فرانسه د خوړو د نړۍوال پروګرام له لارې له افغانستان سره د یو میلیون یورو مرسته کوي

جورج ګلزمن چې د روان کال په مارچ میاشت کې د طالبانو له زندان څخه ازاد شو، د دویم چینل تحقیقي خبریال مارک وین سره د خپل زندان د تجربو په اړه خبرې کړې دي.

هغه وویل چې له دوه کاله زیات وخت کې هغه هره ورځ د طالبانو له خوا له خپلې کاتولیکې عقیدې د اوښتلو لپاره له فشار سره مخ و. هغه ټینګار وکړ چې بار بار یې له دې غوښتنې ډډه کړې چې خپله عقیده د خلاصون په بدل کې نه بدلوي.

جورج ګلزمن وویل چې په دې موده کې، تقریباً هره ورځ د طالبانو له خوا پر هغه فشارونه وو چې مسلمان شي. د هغه په وینا، دغه فشارونه له وهلو نیولې د یخنۍ په موسم کې پر ده تر سړو اوبو پاشلو پورې وو.

هغه وویل: « هغوی به راتلل او هڅه یې کوله چې زه خپل دین بدل کړم. هغوی ویل که اسلام ومنم، دوی به ما په دوه ورځو کې خوشی کړي.»

ګلزمن په مرکه کې ټینګار وکړ چې دا ژمنې ښایي «دروغ» وې. هغه همدارنګه وویل چې طالبانو ده ته د خپلو باورونو له مخې د عبادت اجازه نه ورکوله.

هغه خپلو مسلمانو دوستانو ته وویل: « زه د هغوی ایمان ته درناوی لرم او هغوی زما د ایمان درناوی کوي. طالبان فکر کوي چې یوازې دوی اصلي مسلمانان دي».

جورج ګلزمن له خوشي کېدو وروسته د خپلو احساساتو په اړه وویل: « ما داسې احساس وکړ لکه ماشوم چې په یوه سوداګریز مرکز کې د خلکو ترمنځ ورک شوی وم، او ناڅاپه پلار پیداکوم او په غېږه کې مې نیسي او زه د امنیت احساس کوم».

هغه ټینګار وکړ چې خپل سفرونه به جاري ساتي، خو نور به داسې خطرناکو ځایونو لکه افغانستان ته، نه ځي.

د طالبانو د ریاست الوزرا ملا محمد حسن د دفتر رییس ملا عبدالواسع د سې شنبې په ورځ، د غويي ۹مه، د یاد ریاست اړوند د ۱۴۰۴ مالي کال د کارکوونکو په تشکیل کې د تعیناتو او تبدیلاتو په مناسبت جوړه شوې غونډه کې وویل، چې د ټاکنو او تبدیلیو موخه په ادارو کې د اداري چارو سمون دی.

په دې غونډه کې د طالبانو د ریاست الوزرا د دفتر د عمومي ریاست مرستیالانو، رییسانو، امرینو او کارکوونکو حضور درلود.

ملا عبدالواسع وویل، چې دا اقدامات د ادارو د لا ښه والي او د چارو د سم مدیریت لپاره اړین دي.

د غونډې په پای کې، د طالبانو د مشر ملا هبت الله د حکم د تطبیق په ترڅ کې د ریاست الوزرا د دفتر لوی ریاست د ۱۴۰۴ مالي کال په تشکیلاتو کې د ۲۲۲بستونو د تنقیص او ځینو نویو تعیناتو او تبدیلاتو اړوند حکم ولوستل شو، خو دا روښانه نه ده، چې تنقیص شوي افراد د طالبانو غړي دي او که د تېرې ادارې کارکوونکي پکې راځي.

د غويي په ۳مه د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهدپه ادارو کې د کارکوونکو تنقیص تایید کړ و او دا یې یوه طبیعي پروسه وبلله. هغه زیاته کړه، چې د ادارو د لا ښه فعالیت لپاره، ځینې ادارې ممکن اړې شي چې خپل کارکوونکي کم کړي.

دا څرګندونې وروسته له هغې دي، چې افغانستان انټرنشنل د طالبانو د ځینو ادارو په جوړښت کې د کارکوونکو د تنقیص پرله پسې اسناد خپاره کړل.

د طالبانو مشر ملا هبت الله دا تصمیم په داسې حال کې نیولی چې د افغانستان لپاره د امریکا مرستې بند شوي او د معاشونو د ځنډ او خنډ له امله ددولتي کارکوونکو پرله‌پسې شکایتونه راپورته شوي دي.

