جیونیوز: پاکستاني استخباراتو په کراچۍ کې پر «مسرور» پوځي ډګر د خونړي برید مخه نیولې

په وروستیو ورځو کې، د امریکا پوځ په یمن کې د حوثیانو پر وړاندې خپل عملیات زیات کړي دي.

د حماس او اسراییل تر منځ د شخړې له پیل څه وخت وروسته، حوثیانو د فلسطین په ملاتړ په سره سمندرګي، باب المندب تنګي او د عدن خلیج کې پر نړیوالو کښتیو بریدونه پیل کړل، چې په سیمه کې یې سمندري امنیت له ګواښ سره مخ کړ.

د دغو بریدونو پراخوالی ان د هند سمندر ته هم غځېدلی و.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت مرستیال طلال چوهدري د پنجشنبې په ورځ دغه څرګندونې کړي دي.

که څه هم نوموړي د کوم ځانګړي هېواد نوم وانخیست خو ویل کېږي، چې د امریکا له‌خوا د افغان کډوالو د لېږد پروګرام د ځنډ له امله تر ۲۵ زره ډېر افغانان په پاکستان کې له نامعلوم برخلیک سره مخ دي.

سربېره پر امریکا ګڼ شمېر نور افغانان بیا د برېټانیا، جرمني، کاناډا او فرانسې په ګډون لوېدیځو هېوادونو ته د لېږد په تمه د اسلام اباد تر څنګ د دغه هېواد په بېلابېلو ښارونو کې مېشت دي.

د پاکستان ډان نیوز د راپور له مخې طلال چوهدري ویلي، چې د اپرېل ۳۰مه یعنې شاوخوا ۲۰ ورځې وروسته، د دغو کډوالو لپاره وروستۍ نېټه ټاکل شوې ده.

هغه ټینګار وکړ هر بهرنی، چې په ناقانونه توګه په پاکستان کې ژوند کوي، بې له ځنډه به و ایستل شي.

نوموړي زیاته کړه، هغه افغانان چې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ ادارې (UNHCR) رسمي اسناد لري، کولای شي تر جون میاشتې پورې په پاکستان کې پاتې شي.

که څه هم یاد افغانان اکثره لوېدیځو هېوادونو ته د لېږد لپاره په شرایطو برابر دي، خو د ځینو هېوادونو سیاسي فضا بدله شوې او د افغان کډوالو د لېږد بهیر یې نور هم ستونزمن کړی دی.

د ټرمپ تر واکمنیدو وروسته امریکا ته د دغه هېواد د پخوانیو افغان متحدینو د لېږد چارټر الوتنې هم ودرېدې. د نوي حکومت چارواکو ویلي، د بایډن ادارې پر مهال د دغو افغانانو د امنیتي ارزونو بهیر په سمه توګه نه و تر سره شوی.

د ټرمپ حکومت پلان لري، چې امریکا ته د افغانانو او ایرانیانو پر ننوتلو بندیز ولګوي. همداراز په جرمني کې هم د فریدریش مرتس په مشرۍ محافظه‌کار ګوندونه هڅه کوي، چې د افغانانو او نورو مسلمانو هېوادونو د کډوالو د ورتګ مخه ونیسي.

په داسې حال کې چې د پاکستان حکومت د ایستل کیدو وخت ټاکلی، خو د امریکا او نورو لوېدیځو هېوادونو له‌خوا د افغان کډوالو د لېږد چټکتیا نه تر سترګو کېږي.

لا هم د هغو افغانانو برخلیک چې امریکا ته د لېږد لپاره یې نومونه ثبت کړي، ناسم او مبهم پاتې دی.

د طالبانو تر بیا واکمنیدو وروسته د لوېدیځو هېوادونو او‌ په ځانګړې توګه د امریکا هغه افغان متحدین چې د دغو هېوادونو له پوځي او ادارو سره یې په افغانستان کې دندې ترسره کړې وې د طالبانو د ګواښونو له کبله پاکستان ته کډه شول.

اوس د‌پاکستان دغه تازه پرېکړې یې ژوند له نورو کړاوونو سره هم مخ کړی او وېره شته که لوېدیځ هېوادونه د دغو افغانانو د لېږد په برخه کې کوټلي ګامونه پورته نه کړي، نو هېواد ته تر ایستل کیدو وروسته به له مرګوني پېښو سره مخ شي.

پاکستان کې د درېیمو هېوادونو په تمه مېشتو افغانانو کې د پخواني جمهوري نظام سرتېري، د بهرنیو ځواکونو ژباړونکي، خبریالان، د بشري حقونو فعالان، ښځینه فعالانې او د نجونو د زده کړو د فعالانو تر څنګ د ټولنې بېلابېل قشرونه شامل دي.

طلال چوهدري دا هم وویل، یوازې په تېره یوه اوونۍ کې زرګونه افغان کډوال بېرته افغانستان ته استول شوي دي.

د تېر اکټوبر له پیل راهیسې تر اوسه پورې شاوخوا ۸۵۰ زره افغانان له پاکستانه ایستل شوي دي.

نوموړي وویل، دا مهال شاوخوا ۸۰۰ زره افغان کډوال پرته له قانوني اسنادو په پاکستان کې اوسېږي او ۱.۴ میلیونه نور بیا د ملګرو ملتونو د کډوالۍ ځانګړي اسناد لري، خو هغو ته هم یوازې د جون میاشتې د پاتې کیدو اجازه ورکړل شوې او له یادې نېټې وروسته به خپل هېواد ته ایستل کېږي.

