افغانستان کې له یو کال راهیسې د ګوزڼ ناروغۍ د پېښو شمېر څلور برابره زیات شوی

دا لیدنه د پنجشنبې په ورځ تر سره شوې خو معلومه نه ده چې ملا هبت الله انلاین له دوی سره لیدلي او که د پکتیا ټول مسوولین یې کندهار ته غوښتي.

‏د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد په ایکس لیکلي چې مشر یې د پکتیا ولایت مسوولینو ته وویل: «مسوولین دي خپل مسوولیت ته ښه متوجه شي له غفلت څخه دې ځان وساتي، د شرعي نظام د حاکمیت لپاره باید قربانۍ ورکړو حوصله باید ختمه نه شي او کوښښ باید وکړو چې اسلامي او شرعي احکام نافذ شي، په خاص ډول امربالمعروف چې د اسلام اصلي هدف دی، اوس وخت دی چې په اقتصادي، سیاسي او نظامي امورو کې شریعت تطبیق شي.»

مجاهد لیکلي چې ملا هبت الله اخوندزاده ددغه لیدنې له ګډنوالو وغوښتل چې د خپلو اړوند مسوولینو د امر تابع اووسي.

دا لیدنې داسې مهال کیږي چې په دې ورستیو کې د طالبانو ترمنځ د ژورو اختلافاتو راپورونه خپاره شول.

راپورونه وايي چې کندهار او حقاني شبکه په یو لړ موضوعاتو سره ژور اختلاف لري؛ خو د نجونو پر زده کړو بندیز ناندریز شو او د حقاني شبکې مشر سراج الدین حقاني په اشاره کندهار تورن کړ چې واک یې انحصار کړی او د خپل مزاج اړوند فیصلې کوي.

د امر الامعروف وزارت سختې پرېکړې، د واک انحصار او د نجونو پر زده کړو بندیز تر څنګ یو لړ نورې ستونزې د دې لامل شوې چې د طالبانو ځينې لوړپوړي چاوراکي اړ شول چې دندې خوشې کړي او په نورو هېوانو کې ژوند غوره کړي.

د خېبر پښتونخوا حکومت په یوې اعلامیه کې ویلي چې د پنجشنبې په ورځ، د ۲۰۲۵ کال د اپرېل په لسمه نېټه یې د تورخم له لارې ۲۷۵۳ افغان کډوال چې د اې سي سي کارت لرونکي وو او ۲۹۸۱ هغه افغانان چې اسناد یې نه درلودل، افغانستان ته ستانه کړي دي.

په دغې اعلامیه کې راغلي چې له دې ډلې ۲۲۳۴ کسان په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي چې ۴۴۷ یې له پنجاب ایالت او ۱۷۲ نور بیا له کمشیر څخه وو.

په اعلامیه کې راغلي چې د ۲۰۲۳م کال د سپتمبر له میاشتې راهیسې له تورخم څخه ټول څلور لکه ۹۷ زره او ۶۰۷افغان کډوال چې د ای سي سي کارت لرونکي او بې اسناده وو جبري بېرته ستانه کړل شوي دي.

له تېرو درې میاشتو راپدېخوا د پاکستان پولیسو کور په کور د افغانانو پلټنې پېل کړي او د پاکستان په ټولو ښارونو کې د افغان کډوالو د نیولو عملیات روان دي. لسګونه زره افغان کډوال جبري بېرته ستانه کړل شوي او زرګونه نور لا هم د دوی په کمپونو کې د بېرته ستنولو انتظار کوي.

د افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستان دغه دريځ په کور دننه او په نړۍواله کچه له سختو غبروګونو سره مخ شوی، د ملګرملتونو نړۍوال سازمان په ګډون د بشر حقونو نړۍوالو سازمانونو له پاکستان څخه په کلکه غوښتنه کړې چې د افغان کډوالو پر وړاندې دغه غیرې انساني او غیرې قانوني کړنه ودروي خو تر اوسه د پاکستان حکومت په دریځ کې کوم بدلون نه دی راغلی.

نوموړې د پنجشنبې په ورځ(د وري ۲۱مه) زیاته کړې، که څه هم نه یې غوښتل چې په کابل کې د امریکایي پلاوي او طالبانو ترمنځ د مذاکراتو د محتوا په تړاو تبصره وکړي، خو د طالبانو او د حقاني شبکې د مشرانو په هکله د امریکا نظر نه دی بدل شوی.

