، یو دا چې طالبان پر افغانستان واکمن دي او بل دا چې موږ غواړو د افغانستان له خلکو سره مرسته وکړو.»

برېټانیايي چارواکو تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د بريتانيا د بهرنيو چارو وزارت د تېر کال په وږي میاشت کې په يوه رسمي ليک کې په دغه هېواد کې د افغانستان مخکیني سفير زلمي رسول ته ابلاغ کړه، چې دوی د افغانستان سفارت تړي.

زلمي رسول د وږي پر۱۶مه د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت ته ورغوښتل شوی و او ترې غوښتل شوي و، چې د تلې پر شپږمه دې د افغانستان د سفارت دروازه وتړي.

طالبانو له دغه سفارت څخه غوښتي و چې د یادې ډلې د بهرنیو چارو وزارت سره تعامل وکړي خو دوی ونه کړ او په پای کې طالبانو وویل، چې د دغه سفارت کونسلي خدمات باطل دي.

د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت هغه مهال وویل، چې د سفارت چارې به د طالبانو استازو ته نه سپارل کیږي او سفارت به د اوس لپاره تړلی وي.

طالبانو په اروپايي هېوادونو کې هم د هغو سفارتونو او کونسلګریو خدمات باطل اعلان کړل، چې له دوی سره یې تعامل ته غاړه نه اېښوده.

تازه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې ناروې په اوسلو کې د طالبانو یو ډيپلومات منلی او د کب پر څلورمه کونسلي چارې بیرته پیلوي.

د ناروې د بهرنیو چارو وزارت تایید کړې چې د طالبانو ډیپلومات نجیب الله شیرخان په ناروې کې د افغانستان د سفارت د لومړي سکرتر په توګه منل شوی دی. وزارت دا هم اعلان وکړ چې نجیب الله شیرخان ته یې د یو کلنې ډیپلوماتیکې استوګنې کارت ورکړی ، چې د یوې میاشتې په اوږدو کې به ورته وسپارل شي.