الجزیرې نن جمعه د وري ۲۲مه نیټه راپور ورکړی، چې امریکا په تېرو څو ساعتونو کې په یمن کې د حوثيانو تر واک لاندې په بیلابېلو سیمو بریدونه کړي. دغه بریدونه په صنعا او شاوخوا سیمو کې شوي. او تر اوسه پورې د دغو بریدونو د احتمالي زیانونو راپور نه دی ورکړل شوی.
په وروستیو ورځو کې، د امریکا پوځ په یمن کې د حوثیانو پر وړاندې خپل عملیات زیات کړي دي.
د حماس او اسراییل تر منځ د شخړې له پیل څه وخت وروسته، حوثیانو د فلسطین په ملاتړ په سره سمندرګي، باب المندب تنګي او د عدن خلیج کې پر نړیوالو کښتیو بریدونه پیل کړل، چې په سیمه کې یې سمندري امنیت له ګواښ سره مخ کړ.
د دغو بریدونو پراخوالی ان د هند سمندر ته هم غځېدلی و.
د الجزیزې خبري اژانس د یوه راپور له مخې، روسیې له اوکراین سره په روانه جګړه کې د خپلو سرتېرو شمېر ډېر کړی، خو یوې نوې څېړنې ښودلې چې د جګړې په لومړۍ کرښه کې یې پرمختګ خورا ورو شوی دی.
د برېټانیا د دفاع وزارت او په امریکا کې د «جګړې مطالعاتو انسټېټیوټ» په نوم د یوه څېړنیز مرکز د راپور پر بنسټ، روسیې دتېرو درېیو میاشتو پرمهال په اوکراین کې د پخوا پرتله ډېرې کمې سیمې نیولې دي.
د بېلګې په ډول روسیې د روان کال د جنورۍ میاشتې په اوږدو کې د اوکراین۳۲۶ کیلومټره مربع خاوره نیولې وه، خو په مارچ کې یې بیا یوازې ۱۴۳ کیلومټره مربع خاوره نیولې وه.
د څېړنې له مخې، روسیې د جګړې په پیل کې شاوخوا ۱۵۰ زره سرتېري لرل، خو اوس ویل کېږي چې د اوکراین په خاوره کې له ۶۲۰ څخه ډېر سرتېري لري، خودغه لوی شمېر سرتېرو له روسیې سره د پخوا په څېر د پرمختګ په برخه کې مرسته نه ده کړې.
دې سره جوخت، د اوکراین د وسلهوالو ځواکونو لوی قوماندان الکساندر ادعا کړې چې روسیه هر کال له ۱۲۰ څخه تر ۱۳۰ پورې نوي سرتېري جګړې ته لېږي، خو بیا هم د دغو سرتېرو په روزنه او تجهیز کې له ستونزو سره مخ دي.
د اوکراین د ادعا پر بنسټ، روسیې تر اوسه پورې له دغه هېواد سره په جګړه کې له ۴۳۰ څخه ډېر سرتېري له لاسه ورکړي چې دا د جګړې په لومړیو دوو کلونو کې د روسیې د زیانونو څخه ډېر دي. دا ښيي چې هر کوچنی پرمختګ د روسیې لپاره په ډېره ګرانه بیه تمامېږي.
په داسې حال کې چې د امریکا او ایران ترمنځ د اټومي هوکړې پر سر مذاکرات راتلونکې شنبه په عمان کې پېلېږي، د واشنګټن دا پرېکړه چې له خپلو اروپايي ملګرو، په ځانګړي ډول بریتانیا، فرانسه او جرمني سره یې همغږي نه ده کړې، له سختو نیوکو سره مخ شوې ده.
یو شمېر شنونکو او ډېپلوماټانو له رویټرز خبري اژانس سره په خبرو کې خبرداری ورکړی، چې دا اقدام نه یوازې په مذاکراتو کې د واشنګټن دریځ کمزوری کوي، بلکې د تهران پر وړاندې د امریکا یا اسراییل د پوځي اقدام ګواښ لاډېروي.
د درېیو اروپايي ډېپلوماټانو په وینا، د امریکا حکومت د ولسمشر ډونالډ ټرمپ لهخوا د مذاکراتو تر رسمي اعلانېدو څخه مخکې په عمان کې د راتلونکو مذاکراتو په تړاو اروپایي هېوادونو ته لازم معلومات نه دي ورکړي.
