• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

ډيپلوماټ مجله: له طالبانو سره دوامداره تعامل نړۍوال امنیت ته جدي ګواښ پېښوي

۲۲ وری ۱۴۰۴ - ۱۱ اپریل ۲۰۲۵، ۰۳:۵۰ GMT+۱

ډيپلوماټ مجلې په یوې تازه خپرې کړې مقاله کې ویلي، چې د امریکا او نړۍوالې ټولنې له‌خوا له طالبانو سره دوامداره تعامل، پرته له دې چې دغه ډله حساب ورکوونکې کړي، بلکې کولای شي د نړۍوال امنیت لپاره یو لوی ګواښ رامنځته کړي.

مقاله زیاتوي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو درې نيم کاله وروسته لا هم دغه ډله نه یوازې خپلو ژمنو ته وفاداره نه ده پاتې شوې، بلکې د مخالفینو ځپلو، د ښځو له ټولنیز ژوند څخه د ایستلو، د بشري مرستو له ناوړه استفادې او له ترهګریزو ډلو سره د ملاتړ په برخو کې یې یو منظم سېسټم جوړ کړی دی.

په مقاله کې د امریکا پر دریځ نیوکه شوې او لیکل شوي، چې د طالبانو مشران له بندیزونو سره سره په ازاداه توګه نړۍوال سفرونه هم کوي.

د راپور له مخې، له ۹۰ سلنې زیات طالب مشران په مشخصو بندیزونو کې نه‌ دي شامل او ان هغه طالبان چې د ملګرو ملتونو تر بندیزونو لاندې دي هم په دوامداره ډول د سفر معافیت ترلاسه کوي.

همدا راز زیاته شوې، چې طالبان د دوحې تړون له لومړنیو ژمنو سره برعکس، د پخواني حکومت چارواکي، مدني فعالان او امنیتي سرتېري تعقیب کړي، شکنجه کړي او ان وژلي یې دي.

همداراز افغان ښځې له زده ‌کړو، کار او ټولنیز مشارکته په بشپړ ډول بې ‌برخې شوي او ماشومان له فقر، خوارځواکۍ او د مخنیوي وړ ناروغیو سره مخ دي.

مقاله کې ویل شوي، طالبانو د هېواد رسمي تعلیمي نظام له منځه وړی او پر ځای یې سختدریځه مذهبي نصابونه رامنځته کړي، چې په کې د لوېدیځو هېوادونو پر وړاندې کرکه خپرېږي، بشري مرستې چې باید بې ‌وزلو ته ورسېږي، د طالبانو او د هغوی د ملاتړو لاسونو ته لوېږي.

د مقالې لیکوال دا خبرداری هم ورکړی، چې ترهګرې ډلې لکه حقاني شبکه، د پاکستاني طالبانو تحریک او د داعش خراسان څانګه د افغانستان دننه په خلاص مټ فعالیتونه کوي او ان د دغو ډلو ځینې غړي په د طالبانو په ادارو کې په دندو هم ګومارل شوي دي.

ډېپلوماټ مجله لیکي، د طالبانو د بهرنیو سفرونو او نړۍوالو غونډو ته بلنه ورکول، نه یوازې یو ظالم رژیم پیاوړی کوي، بلکې نړۍ ته یو خطرناک پیغام لېږي.

د یادې مجلې د مقالې په پای کې له نړۍوالې ټولنې، په ځانګړې توګه له امریکا متحده ایالاتو غوښتنه کړې، چې د طالبانو د حساب‌ ورکوونې لپاره له هدفمندو بندیزونو، اقتصادي محدودیتونو او سیاسي فشارونو کار واخلي او د افغان متحدینو د بیا مېشتیدو پروسه دې هم بېرته پیل کړي.