بروس وویل: «دغه کسان او همداراز دغه ډله [طالبان] لا هم د [امریکا] د ترهګرو اشخاصو او ډلو په نوملړ کې دي، په دې هکله هېڅ بدلون نه‌دی رامنځته شوی. اصلي کیسه همدا ده.»

د کب په ۳۰مه د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد په ګډون یو امریکایی پلاوی کابل ته تللی و او د طالبانو په بند کې د متحده‌ایالاتو د بندیانو په تړاو یې د دغې ډلې له چارواکو سره خبرې‌اترې کړې وې، خو واشنګټن د دغه سفر په تړاو کره جزییات لا هم نه دي ورکړي.

له دې سفر وروسته د امریکا د بهرنیو چارو وزارت افغانستان انټرنشنل ته منلې وه چې د سراج‌الدین حقاني پر سر ټاکلې جایزه یې لغوه کړې، خو د ترهګرو نوملړ کې یې نوم لا هم شته.

امریکا د بهرنیو چارو وزارت د دغه خبر له خپرېدو څو ورځې ورځې وروسته د دغه تحول په تړاو کوم عمومي غبرګون نه و ښودلی، خو افغانستان انټرنشنل ته یې په ځواب کې لیکلي و: «دا د متحده‌ایالاتو سیاست دی چې په دوامداره توګه د عدالت لپاره د جایزو پروګرام وارزوي او اصلاح یې کړي.»

نوموړي وزارت زیاته کړې وه چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني او د حقاني شبکې د دوو نورو مشرانو نومونه یې د متحده‌ایالاتو تر څار لاندې کسانو له نوملړ څخه لرې کړې دي.

دغه ملتپال سیاستوال په جبري توګه د افغانانو اېستل ظالمانه چلند بولي او د پښتونخواه وزیر اعلی هغه څرګندونې تبلیغات ګڼي چې ګوند یې له خېبر پښتونخوا افغان کډوال په زوره نه باسي.

بابک افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې وویل، چې له افغان کډوالو سره روان ظلم د کابل او اسلام اباد شریک هدف دی چې متن ورته په اسلام اباد کې لیکل شوی.

نوموړي ویلي: «پکار خو داده چې د کابل حکومت یو لېست برابر کړي چې په کومو هېوادنو کې افغانان په مشکل کې دي، خو ښکاري دا چې دوی تماشه کوي، ددې ځای څخه (پاکستان) چې د شر کومه خبره کیږي، بیا هغه خبره پدې شکل کې د کابل نه هم کیږي، نو اندازه داده چې سکرپ د یو ځای نه دی، متن یو ځای کې لیکل شوی او خلکو ته ورکړل شوی چې د افغانانو ترمنځ کرښې راکاږي.»

بابک د یوې پوښتنې په ځواب کې چې ولې پخوا افغان کډوالو ته هرکلی کېده او اوس په بې شرمۍ بېرته جبري ستنول کیږي وویل: «د افغان کډوالو هرکلی د شر لپاره وو، ډاکټر نجیب او ولي خان ورته چغې وهلې چې ولې خپل کور ورانوئ، ولې ځانونه بې کوره کوئ، په هغه وخت کې هم اسلام اباد دا کار د ورانۍ په موخه کوه، دا خلک یې دوکه کړل او دلته یې راوستل، اوه سیاسي جماعتونه یې ورته جوړ کړل، پاکستان ټول عمر په افغانستان کې شر لټولی، زموږ دریځ دادی چې پاکستان پنجاب دی او پنجاب پاکستان دی. ددې تاوانونو او ورانیو او بدامنۍ بدې پایلې پنجاب ته نه رسیږي بلکې پښتنو ته رسیږي.»

دغه سیاستوال د افغان کډوالو په اړه د خپل ګوند دریځ روښانه کړ او وې ویل: «د عموامي نشنل پارټۍ دریځ دادی چې په کومه طریقه چې د افغان کډوالو اېستل پېل شوي دا غېرې انساني دي، که موږ ماضي ته لاړ شو نو دا خلک د شر لپاره رواستل شوي وو، د خیر لپاره یې نه وو راوستي، نن چې یې په کومه طریقه اوباسي نو دا عمل یې هم د شر لپاره شروع کړی، څلور نسله دلته افغان کډوال پېدا شوي، دلته یې ژوند دی کاروبارونه یې دي، دلته یې ریشتې دي، یوه وینه ده او اوس چې ورسره څه روان دي دا ظلم دی.»

