د پاکستان هوايي حریم بندېدو سره هندي هوایي شرکتونه له اوږدو لارو او لګښتونو سره مخ دي

د پاکستان سنا ته دا پرېکړه لیک د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له خوا وړاندې شو او پکې ویل شوي، چې پاکستان د خپلې دفاع لپاره د ترهګرۍ او نظامي پارونې لپاره هر ډول برید ته بشپړ چمتوالی او وړتیا لري.

د پاکستان سنا ویلي، چې هېواد یې د سولې ملاتړی دی، خو هېچا ته اجازه نه ورکوي چې د دغه هېواد امنیت او ګټو ته زیان ورسوي.

په دغه پرېکړه لیک کې پاکستان د هند تر ادارې لاندې د کشمیر په پهلګام سیمي برید کې لاس لرل ردوي او وايي، د بې ګناه ملکي وګړو وژنه د پاکستان له ارزښتونو سره په ټکر کې ده.

د پاکستان د سنا په پرېکړه لیک د هند له لوري د اوبو د ګډ تړون ځنډولو اعلان “ناقانونه، یو اړخیز او د جګړې عمل” بلل شوی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د دغه هېواد په سنا کې د وینا پر مهال یوځل بیا هند ته په ټینګار خبرداری ورکړ، چې له هر ډول تېروتنې ډډه وکړي.

د هغه په خبره، «پاکستان یو اټومي ځواک دی، که هند د بدنیت له مخې کوم څه وکړي، نو د پاکستان ځواب به همهغه وي لکه پخوا. هند دې د هر ډول تېروتنې ډډه وکړي، ځکه دا به د ټولنې سیمې پر سولې او پرمختګ بد اغېز وکړي.»

د پاکستان او هند تر منځ دغه نندارۍ د هند تر کنټرول لاندې کشمیر کې پر سیلانیانو تر برید وروسته راولاړي شوي دي.

د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف له سکای نیوز سره په مرکه کې د خبریالې یلدا حکیم د پوښتنې په ځواب کې چې ایا پاکستان د «ترهګرو ډلو» د ملاتړ، روزنې او تمویل اوږد تاریخ لري، وویل:« موږ ددرې لسیزې دا چټل کارونه د امریکا لپاره، د لویدیځ او برېتانیا لپاره مو وکړ. دا یوه تېروتنه وه چې ومو کړه او له همدې امله دا مسایل موږ سره تړل کیږي.»

خواجه اصف په ټینګار سره وویل، که پاکستان د شوروي اتحاد پر وړاندې جګړه او د سپټمبر ۱۱ له بریدونو وروسته د ترهګرۍ ضد جګړه کې برخه نه وای اخیستې، نو «د دغه هېواد سابقه به بې عیبه او پاکه پاتې شوې وای.»

ښاغلی اصف وايي:«موږ د دې دروند قیمت ورکړ، زموږ ټولنه اغیزمنه شوه او زموږ امنیت زیانمن شو.»

د پاکستان د دفاع وزیر دغه څرګندونې د هند تر ادارې لاندې د کشمیر پهلګام سیمز تر برید وروسته کړې دي.

په کشمیر کې تر برید وروسته د هند او پاکستان ترمنځ ناندرۍ زیاتې شوې، پاکستان له هند سره د اوبو یو ګډ پخوانی تړون ځنډولی، ځمکنۍ لارې یې تړلې، د پاکستانيانو ویزې یې لغوه کړې او پاکستاني ډیټلوماټان یې له هند ایستلي دي.

پاکستان هم د هند د اقدام په وړاندې ورته غبرګون ښودلو سره هوايي حریم تړلو ترڅنګ هندي ډيپلوماټان له پاکستان ایستلي او د هند وګړو لپاره ویزې یې لغوه کړې دي.

پاکستاني چارواکي د کشمیر په برید کې لاس لرل ردوي، خو د هند لومړي وزیر نریندرا مودي تېره ورځ ویلي، چې د کشمیر برید عاملان «د ځمکې تر پایه» تعقیبوي.

