تاجکستان، ازبکستان او قرغزستان تر خپل منځ د "تلپاتې دوستۍ" تړون لاسلیک کړ

د فرانسې، جرمني، پولنډ، ایټالیا، هسپانیې او انګلستان په ګډون د یو شمیر اروپایی هېوادونو لوړپوړي ډیپلوماتان او د بهرنیو چارو وزیران په مادرید کې سره راټول شوي، چې موخه یې د اروپا امنیت ښه کول دي.

د اروپايي ټولنې د بهرنۍ تګلارې مشرې کاجا کالاس په اوکراین کې د وضعیت د روانو ننګونو په منلو سره پر نړۍوالې بېړنۍ ښکېلتیا باندې ټینګار وکړ.

نوموړې وویل: "موږ د بحث لپاره ډېر موضوعات لرو. زما مطلب دا دی چې لومړی اوکراین سره موږ نور څه کولی شو؟ د اوکراین او همدارنګه د سولې له پروسې سره باید مرسته وکړو."

کاجا کالاس د سولې په بهیر کې د روسیې د نه همکارۍ په اړه اندېښنه څرګنده کړه، په تېره بیا وروسته له هغه چې اوکراین درې اوونۍ مخکې له مشروط اوربند سره موافقه وکړه.

کالاس د قوي اقدام اړتیا په ګوته کولو سره پوښتنه وکړه، چې اروپا څنګه کولی شي د جګړې پای ته رسولو لپاره پر روسیې ډېر فشار راوړي.؟

کالاس د جګړې د درولو لپاره په نړۍوالو هڅو کې د امریکا د رول پر اهمیت ټینګار وکړ.

هغې وویل: "زه فکر کوم چې موږ هم رول لرو چې په روسیه باندې نور فشار راوړو چې دا جګړه ودروي."

په دې خبرو کې د اروپا د ډله ییزې دفاع پر پیاوړتیا هم خبرې وشوې او د مخ پر زیاتېدونکو امنیتي ګواښونو پر وړاندې د یووالي پر اهمیت ټینګار وشو.

بروس د مسعود پزشکیان د وروستیو څرګندونو په غبرګون وویل: «ټرمپ له ایران سره د مذاکراتو لپاره روښانه لېوالتیا وښوده، خو که د ایران حکومت هوکړې ته چمتو نه وي نو له نورو ګزینو به کار واخیستل شي.»
پزشکیان تر دې وړاندې ویلي و، چې تهران له واشګټن سره د غیر مستقیمو مذاکراتو لپاره چمتو دی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې وویل، چې ټرمپ په صراحت سره اعلان کړی، چې ایران باید اټومي وسلو ته لاسزسی پیدا نکړي.
دغه راز مارکو روبیو هم ټینګار کړی، چې د ټرمپ د واکمنۍ پرمهال به د ایران د اټومي پروګرام په نوم هېڅ هم نه وي.
ټامي بروس زیاته کړه: «په ټوله نړۍ کې د ایران چلند د امریکا ګټې ګواښي، نو له همدې امله ولسمشر ټرمپ بیا ځلې فشارونه پیل کړي دي.»

هغه دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له اېن بي سي نیوز شبکې سره په یوې مرکه کې خبرداری ورکړ، چې که ایران د خپل اټومي پروګرام په اړه موافقه ونه کړي نو بمبار به شي.

د امریکا ولسمشر وویل، دا بمباري به داسې وي چې دوی به مخکې هېڅکله لیدلې نه وي.

ټرمپ مخکې د ایران اسلامي جمهوریت رهبر ته یو لیک لیکلی و.

تهران وايي، چې د عمان له لارې یې د ټرمپ لیک ته ځواب ورکړی دی.

د اکسیوس خبري سایټ د یوه امریکایي چارواکي او دوو باخبره سرچینو په حواله لیکلي، چې خامنه ای ته د ټرمپ لیک سخت و او د نوي اټومي تړون لپاره یې دوه میاشتې ضرب الاجل هم شامل و.

زېلېنسکي دا څرګندونې د اوکراین د پلازمېنې کییف په شمال لوېدیځ کې د بوچا په ښار کې د اروپايي چارواکو یوې غونډې ته وکړې او روسي پوځیان یې د نیواک پر مهال د اعدامونو، جنسي تېریو او شکنجې په ګډون په ظلمونو تورن کړل.

روسیې د زېلېنسکي د څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي ، مګر دمخه یې دا رد کړې چې د دوی سرتیرو ظلمونه کړي او ویلي یې دي، چې لوېدیځ د اوکراین جرمونه له پامه غورځولي دي.

زېلېنسکي له بوچا څخه د روسي سرتېرو د اېستلو د درېیمې کلیزې په مناسبت وویل: "د اوکراین په وړاندې د روسیې د تېري پورې اړوند له ۱۸۳۰۰۰ څخه ډېر جرمونه په رسمي ډول مستند شوي دي."