ترویج لرونکی

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي
۱

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي

۲
تازه خبر

داعش- خراسان ډلې د مولانا محمد ادریس د وژنې مسوولیت ومانه

۳

د شیخ ادریس وژنه؛ په خیبر پښتونخوا کې مذهبي مشران ولې په نښه کېږي؟

۴

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۵

د پاکستان پوځ: طالبانو د وسله‌والو ډلو په ملاتړ کې د افغانستان ملي ګټې له پامه غورځولي دي

•
•
•

نور کیسې

افغانستان کې له یو کال راهیسې د ګوزڼ ناروغۍ د پېښو شمېر څلور برابره زیات شوی

۲۲ وری ۱۴۰۴ - ۱۱ اپریل ۲۰۲۵، ۰۳:۱۷ GMT+۱

د روغتیا نړۍوال سازمان په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د افغانستان او پاکستان په یو شمېر سیمو کې د ګوزڼ وایرس پېښې په ۲۰۲۴ کال کې په خطرناک ډول ډېرې شوې دي.

د راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کې په افغانستان کې د پولیو د وایرس درې نوې پېښې ثبت شوې، خو په پاکستان کې دغه شمېر بیا ۳۳ ته رسېږي.

دا شمېرې ښيي، چې افغانستان کې د تېرو کلونو پرتله د ګوزڼ پېښې څلور برابره او په پاکستان کې ۱۲ چنده زیاتې شوې دي.

یاد سازمان زیاتوي، چې یوازې د ۲۰۲۴ کال په اوږدو کې له دواړو هېوادونو ۷۴۱ مثبتې چاپېریالي نمونې ترلاسه شوې، چې ۱۱۳ يې د افغانستان او ۶۲۸ يې د پاکستان دي.

همداراز د ۲۰۲۵ کال په لومړیو درېیو میاشتو کې هم په افغانستان کې ۹ او په پاکستان کې ۷۱ مثبتې چاپېریالي نمونې ثبت شوې دي.

په افغانستان کې د پولیو پېښې تر ټولو زیاتې په جنوبي ولایتونو په ځانګړې توګه کندهار کې ثبت شوې دي او هاخوا بیا د پښتونخوا، بلوچستان او سند ایالتونه د پولیو وایرس د خپرېدو اصلي سیمې بلل شوي دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان وایي، دا مهال د پولیو وایرس خپرېدل تر ډېره د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ کرښې «یپیډیمالوژیک دهلیز» پورې تړلي دي، چې په کې د کویټې بلاک او د افغانستان جنوب شامل دی.

یاد سازمان خبرداری ورکړی، چې که د وایرس خپرېدل په تاریخي سیمو لکه کندهار، پېښور، کراچۍ او کویټه کې بیا پیل شي، نو د پولیو ناروغۍ د لا پراخېدو خطر به ډېر شي.

د واکسیناسیون ستونزې او نیمګړتیاوې

راپور کې راغلي چې که څه هم په افغانستان کې د پولیو پر ضد د واکسین پنځه فرعي کمپاینونه تر سره شوي، خو د ۲۰۲۴ کال په دویمه نیمایي کې د کور په کور کمپاینونه د‌ طالبانو د سختو بندیزونو له امله له خنډونو سره مخ شوي دي. او پر ځای یې یوازې «نقطه په نقطه» واکسین کمپاینونه ترسره شوي، چې د ټولو ماشومانو په ځانګړې توګه د کوچنیو نجونو د پوښښ توان نه لري.

اړوندې ادارې اندیښنه څرګندوي، چې دا مسله د پولیو خپریدو ته یو لوی ګواښ ګڼل کیدلای شي.

که څه هم په پاکستان کې د واکسین د پوښښ شمېرې لوړې ښودل شوې، خو د ولسوالیو او کلیو په کچه د کمپاینونو کیفیت کمزوری پاتې شوی دی.

ناامنۍ او تاوتریخوالی په پښتونخوا او بلوچستان کې هم د واکسیناسیون پر پروسه منفي اغېز کړی دی.

یوازې د ۲۰۲۴ کال د اکټوبر او دېسمبر په کمپاینونو کې شاوخوا ۲ لکه ماشومان د پښتونخوا په جنوب او ۵۰ زره ماشومان په کویټه بلاک کې له واکسین څخه پاتې شوي دي.