د دغه وزارت ویاند د جمعې په ورځ په یوې خبري غونډه کې وویل چې په اسلام‌اباد کې د هند د سفارت د کارکوونکو او ډیپلوماتانو شمېر به ۳۰ کسانو ته راکم شي.

شفقت علي خان د (غوایي ۵مه) نېټه ټینګار وکړ، چې پاکستان پرېکړه کړې چې د هند او پاکستان ترمنځ د واګه پوله سملاسي وتړي او له دې لارې به هر ډول تګ راتګ او سوداګري د اپریل له ۳۰مې وروسته بنده شي.

هغه همداراز اعلان وکړ، چې پاکستان د هند د ټولو وګړو ویزې، پرته له سیک زیارت کوونکو، لغوه کړې دي او له هغوی یې غوښتي، چې تر ۴۸ ساعتونو پورې د پاکستان خاوره پرېږدي.

شفقت علي خان وویل، چې د پاکستان د ملي امنیت شورا له ناستې وروسته، د دې هېواد فضايي حریم د هند ټولو هوايي شرکتونو او هغو الوتنو لپاره هم تړل شوی، چې د هندیانو لخوا اداره کېږي.

هغه خبرداری ورکړ، چې د پاکستان وسله‌وال ځواکونه د خپل هېواد د ځمکنۍ بشپړتیا او ملي حاکمیت د دفاع لپاره بشپړ چمتووالی لري.

د نوموړي په وینا، پاکستان به لکه د ۲۰۱۹ د فبرورۍ په میاشت د برید په څېر د هند هر تېري ته پرېکنده غبرګون وښيي.

د ۲۰۱۹ په فبرورۍ کې، وروسته له هغه چې په هند کې یو مرګونی ترهګریز برید وشو، د هند هوايي ځواک د پاکستان ځینې برخې بمبار کړې. پاکستان په غبرګون کې د هند یوه جنګي الوتکه نسکوره کړه او پیلوټ یې ونیو.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند په خپله اونیزه خبري غونډه کې زیاته کړه، چې پاکستان به د اندوس سیند د اوبو د بندولو لپاره د هند هر ډول هڅه د جګړې اقدام وبولي او د دې مخنیوي لپاره به له خپل ټول توان څخه کار واخلي.

د پاکستان او هند ترمنځ اړیکې وروستۍ تر هغې کړکېچنې شوې، چې وړمه ورځ د وسله والو یوې ډلې په هندي کشمیر کې ۲۵سېلانیان ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

هند هم په ډیلي، کې د پاکستان سفارت د ډېپلوماټانو، کارکوونکو او اتشو شمېر کمیدو خبر ورکړی، چې په ۴۸ساعتونو کې باید له دغه هېواده ووځي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د اندوس اوبو مهم تړون یې هم لغوه اعلان کړ.

ویل کېږي د هند او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د کشمیر په کنټرول کرښه کې پر یو بل ډزې هم شوي دي.

په دواړو هېوادونو کې ځواکونه د چمتووالي په حالت کې دي او ویره شته چې ګوندې هند د پاکستان ځینې ښارونه په نښه کړي.

یاده پېښه د جمعې په ورځ د (غوایي ۵مه) له غرمې مخکې رامنځته شوې، چې ټپیان نږدې روغتون ته وړل شوي ‌دي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي هم د یادې پېښې پخلی کړی او د څلورو وژل شویو عسکرو کورنیو سره یې خواخوږي هم څرګنده کړې ده.

په وژل عسکرو کې صوبیدار شهزاد امین، نایب صوبیدار عباس، خلیل او زاهد شامل دي.

محسن نقوي ویلي، چې د ترهګرې ډلې به پرېنږدي څو په پاکستان کې خپلو شومو موخو ته ورسېږي.

تر اوسه پورې د یاد برید مسوولیت هېڅ کومې وسله والې ډلې په غاړه نه دی اخیستی، خو تر دې دمخه په بلوچستان کې د بلوڅ بېلتون پالو د دغه ډول بریدونو ترسراوي ته ټټر وهلی دی.

