په استانبول کې د افغانستان د همغږۍ ډلې دوه ورځنۍ ناسته پیل شوې

رپوټونه وايي، چې لږ تر لږه ۳۰ بهرني روغتیاپالان، چې قانوني اسناد نه لري، د تهران په یوه روغتون کې کار کوي.

د ایران د نرسانو سازمان رییس احمد نجاتیان ویلي چې زیاتره دغه نرسان افغانان دي، خو په ایران کې زېږېدلي او هلته یې زده‌کړې کړې دي، خو د کار کولو رسمي جواز نه لري.

هغه ټینګار کړی چې د اوسني قانون له مخې، بهرني نرسان باید د کار وزارت له لارې اجازه‌لیک تر لاسه کړي.

هغه وویل: «موږ له دې ستونزې سره مخ یو چې زموږ نرسان بهر ته کډوال کېږي او دې کار موږ له جدي کمښت سره مخ کړي یو. له بلې خوا، هغه بهرني نرسان چې اوس دلته کار کوي، زیاتره افغانان دي، چې همدلته زېږېدلي او د ایران په پوهنتونونو کې یې زده کړې کړې دي».

نجاتیان وویل، د کار د قانون له مخې، دا نرسان باید د کار وزارت له لارې د کار اجازه‌لیک ترلاسه کړي، څو په روغتونونو کې تر یوې ټاکلې مودې کار وکړای شي.

د ایراني رسنیود رپوټونو له مخې، هغه ویلي: «د دې پروسې د نه تطبیق له امله ځینې د کار مالکان دا بهرني نرسان غیرقانوني ګوماري. دا حالت د دوی د معاشونو، بیمې او قانوني مسوولیتونو له پلوه جدي ستونزې پیدا کوي».

نجاتیان وویل، چې ځینې کسان د روغتیاپالنې محصلان دي یا د طب نورو برخو زده کوونکي دي، چې په شخصي سکټور کې کار کوي.

ایراني چارواکي اوس هڅه کوي چې د دې ستونزې د حل لپاره نوي مقررات وضع کړي.

د نرسانو سازمان د ایران له پارلمان څخه غوښتي چې د نرسانو د مسلکي اسنادو ارزونه جدي ونیسي.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزیر مولوی عبدالکبیر د چار شنبې په ورځ په خپل دفتر کې له پاکستان څخه په جبري توګه د افغان کډوالو د ایستلو په تړاو په پېښور کې د طالبانو له کونسل حافظ محب الله سره کتلي.

محب الله د کډوالو طالب وزیر ته د ستونزو د راپور ورکولو ترڅنګ له پاکستان څخه د کډوالو ایستلو لړۍ نامناسبه او دردوونکې بللې او زیاته کړې یې ده، چې افغان کډوال تر ډيورنډ کرښې د رسېدو لپاره له سختو مالي زیانونو سره هم مخ دي.

مولوي کبیر په دې ناسته کې له افغان کډوالو سره ناسم چلند له اسلامي او نړیوالو اصولو سره په ټکر کې بللی او زياته کړې یې ده چې «افغانان د دین او اسلامي خاورې ساتلو لپاره مهاجرت ته اړ شوي خو د افغان کډوالو پر وړاندې د اسلامي هېوادونو ظالمانه کړنې دردوونکې او د اندېښنې وړ دي. »

هغه د اسلامي هېوادونو نومونه نه دي یاد کړي، خو ایران او پاکستان په دې وروستیو کې د افغانانو د شړلو څپه چټکه کړې ده.

کبير له ایران سره د کډوالو په برخه کې د پرمختګونو یادونه کړې او افغان کډوالو ته یې د مرستو پر جلب ټينګار کړی.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان له تېرې یوې نیمې اونۍ راهیسې له دغه هېواده د بې اسناده او (اې سي سي) کارت لرونکو افغانانو د اېستلو لړۍ پیل کړې ده.

په فراه کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ادارې د صادراتو د پراختیا مدیر محمد عیسی رحماني د دغې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزیون سره په خبرو کې ویلي، چې تېر کال یې د فراه د ابونصر فراهي بندر له لارې نورو هېوادونو ته د صادراتو کچه لوړه وه.

د نوموړي په خبره، ۱۶۰ موټره صادرات يې د ۹ سوه زره ډالرو په ارزښت تر سره کړي دي.

هغه زياته کړې: « په دغه تېر کال کې ۱۶۰ موټره صادرات موږ درلودل، چې په دې کې بادرنګ، خربوزه، پیاز، غالۍ، سرب او ځينې نور توکي وو، چې دغه ایران عراق، متحده عربي اماراتو ارمنستان ته صادر شوي دي، چې ارزښت يې ۹ لکه ډالرو ته رسيږي.»

