د پښتونخوا صوبایي پارلمان غواړي له طالبانو سره مستقیمې خبرې وکړي

نوموړي د چهارشنبې په ورځ (د غويي ۳مه) په خپل اېکس کې لیکلي، دا نوې لوبه نه‌ده؛ بلکې د هغه په وینا، پخوا هم د دغو اېتلافونو مشرانو په مذهبي مقدسو ځایونو کې ژمنې کړې وې، خو بیا یې پر خپلو ژمنو عمل نه دی کړی.

میاخېل باور لري، چې دغه اېتلافونه له ملي روحیې بې‌برخې دي او پر یووالي نه دي ولاړ.

د ملي دفاع پخواني سرپرست وزیر همداراز زیاته کړې، چې دا ډول اېتلافونه د شخصي ګټو پر محور راڅرخي او د هېواد له ملي ارزښتونو سره هېڅ تړاو نه‌لري.

د هغه په وینا، دغه ډول اېتلافونه یوازې تر هغو دوام کوي چې د ګټو سرچینې په‌کې وي، خو کله چې شخصي موخې پوره شي، نو اېتلافونه هم له منځه ځي.

د افغانستان د تېر جمهوري نظام د ملي دفاع وزارت سرپرست شاه‌محمود میاخېل دا څرګندونې وروسته تر هغې کوي، چې د احمد مسعود په مشرۍ مقاومت جبهې او د صلاح‌الدین رباني په مشرۍ جمعیت ګوند وړمه ورځ یوه بیان کې اعلان وکړ، چې د «جوړښت، پالیسیو، مدیریتي او کاري تګلارو» پر سر د اختلافاتو له امله یې د افغانستان د ژغورنې لپاره د مقاومت له ملي شورا څخه لار جلا کړې ده.

د مقاومت جبهې یوې باوري سرچینې افغانستان انټرنشنل ته د دغو اختلافو یو لامل د نوموړې شورا د اجراییوي مشر په توګه د عمر داوودزي ټاکل‌ کېدل بللي دي.

ورته مهال، د صلاح‌الدین رباني په مشرۍ اسلامي جمعیت ګوند هم د مقاومت جبهې له‌خوا د افغانستان د ژغورنې له ملي شورا سره د همکارۍ پای ته رسېدو په تړاو ویلي: «هغه اصول چې د افغانستان د ژغورنې ملي شورا له لارې مطرح شوي د سیاسي، تخنیکي دلایلو او زموږ د خلکو د ټاکنیزې حوزې د اوسنیو واقعیتونو له امله نه‌شي ساتل کېدای. موږ د دغه بنسټ د انتخابونو په هېڅ پرېکړو کې نه یو او نه به هم اوسو.»

د افغانستان د ازادۍ جبهې هم په ډاګه کړې، چې د افغانستان د ژغورنې لپاره په ملي شورا کې د دغې جبهې غړيتوب «یوازې یوه اوازه» ده او دا یې په کلکه رد کړې ده.

نوموړې جبهې څرګنده کړې، چې تر اوسه پورې په هېڅ داسې سازماني اېتلاف یا سیاسي تړون کې شامله نه‌ده.

د یادونې ده، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د دغې ډلې خلاف یو شمېر جریانونه او غورځنګونه جوړ شوي دي.

په افغانستان دننه او بهر کې سیاسي ډلو په ځلونو له طالبانو څخه غوښتي، چې بین‌الافغاني مذاکرات پیل کړي، خو د دغې ډلې له‌خوا رد شوي دي.

د هغه په وینا، هند چې کومې مسالې راپورته کړې دي، په غونډه کې به پرې بحث وشي.

خواجه اصف زیاته کړه، چې هند د سند طاس تړون داسې نه شي ځنډولی، ځکه په دې تړون کې یوازې پاکستان او هند نه، بلکې نور هېوادونه هم شامل دي.

تر دې مخکې هندي رسنیو راپور ورکړ، چې په نوي ډیلي کې د هند د لومړي وزیر نرېندرا مودي په مشرۍ د دغه هېواد د کورنیو، دفاع، بهرنیو چارو وزیرانو او نورو لوړ پوړو امنیتي چارواکو په کشمیر کې پر سیلانیانو د برید په تړاو ناسته کړې.

د رسنیو د راپور له مخې، د نرېندرا مودي په مشرۍ دې ناسته کې د هند کورنیو چارو وزیر امیت شاه، دفاع وزیر راجنات سینګ، د بهرنیو چارو وزیر اېس جې شنکر، د هند د ملي امنیت سلاکار اجیت دیول او ځینو نورو لوړ پوړو چارواکو ګډون کړی.

