طالبانو له پاکستان سره د سوداګریزې اسانتیا او ټرانزیټي ستونزو د لمنځه وړلو په اړه خبرې کړې

ډیلي مېل ورځپاڼې خبر ورکړی، چې د ۷۹ کلن برېټانوي پیټر رینولډز او باربي لور سوزي رومر ویلي چې مور او پلار یې د طالبان له لوري څو ځله محکمه شوي؛ خو هېڅ ډول تور یې پرې نه دی ثابت کړی.

نوموړې اندېښنه څرګنده کړې، چې لا هم له زندانه د مور او‌ پلار د خوشې کېدو په تړاو یې کوم هیله بښوونکی څرک نشته.

یاده برېټانوۍ جوړه د روان کال د فبرورۍ په میاشت کې د طالبانو له لوري هغه مهال ونیول شوه چې غوښتل یې په بامیانو ولایت کې خپل کور ته لاړه شي.

لور یې زیاته کړې، مور او پلار یې په دې هم «نه پوهېږي» چې ولې نیول شوي او د برېټانیې له دولت غواړي چې د خوشې کېدو لپاره یې جدي ګامونه پورته کړي.

سوزي رومر وویل:« ډېرې پوښتنې یې ترې کړې دي. فکر کوم تر اوسه ۲۹ ځله پوښتل شوي. درې یا څلور ځله محکمې ته وړل شوي؛ خو پرې لګول شوي ټول تورونه ‌بې بنسټه ثابت شوي. هغوی ته ویل شوي، چې هېڅ قانوني تور پرې نشته».

سوزي زیاتوي، که څه هم برېټانوي چارواکي یې له کورنۍ سره تماس کې دي؛ خو دا روښانه نه ده چې حکومت د هغې د مور او پلار د سملاسي خوشې کېدو غوښتنه طالبانو ته په ښکاره او غوڅ ډول رسولې که نه.

د برېټانیې د بهرنیو چارو وزارت بیا څه موده مخکې خبر ورکړی و، چې د دغه زنداني شوې جوړې د خوشې کېدو لپاره هڅه کوي.

د دغه برېټانوۍ جوړې اولادونو په زندان کې د خپل مور او پلار له حالت څخه اندېښنه ښوولې او نیوکه یې کړې، چې په ښه توګه ورته خواړه هم نه رسېږي.

ویل شوي، چې په زندان کې په کافي توګه د خوړو نشتوالي له امله دغه برېټانوي جوړه له خوارځواکۍ او روغتیایي ستونزو سره هم مخ شوې ده.

زنداني شوې برېټانوۍ جوړه له اتلس کلونو راهیسې په افغانستانه کې اوسېږي او په افغانستان کې یې د زده‌کړو په برخه کې بېلابېل فعالیتونه کول.

دغه سازمان په خپلې تازه خبرپاڼه کې نیوکه کړې، چې د پاکستان له‌خوا د افغان کډوالو جبري شړل نه یوازې غیر انساني عمل دی؛ بلکې د کډوالۍ د نړۍوالو قوانینو څخه هم ښکاره سرغړونه ده.

یاد سازمان وایي، پاکستان هڅه کوي چې د افغان کډوالو له برخلیک څخه د یو سیاسي فشار د وسیلې په توګه کار واخلي څو پر طالبانو فشار راوړي؛ خو دغه ډول چلند له بې‌وسه او زیانمنو انسانانو سره هېڅ ډول توجیه نه لري.

د بې ځایه شویو نړۍوال سازمان ټینګار کړی، چې د اوړي په دې تودې هوا کې د کډوالو اېستل به هغوی له لوږې، بې کورۍ او جدي امنیتي ګواښونو سره مخ کړي. همدا راز زرګونه کورنۍ په ځانګړي ډول ښځې او ماشومان له جدي ګواښ سره مخامخ دي.

یاد سازمان زیاتوي، د افغان کډوالو بېرته افغانستان ته شړل دا واقعیت له پامه غورځوي چې همدغه پاکستان پخوا ږاک ته د طالبانو په رسېدو کې مهم رول لاره او اوس باید د افغانستان د ناوړه وضعیت په وړاندې اخلاقي او سیاسي مسوولیت ومني.

د کډوالو دغه ملاتړې ادارې په خبرپانه کې راغلي، د عدم اعادې اساسي اصل له مخې هېڅوک باید هغه هېواد ته بېرته ونه لېږل، شي په کوم کې چې خلک له شکنجې او مرګ سره مخ کېدای شي. همدا رنګه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا، اروپايي ټولنې، امریکا او نورو نړۍوالو ادارو نه غوښتنه شوې، چې پاکستان دې له افغان کډوالو سره د زور چلند مخه ونیسي او خپلو نړۍوالو ژمنو ته دې وفادار پاتې شي.

یاد سازمان همداراز وايي، چې نړۍواله ټولنه باید په د درېیمو هېوادونو کې افغان کډوالو ته د بیا مېشتېدو زمینه برابره کړي او د کډوالۍ د اوږدې ستونزې د حل لپاره باید افغانستان کې د یو ټول ‌منلي، مشروع او ولسپال حکومت د جوړېدو ملاتړ وشي.