رحماني زياتوي، چې د دغه بندر له لارې يې د نورو کلونو په پرتله تېر کال ۶ سلنه په صادراتو کې زياتوالی راغلی او سږ کال هڅه کوي، چې دغه کچه نوره هم لوړه کړي.

نوموړي وايي، که د فراه لویه لار جوړه شي نو بهرنيو هيوادونو ته به د صادراتو کچه نوره هم لوړه شي.

الکسی اورچوک یادې روسي ورځپاڼې ته وویل، چې که څه هم افغانستان له ډیرو ستونزو سره مخ دی، خو دغه هیواد ډېر اقتصادي ظرفیت لري چې «روسیې ته انتظار باسي».

نوموړي زیاته کړه چې طالبان هم د روسیې په اړه مثبت نظر لري او د اقتصادي اړیکو پراختیا ته ډیر لېوال دي.

د روسیې د لومړي مرستیال وزیر وویل، چې روسیه له طالبانو سره اړیکه لري او دغه ډله د اقتصادي اړیکو پراختیا غوښتنه کوي.

الکسي اورچوک د روسیې له سترې محکمې ددغه هېواد د لوی څارنوال د تازه غوښتنې یادونه وکړه چې طالبان د ترهګرو ډلو له نوملړه وباسي.

د روسیې دولتي خبري اژانس ریانووستي وړاندې رپوټ ورکړی و چې د روسیې ستره محکمه به د وري پر۲۸مه (۱۷ اپریل) په دې اړه پرېکړه وکړي.

د روسیې د لومړي وزیر مرستیال په دې مرکه کې چې د چارشنبې په ورځ خپره شوه، وویل چې که ستره محکمه د لوی څارنوال غوښتنه ومني، « له افغانستان سره به د اړیکو غوره فرصتونه پرانیزي».

نوموړي څرګنده کړه: « موږ غواړو چې افغانان ښه ژوند ولري او دا مساله به د روسیې د اقتصادي پراختیا او سوداګرۍ په برخه کې زموږ همکاري پراخه کړي».

الکسي اورچوک وویل، « دا کولی شي د لوژستیکي ظرفیتونو زیاتولو کې مرسته وکړي چې موږ یې په لټه کې یو».

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د ۲۰۲۴ کال د ډسمبر پر۲۸مه نېټه د روسیې د ځینو قوانینو اصلاحات لاسلیک کړل چې له مخې به یې د ترهګرو سازمانونو پر فعالیت د لنډ وخت لپاره بندیز لرې شي.

د دغه قانون له مخې، د روسیې عدلي او قضایي ادارې ته اجازه ورکول کیږي چې طالبان په موقتي او مشروط ډول د ترهګرو ډلو له نوملړه وباسي.

د کډوالو ستونزو ته د رسیده ګۍ په برخه کې د طالبانو عالي کمیسیون وايي، چې د سې شنبې په ورځ ۱۷۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۶۴۹ تنو ته رسیږي، د هرات د اسلام کلا له لارې او د ۱۲۸۰ مساپرو په ګډون ۶۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۶۹ تنو ته رسیږي، د نیمروز ولایت د ورېښمو له لارې له ایران څخه راستتنه شوي دي.

یاد کمیسیون همدارنګه ویلي، چې تېره ورځ ۴۴ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۴۳ تنه وو د کندهار د سپین بولدک او ۷۲۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۵۰۰ تنه وو د ننګرهار د تورخم له لارې له پاکستان څخه راستنې شوې دي.

یاد کمیسیون ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه راستانه شوي یو شمېر کډوال یې په لنډمهالو میشتغالو کې ځای پرځای کړي او یو شمېر یې خپلو اصلي مېنو ته لیږلي دي.

پر همدغه مهال د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس په تورخم کې د عمري میشتغالي د مسوول له قوله خبر ورکړی، چې له پاکستان څخه د راستنېدونکو کډوالو لپاره ۱۲ ټاکل شویو کمېټو د خوراکي توکو، روغتیا، ټرانسپورټ، مخابراتو، ثبت، اسنادو او پوهاوي برخو کې خپل خدمات ۲۴ ساعته کړي دي.

بل خوا د طالبانو د کډوالو او کورنیو چارو وزارت مسوولینو هم تورخم ته له پاکستان څخه د راستنېدونکو کډوالو ستونزو ته د رسیدو په موخه سفرونه کړي دي.

پر همدغه مهال د پښتونوخوا ایالت د کورنیو او قبایلو چارو وزارت ویلي، چې نن له سیال کوټ، ګوجروانوالې، راولپنډۍ، پېښور، اټک او خانوال څخه ۱۲۴۵ تنه افغانان د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکسان د کډوالۍ ادارې ویلي، چې له دغه هېواد څخه د افغان کډوالو د جبري ایستلو د دویم پړاو پرمهال په تېره یوه اونۍ کې ۱۱۳۷۱ افغان کډوال په جبري ډول ایستل شوي او دا لړۍ لا هم دوام لري.