د هند د بهرنیو چارو وزارت لوړپوړي سلاکار ویکرم میسري نن د یوه خبري کنفرانس پرمهال ویلي، چې د کشمیر په پهلګام کې پر سیلانیانو د برید په پایله ۲۵هندیان او یو نيپالی وګړي وژل شوي دي.

ویکرم میسري وايي، د کابینې د امنیتي کمېټې په ناسته کې له پاکستان سره د ۱۹۶۰کال د اوبو تړون له همدې شیبې څخه تر نامعلوم وخت پورې وځنډول شو.

دغه راز د سارک د ویزې معافیت له مخې، د پاکستاني اتباعو لپاره هند ته د سفر اجازه نه ورکول کېږي.

میسري وویل، هغو پاکستاني وګړو ته چې مخکې ویزې ورکړل شوې دي، دغه ویزې لغوه ګڼل کېږي او هغه پاکستاني وګړي چې دا مهال فعالې ویزې لري او په هند کې دي، په ۴۸ساعتونو کې باید له هند څخه ووځي.

په ځواب کې خواجه اصف ویلي، چې پاکستان به د هند اقداماتو ته هر اړخیز ځواب ورکړي.

د نوموړي په وینا: «لکه څنګه چې د ابھینندن په وخت ځواب ورکړل شو، دا ځل هم ۱۰۰ سلنه ځواب ورکولو ته چمتو یوو. د پاکستان هوايي ځواک چې کوم ځواب ورکړی و، هغه د تاریخ برخه ده.»

خواجه اصف همداراز وویل، چې هند له ډېرې مودې راهیسې د سند طاس تړون نه د وتلو هڅه کوي او په هند کې چې کومه پېښه شوې، هغه د غندنې وړ ده.

هندي رسنیو ویلي، چې د دغه برید مسوولیت د لشکر طیبه ډلې اړوند «کشمیر مقاومت» وسله والې ډلې پر غاړه اخیستې ده.

لشکر طیبه پاکستانۍ ترهګره ډله ده، چې په هند او افغانستان کې د بریدونو اوږده سابقه لري.

د هند د ترهګرۍ ضد ملي ادارې یوه ډله هم پهلګام ته رسېدلې، چې له سیمه ییزو پولیسو سره د پلټنو په برخه کې مرسته وکړي.

تمه کېږي، چې په دې غونډه کې به د ملي امنيت اړوند مهمو مسایلو او د هېواد د بهرني سیاست په اړه مهمې پرېکړې وشي.

د ایران د سوداګرۍ پراختیا سازمان د رپوټ له مخې، ددغه پلاوي مشري به د طالبانو د کرنې، مالدارۍ او اوبو لګولو وزارت مرستیال کوي او د دغه سفر هدف د تهران او طالبانو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو پراخول او پیاوړي کول دي.

روستایي، چې په کابل کې د ایران د سفارت غړی دی، وویل چې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ خونې رییس، د سوداګرۍ او پانګونې خونو د مشرتابه پلاوي غړي به هم د ددغه نندارتون برخه وي.

نوموړي زیاته کړه، « دا د تېرو لسو کلونو په ترڅ کې د دواړو هېوادونو ترمنځ تر ټولو لوی او باکیفیته سوداګریز پلاوی دی، چې د اقتصادي برخو په مختلفو سکټورونو لکه صنعت، کرنه، تخنیکي او انجنیرۍ، ودانیزو چارو، خدماتو، معدن او طبیعي منابعو کې استازولي کوي».

هغه وویل، «ایران او افغانستان د ۱۰ میلیارد ډالرو سوداګرۍ هدف ټاکلی او د افغانستان ناپېیلې او راتلونکې لرونکې بازار ته د ګډو پانګونو، ګډ تولید او نویو سوداګریزولارو چارو اړتیا لا ډېره شوې ده».

د ایران د سوداګرۍ سلاکار څرګنده کړه چې د ایران اکسپو ۲۰۲۵ په جریان کې به د طالبانو پلاوي لپاره درې کچې اقتصادي تعاملات برابر شي چې حکومت-حکومت (G2G)، حکومت-خصوصي سکتور (G2B) او شرکت-شرکت (B2B) ناستې دي.

ایران اکسپو ۲۰۲۵چې د اووم ځل لپاره جوړیږي، د ایران د صنعت، معدن او سوداګرۍ وزارت، د بهرنیو چارو وزارت، د سوداګرۍ پراختیا سازمان او یو شمېر نورو دولتي او خصوصي ادارو په مرسته د غويي له اتمې نېټې د پنځو ورځو لپاره په تهران ښار کې جوړیږي.

ایرنا د رپوټ له مخې، په دغه نړیوال نندارتون کې له ۱۰۰ هېوادونو ۲۵۰۰ تنو ته د ګډون فرصت برابر شوی دی.