د هلمند د طالبانو امنیه قوماندانۍ څخه سرچينو د سې شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ویلي، چې طالب امنیه قوماندان امین الله زبیر په شخصي غوښتنه د تېر جمهوري حکومت نظامیانو یو لیست برابر کړی او غواړي د تنقیص په پروسه کې يې شامل کړي.

د سرچینو په خبره، د هلمند په امنیه قوماندانۍ کې د تېر حکومت نژدې سل نظامیان په بیلابیلو برخو کې کار کوي.

د تنقیص په دې لیست کې د شاملو شویو کسانو له جملې یوه کس د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته وویل: «ما په تير جمهوري حکومت کې هم د امنیه قوماندانۍ په بیلابیلو برخو کې دندې تر سره کړي او اوس مې هم وطن ته د خدمت په موخه په اخلاص خپل کار مخ ته وړی. اوس طالب چارواکي غواړي ما او ملګري مې په دې نوم منفک کړي.»

د نوموړي په وینا، طالبان د تېر جمهوري نظام پر کارکوونکو زيات باور نه کوي او خپل خاص بستونه یې خپلو جنګيالو ته ورکړي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت یو چارواکي په کندهار کې يوې نظامي غونډي ته هم په وینا کې ویلي، چې د هبت الله د امر له مخې په خپلو لیکو کې اصلاحات راولي.

افغانستان انټرنشنل د کندهار د غونډې د همدې چارواکي غږیزه وینا تر لاسه کړې او په يوه برخه کې يې زياته کړې: « په خپلو لیکو کې تصفیه وکړئ، کوم بد خلک چې دي، منفور او نامطلوب څخه هدف د تېر نظام خلک دي، دا منفک کړئ او لرې یې کړئ او بل هغه کسان چې تر فتحې وروسته زموږ سره یو ځای شوي، د شهیدانو د کورنۍ غړي او یا زموږ همکاران وو، هغوی فعلا احتیاط فعال لیست کې ونیسي.»

د سرچينو په خبره، طالبانو له خپلو نظامي ادارو څخه د تير جمهوري حکومت هغه کسان له دندو څخه نه لرې کوي، چې دوی ډېره اړتیا ورته لري او د هغو بستونو لپاره په خپلو لیکو کې وړ کسان نه لري.

‏د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد څو ورځې مخکي د ملکي او پوځي ادارو د تنقیص خبرې پخلی کړی او ویلي يې و، چې په ادارو کې تنقیص او تزیید یوه طبیعي خبره ده.

په دې وروستیو کې په ټولنیزو رسنیو کې د طالبانو اړوند وسله والو غږونه لاس په لاس کېږي چې په یو شمېر ولایتونو کې د تنقیص په دغه بهیر کې له دندو ایستل شوي، ډېر ناراضه دي او نیوکه کوي چې «قرباني» هم ساتونکي ورکوي او بېرته له دندو هم ساتونکي زیات تنقیص کېږي.

د طالبانو مشر ملا هبت الله په داسې حال کې دا پرېکړه کوي، چې له افغانستان سره د امریکا مرستې درول شوې دي او وخت ناوخته دولتي کارکوونکي د معاشونو د ځنډ او خنډ په اړه شکایتونه کوي.

د غور ولایت د تیورې ولسوالۍ څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته هغه ویډيو هم لېږلې، چې یوه ډله خلک له نجلۍ څخه د اور شنډولو هڅه کوي او غواړي نجلۍ له مرګه وژغوري.

سرچينو ویلي د حاجي محمد رحماني په نوم ځایي طالب وسله وال په زور د نجلۍ کور ته ورغلی، د هغه پلار او ورور یې بندیان کړي او غوښتل يې، چې نجلۍ په زور له ځان سره بوځي.

سرچینو زياته کړې: «د حاجي محمد رحماني په نوم طالب وسله وال د نجلۍ د پلار او ورور لاسونه تړلي او په جومات کې بندیان کړي وو او غوښتل يې نجلۍ له همدې کلي څخه په زور بوځي.»

ځايي خلک وروسته له هغه د نجلۍ په ملاتړ د هغې کور ته ورغلي، چې هغې خپل ځان ته اور اچولی او مړه شوې.

دا پېښه داسې مهال ده، چې د طالبانو امربالمعروف ریاست نژدې هره ورځ د جبري نکاح د مخنيوي خبر ورکوي او دا مخنیوی د خپلو لاسته راوړنو یوه برخه ګڼي.