دا په داسې حال کې ده چې درې اروپايي هېوادونه، د ۲۰۱۵ د اټومي هوکړې د پاتې کېدو له امله یوازیني نړۍوال لوبغاړي دي چې کولای شي د بندیزونو د بېرته راوستلو میکانېزم چې «اسنپبک» بلل کېږي، فعال کړي.
د امریکا د یهودانو د ملي امنیت انسټېټیوټ شنونکې، بلېز مېشل ټینګار کړی چې واشنګټن د تهران پر وړاندې د هر ډول ډېپلوماټیک حل د بریالیتوب لپاره له خپلو اروپایي ملګرو سره بشپړې همکارۍ او همغږۍ ته اړتیا لري.
مېشل خبرداری ورکړی چې د همغږۍ نشتوالی کولای شي پر تهران د لوېدیځ ګډ فشار له لاسه ورکړي او د مذاکراتو د ناکامۍ یا ان پوځي جګړې د رامنځتهکېدو لپاره لار هواره کړي.
بلخوا ټرمپ تېره ورځ په سپینې ماڼۍ کې د خپلې وینا پرمهال، یو ځل بیا د «قوي فشار» سیاست ته اشاره او ګواښ یې کړی چې که له ایران سره راتلونکي مذاکرات بریالي نهشي، نو د پوځي اقدام انتخاب به د مېز پر سر وي.
نوموړي همدراز په ټینګار سره اعلان کړی چې اسراییل به د دغه پوځي اقدام «مشر» وي، یو داسې اقدام چې د واشنګټن او تلابیب ترمنځ نږدې همغږي ښیي، خو ټرمپ بیا خپل اروپايي ملګري څنډې ته کړي دي.
هغه وویل: «اسراییل به له شک پرته په دې مساله کې ښکېل وي او د مشرۍ رول به ترسره کوي، خو هېڅوک زموږ مشري نه اخلي. موږ که هرڅه وغواړو، کولای یې شو چې ترسره یې کړو.»
د متحده ایالاتو نیویارک ښار لویر منهاټن ته نږدې د هډسن په سیند کې یو چورلکه لوېدلې ده. د راپورونو له مخې یاده پېښه مرګ ژوبله لري، خو تر اوسه د قربانیانو په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي. له دغه پېښې یوازې درې کسان ژوندي ژغورل شوي دي.
دغه پېښه د پنجشنبې په ورځ ماسپښین رامنځته شوې او پېښو پر وړاندې د مبارزې ډلې په اوبو کې د ډوبې شوې چورلکې د قربانیانو په لټه کې دي.
اې بي سي نیوز د چارواکو له قوله په دغه چورلکه کې د مرګ ژوبلې خبر ورکړی دی.
ددغه پېښې په اړه د نیویارک استازې ګریس مینګ په ټولنیزو رسنیو لیکلي: "د هډسن سیند کې د چورلکې د غورځیدو په پېښه کې د مرګ ژوبلې په اړه ویره لري."
د دغې پېښې په تړاو، د فدرالي هوايي چلند ادارې ویلي چې یوه بیل ۲۰۶ ډوله چورلکه د هډسن په سیند کې نسکوره او ډوبه شوې ده، خو په چورلکه کې د سپرو کسانو شمېر لا هم معلوم نه دی.
دغې ادارې ویلي چې د پېښې پلټنې رواني دي.
د نیویارک ښار د پولیسو یوه ویاند ویلي، چې د پولیسو کښتۍ په هډسن سیند کې د ژغورنې په موخه هڅې کوي، خو په دې اړه چې څومره کسان په کې سپاره وو، دقیق معلومات نشته.
د رویټرز د راپور لهمخې، په امریکا کې د فیلیپین سفیر خبرداری ورکړی چې د دغه هېواد پر وارداتي توکو د متحدهایالاتو نوې لګېدلې تعرفې کولای شي د یاد هېواد لپاره د اېف-۱۶ جنګي الوتکو د څو مېلیارد ډالرو قرارداد په ګډون د امریکایي وسلو پېرودلو پر وړتیا مستقیمې او منفي اغېزې ولري.