د پښتون ژغورنې غورځنګ غړي او یو شمېر افغانان د چار شنبې په ورځ د بريتانیا په پلازمېنه لندن کې د پارلمان مخې ته له پاکستان نه د افغان کډوالو د جبري اېستلو خلاف په لاریون راووتل.

لاریون والو له پاکستان نه دافغان کډوالو جبري ایستل له بشري حقونو سرغړونه یاده کړې او له پاکستاني حکومت یې غوښتي، چې د کډوالو د جبري ایستلو لړۍ بنده کړي.

په لاریون کې د پاکستان د حکومت او استخباراتي ادارې خلاف شعارونه ورکول کېدل.

دوی له پاکستان حکومته دا هم غوښتي، چې له زندانونو افغانان ازاد او د ښه ګاونډيتوب اصل پر ځای کړي. لاریونوالو ویل: «پاکستان دې د افغان، پښتون او بلوڅ نسل وژنه ودروي، له زندانونو دې افغانان او بلوڅان خوشي کړي.»

لاریونوالو په پاکستان کې د افغان کډوالو اوسېدل یو مجبوریت یاد کړی.

په همدې اونۍ کې پښتون ژغورنې غورځنګ په جرمني، هالنډ، بلجيم، ډنمارک، ټورنټو او یو شمېر نورو هېوادونو او سیمو کې هم له پاکستان نه د افغان کډوالو د جبري ایستلو او له هغوی سره د تاوتریخوالي پر ضد لاریونونه تر سره کړي.

پاکستان له ۲۰۲۳ کال راهیسې ۹۷۹ زره او ۴۸۶ افغان کډوال په زوره بېرته افغانستان ته استولي دي. پاکستاني چارواکو ویلي، چې د افغان کډوالو پروسه با وقاره ترسره شوې، خو افغان کډوال د پولیسو له ناوړه چلنده شکایت کوي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د سې شنبې په ورځ ازبکستان ته د خپل سفر پرمهال په یوه خبري ناسته کې ووویل، چې د روسیې او مرکزي اسیا راتلونکې سرمشریزه د اکټوبر په میاشت کې د تاجکستان په پلازمېنه دوشنبه کې ترسره کیږي.

نوموړيي ویلي، چې د غونډې ټول اړخونه به د همکارۍ د پراختیا لپاره د هڅو همغږې کولو ته ځانګړي شي.

لاوروف وايي، په مرکزي اسیا او نورو ستراتیژیکو سیمو کې د تسلط ټینګولو لپاره د لویدیځ هڅې مسکو له نږدې څاري.

لاروف زیاته کړه:«موږ د همکاریو د سیاسي کولو او د ایډیولوژیکو اجنډاوو تپلو، په ځانګړي ډول د ځینو لویدیزو هېوادونو د هڅو، چې غواړي په دې او نورو جیوپولیتیکي سیمو کې برلاسی ومومي، په کلکه مخالفت کوو.»

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر د خپلو خبرو پرمهال د افغانستان په تړاو د لویدیزو هېوادونو پر نویو هڅو هم نیوکې وکړې.

لاوروف وویل:« موخه روښانه ده، لوېدیز هېوادونه اندېښمن دي، ځکه د دوحې له بهیر مخکې د افغانستان د پروسو بهرنی ملاتړ تر ډېره د سیمې هېوادونو په لاس کې و.»

نوموړی وایي، چې مسکو په مرکزي اسیا کې د لویدیزو هېوادونو له حضور سره مخالفت نه کوي، خو د هغو اقداماتو پر وړاندې خبرداری ورکوي، چې مسکو ته د منلو وړ نه وي.

لاوروف وايي:« دا په بشپړه توګه د منلو وړ نه ده، او داسې هڅې واقعا شته چې په بېلا بېلو پلمو سره د ناټو پوځي بنسټونه بېرته افغانستان ته راوستل شي. دا هڅي د «ټایم بم» جوړولو خطر لري او ښايي دا بم ضعیف نه وي.»

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر له افغانستان سره دوامداره ښکیلتیا تاییدوي او وايي، چې له ترهګر نوملړه د طالبانو نوم ایستل د کابل له چارواکو سره د عملي همکارۍ د اسانتیا لپاره یو اړین ګام دی.

لاوروف زیاته کړه، «حقیقت دادی چې اوس طالبان په کابل کې واک لري. که زموږ سیاستونه عملي او واقعي وي، باید دا حقیقت ومنو او تعامل وکړو.»

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر دغه څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې د افغانستان لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي ضمیر کابلوف نن په کابل کې د طالبانو د بهرنیو او کورنیو چارو وزیرانو سره هم په جلا جلا لیدنو کې د اړېکو د لاپیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.