په دې وروستیو کې د پاکستان امنیتي وضعیت ترینګلی ښودل کېږي. پښتونخوا او بلوچستان دوه هغه ایالتونه دي چې د پخوا په پرتله په کې د وسله والو ډلو فعالیتونه ډېر شوي دي.

پښتونخوا کې د «ټي ټي پي» وسله وال هره ورځ له پاکستاني پوځیانو سره په نښتو اخته وي او باورونه دا دي،چې دغه ډلې پر کابل د افغان طالبانو له واکمنۍ وروسته خپل فعالیتونه پراخ کړي دي.

پاکستان ګوته نېسي چې د دوی په پراخیدونکې نا امنۍ کې د هغو ترهګرو ډلو لاس دی، چې د طالبانو تر سیورې لاندې یې په افغانستان کې خوندي پناه ځایونه ترلاسه کړي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار تېره اوونۍ کابل ته د خپل سفر په لړ کې له طالبانو سره د دوه اړخیزو همکاریو ترڅنګ د دواړو هېوادونو د امنیتي مسایلو په باب هم خبرې کړي‌ دي.

تر دې وړاندې پاکستاني رسنیو خبر ورکړی و، چې اسلام اباد او طالبانو د «ټي ټي پي» د مخنېوي په موخه ځینې مثبتې هوکړې کړي او د دواړو لوریو ترمنځ په دې تړاو شته کړکېچ حل کیدونکی ښکاري.

نوموړي تورخم ته د سفر پر مهال په یوه ویډیوي پېغام کې چې د (غوایي ۵مه) خپره شوې ویلي، تر اوسه پورې د روانې اپرېل میاشتې په لړ کې نږدې ۱۲۰ زره افغان کډوال له پاکستان نه خپل هیواد ته په جبري توګه راستانه شوي دي.

هغه زیاته کړې، چې په دغو کډوالو کې راستنیدونکې افغانې مېرمنې ښايي د افغانستان دننه د طالبانو د سخت بندیزونو له کبله له زده کړو،‌ کار او سفرونو څخه محرومې شي.

عرفات جمال وایي، چې افغانستان ته راستنېدونکي کډوال د خپل راتلونکي په تړاو اندېښمن دي.

د نوموړي په خبره، د افغانستان نیمایي نفوس پر بشري مرستو تکیه کوي او اوس هم لازمو بشري مرستو ته اړتیا لري.

د هغه په وینا، که څه هم د ملګرو ملتونو بېلابېل سازمانونه له کډوالو سره د نغدي او بشري مرستو په برخه کې همکارۍ کوي، خو لا هم ورته شته مرستې بسنه نه کوي او باید هېوادونه د دغو افغانانو لاسنېوی وکړي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ استازی وایي، په راتلونکو اونیو کې د بشري ناورین د مخنېوي لپاره نړۍوالو مرستو ته جدي اړتیا لري.

دغه سازمان داسې مهال له نړۍوالو څخه د افغانستان لپاره د مرستو غوښتونکی دی، چې تېره اوونۍ هم د طالبانو بېلابېلو وزارتونو وزیرانو له مرستندویه سازمانونو او خیریه بنسټونو څخه غوښتنه کړې وه، څو خپلې مرستې پراخې کړي.

ویل کېږي طالبان په کور دننه د راستنیدونکو کډوالو او فقر ځپلو افغانانو سره د مرستو توان نه لري.

دغه ډله یوازې په شعاري ډول د ناورین د مخنېوي خبرې په داسې حال کې کوي، چې هره ورځ نړۍوال مرستندویه سازمانونه په افغانستان کې له زیاتیدونکې لوږې څخه ویره څرګندوي.

د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو ویلي، دا چې افغانستان وار دمخه له بشري ناورین سره مخ دی، له پاکستان نه د کډوالو تازه بهیر به په هېواد کې د لوږې او فقر کچه لا نوره ډېره کړي. همدا راز د بېرته ستنیدونکو کډوالو پر وړاندې په هېواد کې بې روزګاري او د سرپناوو نه شتون هم لویې ننګونې دي.