سور صلیب: غزه د ځمکې پر سر د انسانانو لپاره «دوزخ» ګرځېدلې

ټرمپ د جنورۍ په میاشت کې سپینې ماڼۍ ته له راستنیدو راهیسې په مسکو او کییف فشار راوړی چې اوربند وکړي، خو متحده ایالات په دې برخه کې چې له کرملین څخه کوم امتیاز ترلاسه کړي پاتې راغلی.

ټرمپ تېره میاشت ان بي سي نیوز ته وویل، چې هغه خپل روسي سیال ته "غوسه" دی.

بل خوا د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو تېره اونۍ خبرداری ورکړ چې واشنګټن به د روسیې سره د شخړې په اړه "نه ختمیدونکې خبرې اترې" ونه زغمي.

د ټرمپ له دې څرګندونې لږ وروسته کرملین وویل چې د پوتین او ویتکوف ترمنځ خبرې پیل شوې دي. د کرملین ویاند دیمیتري پیسکوف وویل، دغه غونډه چې د پوتین په اصلي ښار سنټ پیټرزبورګ کې ترسره شوه، د اوکراین د جوړجاړي پر بېلابېلو اړخونو خبرې وشوې.

د روسیې دولتي رسنیو د پیسکوف له قوله ویلي: "د دې اړتیا نشته چې دلته د کوم پرمختګ تمه وشي، د اړیکو د عادي کولو بهیر روان دی."

هغه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا دواړه به د پوتین او ټرمپ ترمنځ د احتمالي ناستې په اړه بحث وکړي وویل: «شاید»

ویټکوف د ټرمپ له بیا ولسمشر کیدو راهیسې په روسیه کې له پوتین سره دوه ناستې کړې دي.

له پوتین سره له ناستې وروسته ویټکوف وویل چې پوتین یو «لوی مشر» دی او «بد سړی» نه دی.

د هند د کورنیو چارو وزیر امیت شاه وايي، چې د امریکا له خوا هند ته د رانا سپارل د لومړي وزیر نریندار مودي د حکومت د ډیپلوماسۍ یوه لویه بریا ده.

هغه پر خپل اېکسپاڼه لیکلي:« دا د هند د حکومت مسولیت دی، چې ټول هغه کسان بېرته راولي، چې هند او د هند له خلکو یې سوء استفاده کړې ده.»

هند د ۲۰۲۰ کال کې په جون میاشت کې د رانا د ورسپارلو غوښتنه کړې وه، خو د هند دا غوښتنه د روان کال د فبروري په میاشت کې په واشنګټن کې د مودي او ټرمپ د یو ګډ کنفرانس په ترڅ کې د ټرمپ له خوا ومنل شوه.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویانده ټامي بروس وايي:«امریکا له اوږدې مودې راهیسې د هند د هڅو ملاتړ کوي ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې د دې بریدونو مسولین عدالت ته راوکاږل شي. هغه «رانا» د دوی «هند» په واک کې دی او موږ په دې حالت ډیر ویاړو.»

رانا لشکر طیبه سره د ملاتړ په تور په ۲۰۱۳ کال کې په امریکا کې په ۱۴ کاله بند محکوم شوی و، هند د پاکستان لشکر طیبه ډله په دغه هېواد کې د ۲۰۰۸ کال د بریدونو مسوله بولي او پر سوداګر رانا تور دی چې په دغو بریدونو کې یې مرسته کړې ده.

پر همدغه مهال تېره ورځ د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند شفقت علي خان د یوې خبرې غونډي پرمهال وویل:« تر هغه ځایه چې زموږ ریکارډ ښيي هغه «رانا» په تیرو دوو لسیزو کې د خپلو پاکستاني اصلي اسنادو د نوي کولو غوښتنه هم نه ده کړې.»

د رانا وکیل ویلي، چې «رانا یو ښه انسان و، خو په یو ناوړه موضوع کې ښکېل شو.»

د ۲۰۰۸ کال په نومبر میاشت کې لسو وسله والو د هند د مبميي ښار په بېلابېلو ځایونو کې بریدونه وکړل او په پایله کې یې ۱۶۶ کسان ووژل شول.

هند ویلي، چې د پاکستان لشکر طیبه ډله چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یو ترهګریز سازمان بولي، په ممبيي کې د ۲۰۰۸ کال بریدونه تنظیم کړي دي، خو پاکستان د افراطي فعالیتونو ملاتړ ردوي.

د چین د مالیې وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وایی:« د امریکا له خوا پر چین د غیرطبیعي تعرفو لګول د نړیوالو سوداګریزو اصولو، بنسټیزو اقتصادي قوانینو او نارمل عقل خلاف کار دی. دا یو بشپړ زورزیاتی او ګواښ دی.»

رویټرز خبري اژانس د اقتصادي کارپوهانو په حواله وايي، چې دا کار د سوداګریزې جګړې شدت زیاتوي او د چین نړیوال ځینځیري تامین د ګډوډیو ګواښ پېښوي.

