په نیویارک کې سیاحتي چورلکه سیند ته لوېدلې ده

د متحده ایالاتو د یوې وروستۍ پرېکړې پر بنسټ، امریکا ته د فیلیپین پر صادراتو ۱۷ سلنه تعرفه لګېدلې ده. دا پرېکړه د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له‌خوا د نړۍوالو تعرفو تر اعلان وروسته شوې ده.

که څه هم ټرمپ له هغې وروسته اعلان وکړ، چې د دغو تعرفو پلي‌کېدل به د ۹۰ ورځو لپاره وځنډول شي، خو په دې ځنډ کې به له چین څخه واردېدونکي توکي نه وي شامل او د فیلیپین په ګډون د سوېل ختیځې اسیا هېوادونه به لاهم په دې موده کې ۱۰ سلنه تعرفه پرې کوي.

په متحده‌ایالاتو کې د فیلیپین سفیر رویټرز ته ویلي: «دا اېف-۱۶ جنګي الوتکې زموږ لپاره ډېرې ګرانې دي. که زموږ اقتصاد د تعرفو له وجې تر فشار لاندې راشي، نو موږ به په څرګنده توګه د دې تجهیزاتو د پېرلو وس ونه‌لرو.»

هغه خبرداری هم ورکړی چې د دغه بهیر دوام نه یوازې د فیلیپین دفاعي پلانونه اغېزمنولای شي، بلکې د دغه هېواد او متحده‌ایالاتو ترمنځ ستراتیژیکو اړیکو ته هم زیان رسولای شي. دا په داسې حال کې ده چې واشنګټن په دې وروستیو کلونو کې هڅه کړې څو له چین سره د سیالۍ لپاره د سوېل ختیځې اسیا په هېوادونو کې د خپلې اړیکې رېښې قوي کړي.

د واشنګټن او مانیل ترمنځ یو مهم پوځي تړون په دې وروستیو کې د اجنډا د سر برخه ګرځېدلې چې د «لاک‌هېډ مارټین»د پرمختللو اېف-۱۶ جنګي الوتکو پېرل دي.د دغه احتمالي قرارداد ارزښت ۵.۵۸ مېلیارد ډالره اټکل شوی او د فیلیپین د هوايي ځواک د عصري‌‌والي لپاره د دفاعي پلانونو یوه مهمه برخه بلل کېږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ټامي بروس وویل چې دواړو مشرانو د ازبکستان د خپلواکۍ، حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا لپاره د متحده ایالاتو ملاتړ یو ځل بیا تایید کړ او د دوه اړخیزو اړیکو د پراختیا په لارو چارو یې خبرې وکړې.

روبیو د داعش د ماتولو لپاره د نړۍوال ایتلاف سره د یوځای کیدو په اړه د ازبکستان وروستۍ پرېکړه وستایله او دا یې د سیمه ییزې ترهګرۍ ضد هڅو کې یو مهم ګام وباله. هغه همدا راز له امریکا څخه د شړل شویو اتباعو د راستنیدو په برخه کې د ازبکستان له مرستو څخه هم مننه وکړه.

روبیو پر اېکس د سیدوف ستاینه کړې او لیکلي یې دي "د غیرقانوني کډوالۍ په مخنیوي او ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې سیدوف زموږ قوي شریک دی."

هغه زیاته کړې: "دا ډول ملګرتیا مهمه ده ځکه چې موږ د امریکا سوکالۍ او امنیت ته لومړیتوب ورکوو. زموږ د هېوادونو ترمنځ د پانګونې او په مهمو منرالونو او نورو برخو کې د همکارۍ لپاره ډېر امکانات شته."

د بهرنیو چارو وزارت په وینا، خبرو اترو "د اټومي انرژۍ د خوندي ټېکنالوژیو عصري کولو" او په ستراتیژیکو صنعتونو کې د همکارۍ له لارې د اقتصادي فرصتونو په وده کې د دوه اړخیزو ګټو په اړه هم خبرې وشوې.

مارک روبیو د پنجشنبې په ورځ د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د کابینې غونډې ته وویل: "موږ هیله لرو چې دا به د سولې لامل شي.موږ د دې په اړه هیله مند یوو."

ټاکل شوې چې د امریکا ځانګړي استازي سټیو ویټکوف او د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ترمنځ د شنبې په ورځ په عمان کې خبرې وشي. واشنګټن وايي چې خبرې به مستقیمې وي، په داسې حال کې چې تهران ټینګار کوي چې دوی به د عمان د بهرنیو چارو له وزیر سره په غیر مستقیم ډول د منځګړیتوب په توګه کار کوي.

ټرمپ د چهارشنبې په ورځ وویل، چې که چیرې خبرې یوې موافقې ته ونه رسیږي د ایران پروړاندې نظامي اقدام ممکن دی. هغه زیاته کړه چې د تهران د اټومي پروګرام په اړه موافقې ته د رسیدو لپاره "ډیر وخت" نه نشته.

