د کشمیر خونړۍ پېښه؛ هندي استازي کابل کې له طالبانو سره د سیمې پر تحولاتو خبرې وکړې

د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې غړي حضرت الله ځاځي د یکشنبې په ورځ پر خپلې فېسبوک پاڼې په یوه یادښت کې لیکلي چې ورور یې د نامعلومو وسله والو غلو له لورې په زوره موټر ته ورخېژول کېږي، خو چې کله مقاومت کوي نو د څو تنو غلو له خوا وهل کېږي.

هغه زیاتوي چې وسله وال د نورو عادي خلکو د موټرو له راڅرګندېدو وروسته صحنه پرېږدي او ورور یې عام خلک روغتون ته لېږدوي.

حضرت ځاځي لیکلي:« ښایي دا یوازې زما ورور نه وي چې له داسې یوې پېښې سره مخ کېږي. په ورځ کې په لسهاوو وسله وال غله په لارو کوڅو کې په موبایل ټلیفون، موټر سایکل، موټر یا په خپلو پیسو باندې د مرګ تر پولې وهل او یا هم وژل کېږي.»

نوموړي په کابل کې د طالبانو له امنیتي او له جرمونو سره د مبارزې ادارې له مسوولانو غوښتنه کړې، چې وضعیت ته پام وکړي او په ټوله کې د هېوادوالو امنیت خوندي کړي.

که څه طالبان په افغانستان کې امنیتي پېښې پټوي او داخلي رسنۍ د ولس غږ نشي پورته کولی خو په ټولنیزو رسنیو کې د پلازمېنې کابل په کډون په ګڼو ښارونو کې شکایتونه خپریږي، چې جینايي پېښې زیاتې شوې دي او خلک په ډاډه زړه نه شي ګرځېدلی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تر اوسه قطر ته د امیر خان متقي د سفر په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي او د سفر دقیق هدف لا هم څرګند نه دی.
تر دې مخکې د روان کال د وري میاشتې په ۲۸ مه نېټه، متقي او د قطر د بهرنیو چارو وزیر محمد بن عبدالعزیز ال الخلیفي په ټیلیفون خبرې کړې وې.

په دغه خبرو کې د ډېپلوماتیکو اړیکو پر پراختیا او په نږدې راتلونکي کې قطر ته د امیر خان متقي د سفر په اړه خبرې شوې وې.

که څه هم هغه مهال د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د دغه سفر د دقیقې نېټې او هدف په اړه جزئیات نه وو ورکړي، خو د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند تایید کړه، چې متقي نن قطر ته په سفر روان شو.

قطر د طالبانو ملاتړی او ددې ډلې د سیاسي دفتر او له متحده ایالاتو سره د خبرو اترو د بهیر کوربه هېواد ګڼل کیږي.

د طالبانو د ټولګټو وزارت د معلوماتو له مخې، په دغو انتقالاتو کې ۲۳۷۱۶۶ ټنه د حیرتان، ۱۹۵۵۹ ټنه د اقینې بندر ، ۳۹۷۸۶ ټنه د تورغونډۍ او ۱۰۲۵۶ ټنه د خواف ـ هرات له لارې ترسره شوي دي.

دغه وزارت ویلي، چې په انتقالاتو کې نفتي او غیر نفتي مواد، وچه میوه او د انارو او کینو جوس شامل وو.

د ټولګټو چارو وزارت ویلي، چې د اوسپنې پټلۍ له لارې د صادراتو او انتقالاتو کچې په لوړیدو سره د کاري فرصتونو کچه او د افغانستان عواید ډیريږي.

دغه وزارت ویلي، هڅه کوي، چې د ریل پټلۍ له لارې د ډیرو انتقالاتو او سوداګرۍ لپاره اسانتیاوې برابرې کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د قزاقستان حکومت ویلي غواړي د افغانستان له لارې نړیوال ترانزیت ته لاره پرانیزي.

د دغه هېواد د ملي اقتصاد وزیر سیرک ژومنګارین کابل ته د خپل وروستي سفر پرمهال له طالبانو سره د همکارۍ یو تړون هم لاسلیک کړ.

د دغه تړون له مخې، تمه کیږي چې دواړې خواوې به د ترانسپورت او لوژستیک په برخه کې د همکارۍ تړون لاسلیک کړي.

د خراسان رضوي د پوله ساتو ځواکونو مشر وویل، د ایران د سرحدي سیاستونو له مخې هر ډول ناقانونه ورتګ سرغړونه بلل کېږي او سرغړونکي کسان بېرته خپل هېواد ته استول کېږي.

تر دې مخکې د ایران د کورنیو چارو وزارت اعلان کړی و، چې یوازې د ۱۴۰۳ لمریز کال په اوږدو کې یې لږ تر لږه «دوه مېلیونه او ۲۰۰ زره افغان کډوال» له ایرانه اېستل شوي دي.