د پاکستان حکومت د افغان کډوالو جبري بېرته ستنولو لوی لامل په پاکستان کې نا امني په ګوته کړې خو سردار حسین بابک دا یوازې تور ګڼي او وایي که افغانان ترهګر وي نو د افغانستان نورو ګاونډي هېوادونه ولې دا شکایت نه کوه.

نوموړی زیاتوي: «زما نظر دادی چې که افغان کډوال ترهګر وي نو ولې ایران ته نه ځي، چین ته ولې نه ځي، مسکو ته ولې نه ځي او پنجاب ته ولې نه ځي؟ دا تورونه دي او دا افغانیت سره دوښمني ده، سوچ وکړئ، کوم حکومت چې اوس په افغانستان کې دی، د دوی له راتګ سره یې چغې وهلې چې د غلامۍ زنځيرونه یې وشکول، که په افغانستان هرڅوک واکمن وي، اشرف غني، کرزۍ او که ملا صیب، اسلام اباد د افغانیت دوښمن دی.»

بابک وایي که اسلام اباد د افغانیت دوښمن نه وای نو ولې په ډيورنډ فرضي کرښه ټرانزیټ لارې بندې دي، نوموړی زیاتوي: «دا لارې ولې بندې دي، ددې لارو د بندښت له امله په لکونو افغانان بې کاره دي، ددې لارو بندولو اسلام اباد ته ګټه څه ده.»

د عوامي نشنل ګوند دغه منشي له افغانستان څخه د ګڼ شمېر افغانانو کډوال کېدو په تړاو وویل: «دا پوښتنه باید د کابل له واکمنانو وشي او ورته وویل شي چې خپل ملت پخلا کړه، دوی له تاسو خپه دي، پاکستان او نورو هېوادونو ته ستا له امله تللي او کېسونه یې جمعه کړي، ددې هر څه ذمه واري د کابل حکومت په غاړه ده.»

نوموړي د طالبانو په حکومت غړ وکړ چې باید لاس پکار شي، کومه رویه چې د افغانانو سره روانه ده، دوی باید د مدعیانو په توګه له هېوادنو سره خبرې وکړ.

بابک د افغان کډوالو سره د روان ظلم په اړه د خېبر پښتونخوا حکومت ملامت کړ او عامو خلکو ته یې وویل:« له ظلم لاس واخلۍ، دا ظلم دی چې د مجبوره افغان کډوالو د لس زره روپو شی په زر روپۍ غواړئ، پدې وخت کې ټولو پښتنو افغانانو نه هیله کوو چې د افغانیت رشته وپالي.»

یاده دې وي چې د پاکستان حکومت له تېرو درې میاشتو راهیسې د افغان کډوالو پر وړاندې سخت اقدامات ترسره کړي، سلګونه زره افغانان چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې مېشت وو نیول شوي او جبري بېرته ستانه کړل شوي، زیات شمېر افغانان لا هم د پاکستاني پولیسو په بند کې د جبري ستنولو په انتظار دي.

که څه د پاکستان دغه کړنه په کور دننه او په نړۍواله کچه له سخت غبرګون سره مخ شوې خو لا هم د دوی په دریځ کې بدلون نه لیدل کیږي.

حامد کرزي د پنجشنبې په ورځ (د وري ۲۱مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یوه بیان کې زیاته کړې چې په کتنه کې د افغانستان او بریتانیا ترمنځ د اړیکو پر لا پیاوړتیا، د باور فضا پر رامنځته‌کېدو او د همکاریو پر دوام هم خبرې شوې دي.

همداراز پخواني ولسمشرحامد کرزي د افغانستان له خلکو سره د بریتانیا د اوږدمهالو مرستو، انساني همکاریو او همدردۍ مننه کړې ده.

نوموړي ټینګار کړی چې نړۍواله همکاري، په ځانګړې توګه د بریتانیا ملاتړ، کولی شي د افغانانو ژوند ښه کړي او د ثبات او پرمختګ لور ته یې یوسي.

کرزي د بریتانیا د همکاریو د لا دوام هیله‌مندي ښودلې او ویلي دي چې د نړۍوالو هېوادونو همکاري د افغانستان د سولې، ثبات، او بشري وضعیت د ښه‌والي لپاره حیاتي ارزښت لري.