د کډوالو راستنېدنه، یو بل اندېښمنوونکی لامل

د روغتیا نړۍوال سازمان راپور همداراز وايي، چې له پاکستان څخه افغانستان ته د غیرقانوني کډوالو بې ‌وقفې ستنېدنه د ګوزڼ وایرس خپریدو په برخه کې یو جدي ګواښ دی. د ستنیدونکو دا پراخه څپه کولای شي، چې د پولیو وایرس کچه په دواړو هېوادونو کې لوړه کړي.

دغه سازمان ویلي، د دې ګواښ د کمولو لپاره د دواړو هېوادونو پر ډیورنډ کرښه واکسیناسیون روان دی او د کډوالو د تګ راتګ په سیمو کې د عامه روغتیا پلانونه نوي کېږي.

د روغتیا نړۍوال سازمان په پای کې ټینګار کړی، چې که څه هم دا مهال د پولیو وایرس خپرېدل یوازې افغانستان او پاکستان پورې محدود دي، خو د پېښو زیاتوالی او پراخوالی اندېښمنوونکی دی.

راپور وایي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ همغږي، په ځانګړې توګه د ملي او سیمه ‌ییزو چارواکو ترمنځ، د دې ناروغۍ د کنټرول لپاره حیاتي ارزښت لري.

له اختلافاتو ویره؛ د طالبانو مشر د پکتیا طالب چارواکو ته ویلي چې د هر امر تابع اوسي

۲۲ وری ۱۴۰۴ - ۱۱ اپریل ۲۰۲۵، ۰۱:۴۵ GMT+۱

د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده د پکتیا ولایت د والي ملا مهرالله حماد په ګډون له یو شمېر مسوولینو سره لیدلي او ترې غوښتي یې دي چې د وزیرانو د امر تابع اوسي او د دوی نظام د حاکمیت له پاره باید قرباني ورکړي.

دا لیدنه د پنجشنبې په ورځ تر سره شوې خو معلومه نه ده چې ملا هبت الله انلاین له دوی سره لیدلي او که د پکتیا ټول مسوولین یې کندهار ته غوښتي.

‏د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد په ایکس لیکلي چې مشر یې د پکتیا ولایت مسوولینو ته وویل: «مسوولین دي خپل مسوولیت ته ښه متوجه شي له غفلت څخه دې ځان وساتي، د شرعي نظام د حاکمیت لپاره باید قربانۍ ورکړو حوصله باید ختمه نه شي او کوښښ باید وکړو چې اسلامي او شرعي احکام نافذ شي، په خاص ډول امربالمعروف چې د اسلام اصلي هدف دی، اوس وخت دی چې په اقتصادي، سیاسي او نظامي امورو کې شریعت تطبیق شي.»

مجاهد لیکلي چې ملا هبت الله اخوندزاده ددغه لیدنې له ګډنوالو وغوښتل چې د خپلو اړوند مسوولینو د امر تابع اووسي.

دا لیدنې داسې مهال کیږي چې په دې ورستیو کې د طالبانو ترمنځ د ژورو اختلافاتو راپورونه خپاره شول.

راپورونه وايي چې کندهار او حقاني شبکه په یو لړ موضوعاتو سره ژور اختلاف لري؛ خو د نجونو پر زده کړو بندیز ناندریز شو او د حقاني شبکې مشر سراج الدین حقاني په اشاره کندهار تورن کړ چې واک یې انحصار کړی او د خپل مزاج اړوند فیصلې کوي.

د امر الامعروف وزارت سختې پرېکړې، د واک انحصار او د نجونو پر زده کړو بندیز تر څنګ یو لړ نورې ستونزې د دې لامل شوې چې د طالبانو ځينې لوړپوړي چاوراکي اړ شول چې دندې خوشې کړي او په نورو هېوانو کې ژوند غوره کړي.