د برېټانیا د دفاع وزارت او په امریکا کې د «جګړې مطالعاتو انسټېټیوټ» په نوم د یوه څېړنیز مرکز د راپور پر بنسټ، روسیې دتېرو درېیو میاشتو پرمهال په اوکراین کې د پخوا پرتله ډېرې کمې سیمې نیولې دي.

د بېلګې په ډول روسیې د روان کال د جنورۍ میاشتې په اوږدو کې د اوکراین۳۲۶ کیلومټره مربع خاوره نیولې وه، خو په مارچ کې یې بیا یوازې ۱۴۳ کیلومټره مربع خاوره نیولې وه.

د څېړنې له مخې، روسیې د جګړې په پیل کې شاوخوا ۱۵۰ زره سرتېري لرل، خو اوس ویل کېږي چې د اوکراین په خاوره کې له ۶۲۰ څخه ډېر سرتېري لري، خودغه لوی شمېر سرتېرو له روسیې سره د پخوا په څېر د پرمختګ په برخه کې مرسته نه ده کړې.

دې سره جوخت، د اوکراین د وسله‌والو ځواکونو لوی قوماندان الکساندر ادعا کړې چې روسیه هر کال له ۱۲۰ څخه تر ۱۳۰ پورې نوي سرتېري جګړې ته لېږي، خو بیا هم د دغو سرتېرو په روزنه او تجهیز کې له ستونزو سره مخ دي.

د اوکراین د ادعا پر بنسټ، روسیې تر اوسه پورې له دغه هېواد سره په جګړه کې له ۴۳۰ څخه ډېر سرتېري له لاسه ورکړي چې دا د جګړې په لومړیو دوو کلونو کې د روسیې د زیانونو څخه ډېر دي. دا ښيي چې هر کوچنی پرمختګ د روسیې لپاره په ډېره ګرانه بیه تمامېږي.

یو شمېر شنونکو او ډېپلوماټانو له رویټرز خبري اژانس سره په خبرو کې خبرداری ورکړی، چې دا اقدام نه یوازې په مذاکراتو کې د واشنګټن دریځ کمزوری کوي، بلکې د تهران پر وړاندې د امریکا یا اسراییل د پوځي اقدام ګواښ لاډېروي.

د درېیو اروپايي ډېپلوماټانو په وینا، د امریکا حکومت د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له‌خوا د مذاکراتو تر رسمي اعلانېدو څخه مخکې په عمان کې د راتلونکو مذاکراتو په تړاو اروپایي هېوادونو ته لازم معلومات نه دي ورکړي.

دا په داسې حال کې ده چې درې اروپايي هېوادونه، د ۲۰۱۵ د اټومي هوکړې د پاتې کېدو له امله یوازیني نړۍوال لوبغاړي دي چې کولای شي د بندیزونو د بېرته راوستلو میکانېزم چې «اسنپ‌بک» بلل کېږي، فعال کړي.

د امریکا د یهودانو د ملي امنیت انسټېټیوټ شنونکې، بلېز مېشل ټینګار کړی چې واشنګټن د تهران پر وړاندې د هر ډول ډېپلوماټیک حل د بریالیتوب لپاره له خپلو اروپایي ملګرو سره بشپړې همکارۍ او همغږۍ ته اړتیا لري.

مېشل خبرداری ورکړی چې د همغږۍ نشتوالی کولای شي پر تهران د لوېدیځ ګډ فشار له لاسه ورکړي او د مذاکراتو د ناکامۍ یا ان پوځي جګړې د رامنځته‌کېدو لپاره لار هواره کړي.

بل‌خوا ټرمپ تېره ورځ په سپینې ماڼۍ کې د خپلې وینا پرمهال، یو ځل بیا د «قوي فشار» سیاست ته اشاره او ګواښ یې کړی چې که له ایران سره راتلونکي مذاکرات بریالي نه‌شي، نو د پوځي اقدام انتخاب به د مېز پر سر وي.

نوموړي همدراز په ټینګار سره اعلان کړی چې اسراییل به د دغه پوځي اقدام «مشر» وي، یو داسې اقدام چې د واشنګټن او تل‌ابیب ترمنځ نږدې همغږي ښیي، خو ټرمپ بیا خپل اروپايي ملګري څنډې ته کړي دي.

هغه وویل: «اسراییل به له شک پرته په دې مساله کې ښکېل وي او د مشرۍ رول به ترسره کوي، خو هېڅوک زموږ مشري نه اخلي. موږ که هرڅه وغواړو، کولای یې شو چې ترسره یې کړو.»

دغه پېښه د پنجشنبې په ورځ ماسپښین رامنځته شوې او پېښو پر وړاندې د مبارزې ډلې په اوبو کې د ډوبې شوې چورلکې د قربانیانو په لټه کې دي.

اې بي سي نیوز د چارواکو له قوله په دغه چورلکه کې د مرګ ژوبلې خبر ورکړی دی.

ددغه پېښې په اړه د نیویارک استازې ګریس مینګ په ټولنیزو رسنیو لیکلي: "د هډسن سیند کې د چورلکې د غورځیدو په پېښه کې د مرګ ژوبلې په اړه ویره لري."

د دغې پېښې په تړاو، د فدرالي هوايي چلند ادارې ویلي چې یوه بیل ۲۰۶ ډوله چورلکه د هډسن په سیند کې نسکوره او ډوبه شوې ده، خو په چورلکه کې د سپرو کسانو شمېر لا هم معلوم نه دی.

دغې ادارې ویلي چې د پېښې پلټنې رواني دي.

د نیویارک ښار د پولیسو یوه ویاند ویلي، چې د پولیسو کښتۍ په هډسن سیند کې د ژغورنې په موخه هڅې کوي، خو په دې اړه چې څومره کسان په کې سپاره وو، دقیق معلومات نشته.