په ورته مهال د امریکا او چین د سوداګریزو ناندریو په پراخیدو سره د ونډو په نړیوال مارکیټ کې د اروپا وڼدې مخ په ښکته روانې شوې دي.

د‌ پوځ په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه عملیات یې د یو لړ استخبارتي معلوماتو پر بنسټ کړي‌، چې د پاکستاني طالبانو د دغه مشهوري کس په ګډون یې د یادې وسله والې ډلې یو بل غړی هم وژلی دی.

ویل شوي، چې د «ټي ټي پي» دغو وسله والو له پاکستاني ځواکونو سره جګړه ییز مقاومت هم کړی و.

د پاکستان پوځ د حفیظ الله کوچوان پر سر د لس میلیونه پاکستاني کلدارو جایزه هم ټاکلې وه.

له دې سره سره هم په پښتونخوا کې د «ټي ټي پي» بریدونه تر بل هر وخت پراخ او چټک شوي دي.

باورونه دا دي، چې په افغانستان کې د دغې ډلې متحدینو افغان طالبانو واک ته له رسیدو وروسته «ټي ټي پي»‌ هم سترګې کړي او د پخوا په پرتله یې د جګړې لپاره کافي وسلې او امکانات هم ترلاسه کړي دي.

د پاکستان حکومت طالبانو ته ګوته نېسي، چې تر خپل سیوري لاندې یې د «ټي ټي پي» په ګډون د دوی ضد وسله والو ته پناه ځایونه ورکړي او له هماغه ځایه پر دوی بریدونه پلانوي. خو افغان طالبانو دا ادعاوې رد کړې ده.

پر کابل د واکمنو طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد لا په وار وار پاکستان ته په ټینګار سره ویلي، چې پر دوی دې د تورونو تپل کیدو پر ځای په خپلو امنیتي ناکامیو غور وکړي.

په پښتونخوا کې مېشت سیاستوالو په دغه ایالت کې له روانې نا امنۍ څخه شکایتونه کړي او نیوکه یې کړې، چې د پاکستان مرکزي حکومت او پوځ په لوی لاس د پښتنو سیمه کې ناورین ته لاره اواره کړې ده.

د پنجشنبې په ورځ د غزې په جنوب خان یونس کې لږ تر لږه ۱۰ کسان د اسراییل په هوايي برید کې وژل شوي او اوه ماشومان ټپیان دي.

په رفع کې هم د برید پر مهال یو فلسطیني وګړی وژل شوی او څلور نور ملکیان ټپیان دي. په مرکزي غزه کې د اسراییل بې پېلوټه الوتکې ملکي وګړي په نښه کړي، چې ګڼ شمېر ټپیان د الاقصی روغتون ته لېږدول شوي دي.

په شمالي غزې کې هم د دغو بریدونو له امله په العطاطره سیمه کې دوه کسان وژل شوي او ګڼ نور ژوبل شوي چې د ټپیانو وضعیت د اندېښنې وړ ښودل شوی دی.

د روغتیا نړۍوال سازمان مشر تدروس ادهانوم خبرداری ورکړی، چې د اسراییل لخوا د بشري مرستو د بندیدو له امله، د ناروغیو خپرېدا او د ملکي تلفاتو خطر زیات شوی.

هغه ویلي، چې له ۱۰ زرو زیات کسان بیړنۍ روغتیایي تخلیې ته اړتیا لري.

په ورته مهال، د ملګرو ملتونو د فلسطیني کډوالو لپاره د مرستو ادارې (UNRWA) خبرداری ورکړی، چې د جګړې له پیل راهیسې، دا د بشري مرستو تر ټولو اوږد بندیز دی، چې د غزې خلک‌ یې زغمي.

دغه اداره په خواله رسنیو کې ویډوګانې خپرې کړي، او د اوربند د بیا تمدید غوښتنه یې په کې کړې.

په یوه ویډیو کې ام خالد چې د غزې ښار د شجاعیه له سیمې ده وایي: «زما کورنۍ پنځه ځله اړه شوې چې خپل کور پرېږدي، اوس مو ژوند ډېر سخت دی او د خوړو لپاره کافي څه نه لرو.»

د غزې د روغتیا وزارت ویلي، چې تر اوسه لږ تر لږه ۵۰،۸۸۶ کسان د اسراییل په بریدونو کې وژل شوي او ۱۱۵،۸۷۵ نور ټپیان شوي دي.

د غزې د حکومتي رسنیو دفتر بیا دا شمېر زیات ښیي او وایي چې له ۶۱،۷۰۰ زیات کسان وژل شوي او زرګونه نور لا هم د ویجاړو ودانیو لاندې بند پاتې دي او احتمال شته چې وژل شوي وي.

د غزې جګړه د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر په اوومه د حماس د بریدونو سره پیل شوه.

له هغه وخت راهیسې ۱،۱۳۹ اسراییلیان وژل شوي او له ۲۰۰زیات کسان یرغمل نیول شوي دي.