ایراني چارواکو دا هم ویلي، چې پلان لري د ۱۴۰۴ کال په لړ کې هم همدومره شمېر افغانان له خپلې خاورې وباسي.

په وروستیو میاشتو کې له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو د نیول او اېستلو بهیر خورا چټک شوی دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ هم تر دې وړاندې ویلي و، چې د روانې اپرېل میاشتې د لومړۍ نېټې راهیسې نږدې ۱۲۰ زره افغان کډوال له پاکستانه اېستل شوي دي.

دغه ټول اقدامات داسې مهال دوام لري، چې افغانستان له سخت اقتصادي کړکېچ، پراخې لوږې، زیاتېدونکې بېکارۍ او د ژوند د لومړنیو اسانتیاوو له سخت کمښت سره مخ دی.

دې وضعیت د بېرته ستنېدونکو ژوند له سختو ستونزو، ننګوونو او ناورینونو سره مخ کړی دی.

طالبانو په افغانستان کې بیا ځلې واک ته له رسېدو ورسته په ټول هېواد کې د نجونو پر مخ له شپږم ټولګي پورته د ښوونځي دروازې وتړلې او له یوې مودې تېرېدو وروسته یې د خپلو سختو تګلارو له امله د نجونو په لوړو او طبي زده‌کړو هم بندیز ولګاوه.

د طالبانو دغې چارې نه یوازې دا چې د ټولنې د پرمختګ مخه نیولې؛ بلکې له زده‌کړو محرمو نجونو په رواني روغتیا یې هم بده اغېزه کړې ده.

عمر خان د ښایسته بي‌بي پلار د خپلې لور د رواني حالت په اړه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« ښایستو چې کله له دولسم ټولګي فارغه شوه، هیله یې لرله چې ډاکټره شي؛ خو د طالبانو په راتګ سره د هغې ټولې هیلې مړاوې شوې او اوس یې رواني وضعیت خورا بد دی.»

عمر خان زیاتوي، چې لور یې هر سهار د خپلو کوچنیو ورونو په ليدلو سره چې ښوونځي ته ځي؛ په ژړا پیل کوي.

هغه وایي، چې څو ځلې یې په مدرسه کې شامله کړې؛ خو ښایسته بي‌بي غواړي چې یوه ډاکټره شي او فکر کوي چې مدرسه یې تر ډاکټرۍ نشي رسولی.

د ښایسته بي‌بي او د هغې په څېر د زرګونه نجونو د حضور پرته نن د طالبانو تر کنټرول لاندې د ازموينې ملي ادارې مشر عبدالباقي حقاني په يوه خبري ناسته کې وويل، چې د سږني کال کانکور ازموينه په پنځو پړاوونو کې تنظيم شوې چې د غبرګولې میاشتې له ۷مې نېټې پیلېږي او د زمري تر لسمې به دوام وکړي.

عبدالباقي حقاني ټینګار کړی، چې د سږني کال ازموینې پوښتنې د طالبانو تر مدیریت لاندې د پوهنې وزارت د شته نصاب پر بنسټ چمتو شوې دي؛ خو په دې ازموینه کې یې د نجونو د ګډون په اړه څه نه دي ویلي.

لیلو افغان چې د زده‌کړو فعاله ده افغانستان انټرنشنل پښتو ته یې د نجونو د زده‌کړو د ارزښت په اړه ویلي:« زده‌کړې یو له مهمو ټولنیزو، اقتصادي او انساني حقونو څخه دي. دا نه یوازې په انفرادي توګه د نجونو د پرمختګ لامل کېږي؛ بلکې د ټولنې په پرمختګ کې هم مهم رول لوبوي.»

لیلو افغان زیاتوي، د طالبانو له‌خوا د نجونو پر زده‌کړو بندیز نه یوازې د هغوی د انفرادي پرمختګ مخه نیسي؛ بلکې د ټولنې په پرمختګ کې هم جدي خنډ دی.

هغې پر نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې باید د دغې ستونزې د حل لپاره جدي ګامونه پورته کړي او د افغان نجونو د زده‌کړو حق تضمین کړي.

طالبان په داسې حال کې د کانکور ازموینې لپاره د چمتوالي خبر ورکوي، چې د څلورم پرله پسې کال لپاره په دې ازموینو کې یې د نجونو پر ګډون بندیز لګولی دی.

د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، هغه نجونې چې د طالبانو له دغې کړنلارې سره مخامخ شوې، له زیاتېدونکي ژور خپګان، ځان وژنې، له وخته مخکې مړینې او له وخته مخکې ودونو سره مخامخ شوې دي.