د پنجشنبې په ورځ د تورخم له لارې نږدې ۶ زره افغان کډوال په زوره هېواد ته ستانه کړل شوي

۲۱ وری ۱۴۰۴ - ۱۰ اپریل ۲۰۲۵، ۲۰:۵۵ GMT+۱

د خېبر پښتونخوا حکومت ویلي چې د پنجشنبې په ورځ د تورخم له لارې، لږ تر لږه ۵ زره او ۸۳۴ تنه افغان کډوال په جبري توګه بېرته هېواد ته ستانه کړل شوي دي. د دوی په وینا په دې ډله کې د اې سي سي کارت لرونکي او بې اسناده افغانان شامل وو.

د خېبر پښتونخوا حکومت په یوې اعلامیه کې ویلي چې د پنجشنبې په ورځ، د ۲۰۲۵ کال د اپرېل په لسمه نېټه یې د تورخم له لارې ۲۷۵۳ افغان کډوال چې د اې سي سي کارت لرونکي وو او ۲۹۸۱ هغه افغانان چې اسناد یې نه درلودل، افغانستان ته ستانه کړي دي.

په دغې اعلامیه کې راغلي چې له دې ډلې ۲۲۳۴ کسان په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي چې ۴۴۷ یې له پنجاب ایالت او ۱۷۲ نور بیا له کمشیر څخه وو.

په اعلامیه کې راغلي چې د ۲۰۲۳م کال د سپتمبر له میاشتې راهیسې له تورخم څخه ټول څلور لکه ۹۷ زره او ۶۰۷افغان کډوال چې د ای سي سي کارت لرونکي او بې اسناده وو جبري بېرته ستانه کړل شوي دي.

له تېرو درې میاشتو راپدېخوا د پاکستان پولیسو کور په کور د افغانانو پلټنې پېل کړي او د پاکستان په ټولو ښارونو کې د افغان کډوالو د نیولو عملیات روان دي. لسګونه زره افغان کډوال جبري بېرته ستانه کړل شوي او زرګونه نور لا هم د دوی په کمپونو کې د بېرته ستنولو انتظار کوي.

د افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستان دغه دريځ په کور دننه او په نړۍواله کچه له سختو غبروګونو سره مخ شوی، د ملګرملتونو نړۍوال سازمان په ګډون د بشر حقونو نړۍوالو سازمانونو له پاکستان څخه په کلکه غوښتنه کړې چې د افغان کډوالو پر وړاندې دغه غیرې انساني او غیرې قانوني کړنه ودروي خو تر اوسه د پاکستان حکومت په دریځ کې کوم بدلون نه دی راغلی.

امریکا: د جایزې د لرې‌کېدو سربېره «سراج‌الدین او طالبان» ترهګر دي

۲۱ وری ۱۴۰۴ - ۱۰ اپریل ۲۰۲۵، ۲۰:۳۶ GMT+۱

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ټامي بروس په یوه خبري کنفرانس کې دا نظر رد کړ چې ګوندې امریکا د سراج‌الدین حقاني د نیولو جایزې په لرې‌کېدو سره هغه او طالبانو ته امتیاز ورکړی دی.

نوموړې د پنجشنبې په ورځ(د وري ۲۱مه) زیاته کړې، که څه هم نه یې غوښتل چې په کابل کې د امریکایي پلاوي او طالبانو ترمنځ د مذاکراتو د محتوا په تړاو تبصره وکړي، خو د طالبانو او د حقاني شبکې د مشرانو په هکله د امریکا نظر نه دی بدل شوی.

بروس وویل: «دغه کسان او همداراز دغه ډله [طالبان] لا هم د [امریکا] د ترهګرو اشخاصو او ډلو په نوملړ کې دي، په دې هکله هېڅ بدلون نه‌دی رامنځته شوی. اصلي کیسه همدا ده.»