هغه زیاته کړه، چې د اوکراین له خوا د ۲۰۲۲ کال د فېبرورۍ راهیسې د بشپړ یرغل راهیسې مستند شوې شمېرو کې د اوکراین ډېری برخه شامله نه ده، چې روسیه یې اوسمهال اشغالوي.

زېلېنسکي وویل: "موږ اغېزمن نړۍوال قانون ته اړتیا لرو ترڅو زموږ د خلکو او ټولې اروپایی ټولنې د دې ډول ګواښونو څخه ساتنه تضمین کړي.د شر د پراخېدو د مخنیوي لپاره باید عدالت پلی شي. پر روسیې فشارونه او پر ضد یې بندیزونه اړین دي ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې جګړه او ناوړه ګټه اخیستنه نوره پراخه نه شي."

د روسیې په وړاندې د جنګي جرمونو لویه برخه د اوکراین له خوا څېړل کېږي او په سیمه ییزه توګه محاکمه کېږي.

په هاګ کې د جرمونو نړۍواله محکمه چې اوکراین په رسمي توګه سږکال ورسره یو ځای شو، د لوړپوړو قضیو په اړه تحقیقات هم ترسره کړي.

په مادرید کې د جي ۵ډلې (اسپانیا، جرمني، فرانسې، ایټالیا، بریتانیا، پولنډ) د بهرنیو چارو وزیرانو او د اروپایي کمېسیون مرستیالې کایا کالاس له غونډې وروسته له روسیې وغوښتل چې زر او غیرمشروط اوربند اعلان کړي.

دوی وویل، چې د اوکراین د دفاعي صنعت محدودول یا د متحدینو پوځي حضور بندول د منلو وړ نه‌دي.

دغه راز اروپایي اتحادیه غواړي د جګړې جنایتکارانو ته د حساب ورکولو ځانګړې محکمه جوړه کړي او د روسیې کنګل شوې شتمنۍ تر هغه مهاله بندې وساتي چې جګړه پای ته و‌رسېږي او مسکو اوکراین ته تاوانونه ور کړي.

د یادې ډلې وزیرانو وویل، دوی ژمن دي چې د جګړې د جنایتونو عاملان محاکمه کړي او د اروپایي شورا تر چتر لاندې یوه ځانګړې محکمه جوړه کړي.

کایا کالاس له روسیې وغوښتل چې د اوربند په تړاو د حسن نیت ښودلو لپاره د اوکرایني ماشومانو بېرته ستنول او د جګړې اسیران خوشې کول پیل کړي.

د رویټرز د رپوټ له مخې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له روسیې سره د سولې هڅه کوي، خو د اروپایي متحدینو له لوري له احتیاط سره مخ دی.

په ورته وخت کې، د فرانسې او بریتانیا له خوا اوکراین ته د سوله ساتو ځواکونو استول هم تر غور لاندې دي، خو د پولنډ د بهرنیو چارو وزیر رادوسلاف سیکورسکي وویل، چې دا یوازې د اوکراین په حکومت پورې اړه لري، چې کله او څنګه بهرني سرتیري ومني.

د بریتانیا او امریکا ترمنځ خبرې اترې د اقتصادي تړون د نوي کولو لپاره روانې دي چې د تعرفو مخه ونیول شي. دا خبرې به له چارشنبې وروسته هم دوام ولري، چې د ټرمپ د نړیوالو تعرفو د اعلانولو نیټه ده.

ویاند وویل: «موږ د ټرمپ له متوقع اعلان مخکې په فعاله توګه د ټولو احتمالي حالاتو لپاره چمتووالی نیولی دی».

ټرمپ د اپریل پر دویمه نېټه د «ازادۍ ورځې» په توګه نوې تعرفې اعلانولو ته تیاری لري، چې د الماس، فولادواو موټرو په اړه تعرفې به پکې شاملې وي او همدارنګه له چین څخه به د ټولو توکو لپاره تعرفې زیاتې شي.

د بریتانیا د لومړي وزیر دفتر وویل چې نوموړي له ټرمپ سره تیره یکشنبه یو «ګټور» ټیلیفوني تماس درلود، چې هدف یې د تعرفو د مخنیوي لپاره خبرې کول و.

د بریتانیا د وزیرانو له قوله، دوی په هر ډول ځواب ورکولو کې اختیار لري، خو د امریکا پر وړاندې د ځواب د بیړني اقدام احتمال کم دی، ځکه دوی استدلال کوي چې تجارتي جګړه د نړیوال اقتصادي پرمختګ لپاره زیانناکه ده.

د رویټرز د رپوټ له مخې، د بریتانیا د بودجې څارونکي دفتر (OBR) وویل چې د امریکا د تعرفو لوړول به د بریتانیا اقتصادي فعالیت ته زیان ورسوي او د حکومت مالي ذخیره به تقریباً له منځه یوسي.