لوېدیځ قدرتونه پر ایران تور لګوي چې د یورانیمو په غني کولو سره د اټمي وسلو د جوړولو یوه پټه اجنډا لري چې د یورانیمو په غني کولو سره په لوړه سطحه د اتومي انرژۍ د تولید لپاره د توجیه وړ وي. خو تهران وايي چې اټومي پروګرام یې په بشپړه توګه د ملکي انرژۍ د موخو لپاره دی.

د رویټرز د راپور له مخې ولسمشر پرابوو دا څرګندونې منځني ختیځ او ترکیې ته تر خپل سفر دمخه وکړې.

هغه ویلي، د بهرنیو چارو وزیر ته یې لارښوونه کړې، چې ژر تر ژره له فلسطیني چارواکو او نورو اړخونو سره خبرې وکړي، تر څو د دغو کسانو د ایستلو لاره هواره شي.

پرابوو زیاته کړه: «موږ چمتو یو چې ټپیان، رواني اغېزمن کسان او یتیمان اندونیزیا ته راولو، تر څو د لنډ مهال لپاره پاتې شي او کله چې شرایط ښه شي بېرته به غزې ته ستانه شي.»

اندونیزیا تر دې پخوا هم فلسطینیانو ته بشري مرستې استولي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د اسراییل او حماس ترمنځ د جګړې اور د ۲۰۲۳ د اکټوبر له میاشتې روان دی.

ویل کېږي چې حماس د جګړې په پیل کې ۱۲۰۰ تنه اسراییلیان وژلي او ۲۵۰ نور یې برمته کړي.

د فلسطیني چارواکو په وینا، تر اوسه پورې له ۵۰ زره زیات فلسطینیان د اسراییلي ځواکونو عملیاتو له امله وژل شوي دي.

ولسمشر پرابوو ویلي، که څه هم د دغه شخړې حل اسانه کار نه دی، خو دی بیا هم غواړي چې په دې برخه کې خپل ونډه واخلي. هغه وویل: «اندونیزیا د فلسطینیانو امنیت او خپلواکۍ ته ژمنه ده. موږ په دې لټه کې یې چې نور هم فعال شو.»

د اندونیزیا ولسشمر دا څرګندونې دوه میاشتې وروسته له هغې کړې، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت د فلسطینیانو د جبري بې ‌ځایه کولو پر وړاندې کلک مخالفت هم څرګند کړی و.

دا غبرګون وروسته له هغې راغی چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وړاندیز وکړ، چې فلسطینیان باید په دایمي توګه له غزې څخه وایستل شي.

د یادونې وړ ده، چې پرابوو تېر کال لا تر ولسمشرۍ مخکې ویلي و، چې که اړتیا پېښه شي، هېواد یې چمتو دی چې سوله ساتي ځواکونه غزې ته واستوي.

هغه د چهارشنبې په ورځ (د اپرېل ۹مه) په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته د وینا پرمهال زیاته کړې، چې که اړتیا شوه پوځي اقدام کوي.

نوموړي وویل: «اسراییل به له شک پرته په دې مسأله کې ښکېل وي او د مشرۍ رول به ترسره کوي، خو هېڅوک زموږ مشري نه اخلي. موږ که هرڅه وغواړو، کولای یې شو چې ترسره یې کړو.»

د متحده‌ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ایران سره د مذاکراتو د پای ته رسېدو اټکلي وخت نه دی روښانه کړی او په وینا یې، تر مذاکراتو وروسته به هرڅه روښانه شي.

ټرمپ په دې تړاو څرګنده کړې: «زه مشخص وخت نه شم ښودلی، خو کله چې مذاکرات پیل شي، دا به ډېر ژر روښانه شي چې بهیر ښه روان دی او که نه. که زه احساس کړم چې د مذاکراتو لوری ښه نه دی، هماغه وخت یې پای ته رسوم.»

نوموړي په عمان کې له ایران سره د شنبې ورځې د مذاکراتو پیل په تړاو د خبریال یوې پوښتنې ته په ځواب کې دا مذاکرات د یوه بهیر «پیل» بللی دی. هغه د دغو مذاکراتو پایلې ته د رسېدو لپاره د مهال وېش په تړاو وویل: «موږ کم وخت لرو، خو ډېر نه.»

د امریکا ولسمشر په ایران کې د حاکم رژیم د وضعیت په تړاو وویل: «د ایران خلک فوق‌العاده او ډېر هوښیار دي. هغوی تر سختو شرایطو او سخت رژیم لاندې ژوند کوي، خو خلک او د دوی مشران دواړه پوهېږي چې ایران باید اټومي وسلې ونه لري.»

د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو هم له واشنګټن څخه تر روانېدو مخکې په یوه ویډیويي پیغام کې خبرداری ورکړی و، چې که د ایران د اټومي پروګرام د درولو لپاره مذاکرات ناکام شي یا ایران ځنډ وکړي، «پوځي انتخاب» به مطرح شي.

د یادونې ده، چې څو ورځې مخکې د ایران د بهرنیو چارو وزیر سېدعباس عراقچي د امریکا او ایران ترمنځ د مذاکراتو پیلېدو د تایید ترڅنګ ویلي و، چې ایران له امریکا سره په غېرمستقیم ډول مذاکرات پیلوي.