د کب په ۳۰مه د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد په ګډون یو امریکایی پلاوی کابل ته تللی و او د طالبانو په بند کې د متحده‌ایالاتو د بندیانو په تړاو یې د دغې ډلې له چارواکو سره خبرې‌اترې کړې وې، خو واشنګټن د دغه سفر په تړاو کره جزییات لا هم نه دي ورکړي.

له دې سفر وروسته د امریکا د بهرنیو چارو وزارت افغانستان انټرنشنل ته منلې وه چې د سراج‌الدین حقاني پر سر ټاکلې جایزه یې لغوه کړې، خو د ترهګرو نوملړ کې یې نوم لا هم شته.

امریکا د بهرنیو چارو وزارت د دغه خبر له خپرېدو څو ورځې ورځې وروسته د دغه تحول په تړاو کوم عمومي غبرګون نه و ښودلی، خو افغانستان انټرنشنل ته یې په ځواب کې لیکلي و: «دا د متحده‌ایالاتو سیاست دی چې په دوامداره توګه د عدالت لپاره د جایزو پروګرام وارزوي او اصلاح یې کړي.»

نوموړي وزارت زیاته کړې وه چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني او د حقاني شبکې د دوو نورو مشرانو نومونه یې د متحده‌ایالاتو تر څار لاندې کسانو له نوملړ څخه لرې کړې دي.

بابک: له پاکستان او کابله د شر یوه خبره پورته کیږي ځکه د شر لوبه په یو ځای کې جوړه شوې ده

۲۱ وری ۱۴۰۴ - ۱۰ اپریل ۲۰۲۵، ۱۹:۴۰ GMT+۱

د عوامي نشنل ګوند عمومي منشي سردار حسین بابک له پاکستان د افغان کډوالو جبري بېرته ستنولو ته په غبرګون کې ویلي چې د افغان کډوالو سره روان ظلم د کابل او اسلام اباد په خوښه ترسره کېږي او دغه چارې ته متن په اسلام اباد کې لیکل شوی دی.

دغه ملتپال سیاستوال په جبري توګه د افغانانو اېستل ظالمانه چلند بولي او د پښتونخواه وزیر اعلی هغه څرګندونې تبلیغات ګڼي چې ګوند یې له خېبر پښتونخوا افغان کډوال په زوره نه باسي.

بابک افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې وویل، چې له افغان کډوالو سره روان ظلم د کابل او اسلام اباد شریک هدف دی چې متن ورته په اسلام اباد کې لیکل شوی.

نوموړي ویلي: «پکار خو داده چې د کابل حکومت یو لېست برابر کړي چې په کومو هېوادنو کې افغانان په مشکل کې دي، خو ښکاري دا چې دوی تماشه کوي، ددې ځای څخه (پاکستان) چې د شر کومه خبره کیږي، بیا هغه خبره پدې شکل کې د کابل نه هم کیږي، نو اندازه داده چې سکرپ د یو ځای نه دی، متن یو ځای کې لیکل شوی او خلکو ته ورکړل شوی چې د افغانانو ترمنځ کرښې راکاږي.»

بابک د یوې پوښتنې په ځواب کې چې ولې پخوا افغان کډوالو ته هرکلی کېده او اوس په بې شرمۍ بېرته جبري ستنول کیږي وویل: «د افغان کډوالو هرکلی د شر لپاره وو، ډاکټر نجیب او ولي خان ورته چغې وهلې چې ولې خپل کور ورانوئ، ولې ځانونه بې کوره کوئ، په هغه وخت کې هم اسلام اباد دا کار د ورانۍ په موخه کوه، دا خلک یې دوکه کړل او دلته یې راوستل، اوه سیاسي جماعتونه یې ورته جوړ کړل، پاکستان ټول عمر په افغانستان کې شر لټولی، زموږ دریځ دادی چې پاکستان پنجاب دی او پنجاب پاکستان دی. ددې تاوانونو او ورانیو او بدامنۍ بدې پایلې پنجاب ته نه رسیږي بلکې پښتنو ته رسیږي.»