د متحده ایالاتو د یوې وروستۍ پرېکړې پر بنسټ، امریکا ته د فیلیپین پر صادراتو ۱۷ سلنه تعرفه لګېدلې ده. دا پرېکړه د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ لهخوا د نړۍوالو تعرفو تر اعلان وروسته شوې ده.
که څه هم ټرمپ له هغې وروسته اعلان وکړ، چې د دغو تعرفو پليکېدل به د ۹۰ ورځو لپاره وځنډول شي، خو په دې ځنډ کې به له چین څخه واردېدونکي توکي نه وي شامل او د فیلیپین په ګډون د سوېل ختیځې اسیا هېوادونه به لاهم په دې موده کې ۱۰ سلنه تعرفه پرې کوي.
په متحدهایالاتو کې د فیلیپین سفیر رویټرز ته ویلي: «دا اېف-۱۶ جنګي الوتکې زموږ لپاره ډېرې ګرانې دي. که زموږ اقتصاد د تعرفو له وجې تر فشار لاندې راشي، نو موږ به په څرګنده توګه د دې تجهیزاتو د پېرلو وس ونهلرو.»
هغه خبرداری هم ورکړی چې د دغه بهیر دوام نه یوازې د فیلیپین دفاعي پلانونه اغېزمنولای شي، بلکې د دغه هېواد او متحدهایالاتو ترمنځ ستراتیژیکو اړیکو ته هم زیان رسولای شي. دا په داسې حال کې ده چې واشنګټن په دې وروستیو کلونو کې هڅه کړې څو له چین سره د سیالۍ لپاره د سوېل ختیځې اسیا په هېوادونو کې د خپلې اړیکې رېښې قوي کړي.
د واشنګټن او مانیل ترمنځ یو مهم پوځي تړون په دې وروستیو کې د اجنډا د سر برخه ګرځېدلې چې د «لاکهېډ مارټین»د پرمختللو اېف-۱۶ جنګي الوتکو پېرل دي.د دغه احتمالي قرارداد ارزښت ۵.۵۸ مېلیارد ډالره اټکل شوی او د فیلیپین د هوايي ځواک د عصريوالي لپاره د دفاعي پلانونو یوه مهمه برخه بلل کېږي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په واشنګټن کې د ازبکستان د بهرنیو چارو له وزیر بختیار سیدوف سره کتلي او د دواړو هېوادونو ترمنځ یې د امنیت او له ترهګرۍ سره د مبارزې او اقتصادي پراختیا په برخه کې د همکاریو پر ژورتیا ټینګار کړی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ټامي بروس وویل چې دواړو مشرانو د ازبکستان د خپلواکۍ، حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا لپاره د متحده ایالاتو ملاتړ یو ځل بیا تایید کړ او د دوه اړخیزو اړیکو د پراختیا په لارو چارو یې خبرې وکړې.
روبیو د داعش د ماتولو لپاره د نړۍوال ایتلاف سره د یوځای کیدو په اړه د ازبکستان وروستۍ پرېکړه وستایله او دا یې د سیمه ییزې ترهګرۍ ضد هڅو کې یو مهم ګام وباله. هغه همدا راز له امریکا څخه د شړل شویو اتباعو د راستنیدو په برخه کې د ازبکستان له مرستو څخه هم مننه وکړه.
روبیو پر اېکس د سیدوف ستاینه کړې او لیکلي یې دي "د غیرقانوني کډوالۍ په مخنیوي او ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې سیدوف زموږ قوي شریک دی."
هغه زیاته کړې: "دا ډول ملګرتیا مهمه ده ځکه چې موږ د امریکا سوکالۍ او امنیت ته لومړیتوب ورکوو. زموږ د هېوادونو ترمنځ د پانګونې او په مهمو منرالونو او نورو برخو کې د همکارۍ لپاره ډېر امکانات شته."
د بهرنیو چارو وزارت په وینا، خبرو اترو "د اټومي انرژۍ د خوندي ټېکنالوژیو عصري کولو" او په ستراتیژیکو صنعتونو کې د همکارۍ له لارې د اقتصادي فرصتونو په وده کې د دوه اړخیزو ګټو په اړه هم خبرې وشوې.