د بې ځایه شویو نړۍوال سازمان همدا راز د افغان کډوالو په جبري توګه د اېستل کېدو خلاف د لاسلېکونو یوه لړۍ هم پېل کړې، چې تر دا مهاله پکې نږدې ۱۵۰۰کسانو خپل ملاتړ څرګند کړی او د جبري اېستل کېدو خلاف یې خپل اعتراضونه هم ثبت کړي‌ دي.

له خوست څخه د یاران سکیټ دا پیل شوې سیالۍ چې اوس ننګرهار ولایت ته رسېدلې، د هېواد نورور ولایتونو ته هم غځیدونکې ده.
په ټولنیزو رسنیو کې په دې اړوند خپرو شویو ویډيوګانو کې ښکاري، چې د دغو تنکیو زلمیانو عمرونه چې له اتلس کلونو هم کم برېښي له ځانه سره پر سړکونو د دغه نندارې پر مهال وسلې هم لېږدوي.

که څه هم طالبان له بېلابېلو لارو د خپل نظام او چارواکو ته تبلیغات کوي، خو دا لومړی ځل دی چې پر واټونو د یوه طالب چارواکي انځورونه نندارې ته وړاندې کېږي.
هم مهاله د یادې ډلې مشر ملا هبت الله بیا د ساکښو موجوداتو پر انځورونو بندیزونه هم لګولي دي او د هغه د نږدې کړۍ له لوري په جدي توګه د هغه دغه امر پر ځای کېږي، خو د سراج الدین پلویان بیا دغه امر ته چندان ارزښت نه ورکوي.

د معلوماتو پربنسټ، یاران سکیټ د جلال بنسټ له خوا تمویلېږي چې دغه بنسټ د حقاني فرهنګي څانګه ده.
حقاني ډله تر دې وړاندې په دې هم تورنه ده، چې د تېر جمهوري نظام پرمهال یې د افغان امنیتي ځواکونو او عامو خلکو پروړاندې پر ماشومانو ځانمرګي بریدونه ترسره کول.
دغه انځوریزه ننداره تر هغه وروسته ترسره کېږي، چې په وروستیو میاشتو کې د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده او سراج الدین حقاني ترمنځ اختلافونه زیات شوي دي.
له دې سره، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت بیا د سراج الدین حقاني پر سر ټاکلې جایزه هم لغوه کړې ده.
د امریکا د پلټنو فدرالي ادارې (اېف بي اي) بیا حقاني د «نړۍوال ترهګر»په توګه په خپل تر ټولو مطلوب لیست کې تر اوسه هم ساتلی دی.
سره له دې چې د طالبانو په حکومت کې حقاني ډله څنډې ته شوې ده، خو باورونه دا دي چې د امریکا په ګډون به نړۍ له حقاني ډلې سره تعامل وکړي.
نږدې یوه اوونۍ مخکې د افغانستان د وروستي جمهوري نظام لوړپوړي چارواکي محمدعمر داوودزي وویل، چې د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده د مصرف تاریخ پای ته رسېدلی دی.
نوموړي دغه راز زیاته کړه، د طالبانو ترمنځ د هغو کسانو شمېر هم مخ پر زیاتېدو دی چې د رهبرۍ په کچه بدلونونه غواړي.

که څه هم د ټرمپ ادارې د دې معافیتونو د صادرولو لپاره کوم دلیل نه دی وړاندې کړی، خو دا پرېکړه د امریکا د ټېکنالوژۍ لویو شرکتونو لکه اېپل، ډیل او نورو واردونکو لپاره هیله مند خبر ګڼل کېدای شي.

د سپینې ماڼۍ د یوه چارواکي په وینا، دا معافیت یوازې د ټرمپ په غچ اخیستونکي تعرفو کې پلي کېږي او پخوانۍ 20 سلنه تعرفې چې په متحده ایالاتو کې د فنټانیل ناورین سره د مبارزې لپاره لګول شوي، په خپل ځای پاتې دي.

یاد وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي: «۲۶۳ افغان مهاجرین چې په پاکستان کې بندیان وو؛ له بند څخه ازاد او د روان ۱۴۰۴ لمریز کال د وري په ۲۱مه او ۲۲مه خپل هېواد ته راستانه شول.»

دغه افغانان چې د پاکستاني پولیسو له لورې نیول شوي وو له زندانونو څخه تر ازادېدو وروسته جبري بېرته ستانه کړل شوي دي.

د دغو افغانانو د بند موده پنځه ورځې ښودل شوې، چې په پاکستان کې نیول شوي وو او محکمې پرې له یوې ورځ نه تر پنځه ورځو بند حکم ورکړی وو.

د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې له تېرو درېیو میاشتو راپدېخوا پولیسو د افغانانو د نیولو په موخه کور په کور تالاشۍ کوي.

زیات شمېر افغانان نیول شوي او په جبري توګه بېرته هېواد ته ستانه کړل شوي دي.

د راپورونو له مخې، زیات شمېر کډوال لا هم د پاکستاني پولیسو له لورې په هغو کمپونو کې ساتل کېږي، چې د بېرته ستنولو پروګرامونو لپاره ځانګړي شوي دي.