دغه سیاستوال د افغان کډوالو په اړه د خپل ګوند دریځ روښانه کړ او وې ویل: «د عموامي نشنل پارټۍ دریځ دادی چې په کومه طریقه چې د افغان کډوالو اېستل پېل شوي دا غېرې انساني دي، که موږ ماضي ته لاړ شو نو دا خلک د شر لپاره رواستل شوي وو، د خیر لپاره یې نه وو راوستي، نن چې یې په کومه طریقه اوباسي نو دا عمل یې هم د شر لپاره شروع کړی، څلور نسله دلته افغان کډوال پېدا شوي، دلته یې ژوند دی کاروبارونه یې دي، دلته یې ریشتې دي، یوه وینه ده او اوس چې ورسره څه روان دي دا ظلم دی.»

د پاکستان حکومت د افغان کډوالو جبري بېرته ستنولو لوی لامل په پاکستان کې نا امني په ګوته کړې خو سردار حسین بابک دا یوازې تور ګڼي او وایي که افغانان ترهګر وي نو د افغانستان نورو ګاونډي هېوادونه ولې دا شکایت نه کوه.

نوموړی زیاتوي: «زما نظر دادی چې که افغان کډوال ترهګر وي نو ولې ایران ته نه ځي، چین ته ولې نه ځي، مسکو ته ولې نه ځي او پنجاب ته ولې نه ځي؟ دا تورونه دي او دا افغانیت سره دوښمني ده، سوچ وکړئ، کوم حکومت چې اوس په افغانستان کې دی، د دوی له راتګ سره یې چغې وهلې چې د غلامۍ زنځيرونه یې وشکول، که په افغانستان هرڅوک واکمن وي، اشرف غني، کرزۍ او که ملا صیب، اسلام اباد د افغانیت دوښمن دی.»

بابک وایي که اسلام اباد د افغانیت دوښمن نه وای نو ولې په ډيورنډ فرضي کرښه ټرانزیټ لارې بندې دي، نوموړی زیاتوي: «دا لارې ولې بندې دي، ددې لارو د بندښت له امله په لکونو افغانان بې کاره دي، ددې لارو بندولو اسلام اباد ته ګټه څه ده.»

د عوامي نشنل ګوند دغه منشي له افغانستان څخه د ګڼ شمېر افغانانو کډوال کېدو په تړاو وویل: «دا پوښتنه باید د کابل له واکمنانو وشي او ورته وویل شي چې خپل ملت پخلا کړه، دوی له تاسو خپه دي، پاکستان او نورو هېوادونو ته ستا له امله تللي او کېسونه یې جمعه کړي، ددې هر څه ذمه واري د کابل حکومت په غاړه ده.»

نوموړي د طالبانو په حکومت غړ وکړ چې باید لاس پکار شي، کومه رویه چې د افغانانو سره روانه ده، دوی باید د مدعیانو په توګه له هېوادنو سره خبرې وکړ.

بابک د افغان کډوالو سره د روان ظلم په اړه د خېبر پښتونخوا حکومت ملامت کړ او عامو خلکو ته یې وویل:« له ظلم لاس واخلۍ، دا ظلم دی چې د مجبوره افغان کډوالو د لس زره روپو شی په زر روپۍ غواړئ، پدې وخت کې ټولو پښتنو افغانانو نه هیله کوو چې د افغانیت رشته وپالي.»

یاده دې وي چې د پاکستان حکومت له تېرو درې میاشتو راهیسې د افغان کډوالو پر وړاندې سخت اقدامات ترسره کړي، سلګونه زره افغانان چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې مېشت وو نیول شوي او جبري بېرته ستانه کړل شوي، زیات شمېر افغانان لا هم د پاکستاني پولیسو په بند کې د جبري ستنولو په انتظار دي.

که څه د پاکستان دغه کړنه په کور دننه او په نړۍواله کچه له سخت غبرګون سره مخ شوې خو لا هم د دوی په دریځ کې بدلون نه لیدل کیږي.