دغې ادارې تر اوسه د خپلو طالب پلویانو له لوري د جبري واده شمېرې نه دي په ډاګه کړې او نه يې هم تر اوسه د دې پېښې په اړه څه ویلي دي.

د ایرانۍ ورځپاڼې ایراف د خپرې شوې مقالې له مخې؛ حقاني د جلاوطنه مخالفینو د وړتیا په کارولو او د ولسواکۍ پر بنسټ شعارونو په راپورته کولو سره هڅه کوي، چې خپل کندهاری سیال شاته وغورځوي او د افغانستان دننه او بهر پراخ مشروعیت ترلاسه کړي.
طالبانو ته نږدې سیاسي شخصیت جعفر مهدوي په دې وروستیو کې استانبول ته د دغې ډلې د ځینو سیاسي مخالفینو سره د لیدو لپاره تللی دی.
راپورونه ښیي، چې د دغه سفر موخه د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني پیغام لېږل وو.
ښاغلي مهدوي تر دې وړاندې خپله هم ویلي و، چې هغه یو مهم پیغام له ځان سره وړی دی.
داسې انګېرنې شته، چې حقاني هڅه کوي د طالبانو د سیاسي مخالفینو پام ځانته را واړوي؛ ترڅو د طالبانو د مشرتابه سره په سیالۍ کې خپل دریځ پیاوړی کړي.

له واکه د هبت الله د لرې کولو لپاره د حقاني اوسپنیز وار

سراج الدین حقاني د هبت الله اخوندزاده یو له سرسختو سیالانو څخه دی.
که څه هم واک ته د طالبانو د رسېدو په لومړیو میاشتو کې د عبدالغني برادر او یعقوب مجاهد نومونه د طالبانو د مشر د سیالانو او ناراضه کسانو په نوملړ کې راغلي وو؛ خو اوس داسې ښکاري، چې سراج الدین حقاني د طالبانو د مشر یو له سختو سیالانو څخه دی.
د مقالې له مخې، سراج الدین حقاني تر هغه چې واک ترلاسه نه کړي او خپلې موخې ته ونه رسېږي، د دې اراده نلري چې د واک لپاره له خپلې مبارزې لاس واخلي.
نوموړی دارنګه په ​​دې وروستیو کې له درې میاشتني غیبت وروسته خپل دفتر ته راستون شو.
په دغه موده کې د نوموړي د استعفا خبرونه هم ښکته پورته کېدل.
په دغې موده کې نوموړي د ځینو طالب چارواکو سره هم ناستې لرلې او په دې لړ کې د دغې ډلې د کډوالو چارو سرپرست وزیر سره « هغه کس چې د طالبانو د مشر د تګلارو پټ نیوکه کوونکی ګڼل کېږي او ویل کېږي چې له حقاني شبکې سره نږدې اړیکې لري» یې هم لیدلي و.
خو اوس داسې برېښي، چې له اوږدې غیر حاضرۍ وروسته سراج الدین حقاني اوسپنیز وار ته چمتو دی؛ ترڅو د واک مسله د خپل ځان په ګټه وتړي. تر دې حده چې هغه اوس د خپل دریځ او نفوذ د پیاوړتیا لپاره له طالبانو هاخوا ګام پورته کړی او خپله هیله یې په جلاوطنۍ کې د طالبانو مخالفینو پورې تړلې ده.

استانبول، د ژغورنې لپاره د تېښتې ځای

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته؛ ترکیه د طالبانو مخالفو مشهورو سیاسي شخصیتونو لپاره د جلاوطنۍ ځای ګرځېدلی دی او همدارنګه د هغو خوځښتونو سرچینه ګرځېدلې، چې د دغې ډلې سره د مقابلې په موخه راڅرګند شوي دي.
که څه هم دغو غورځنګونو تر اوسه د طالبانو د حکومت په ننګولو کې کومه د پام وړ لاسته راوړنه نه لرله؛ خو په وروستیو میاشتو کې یې پام ځانته راړولی دی.
نو اوس حقاني هم هیله‌من دی، چې د دغه خلکو په ملاتړ سره د ځان لپاره د یوې اډې او کورني مشروعیت لپاره کار واخلي.
خو اوس پوښتنه دا ده، چې دغه ډله به د سراج الدین حقاني د نفوذ په پیاوړتیا کې څومره مرسته وکړي؟ ایا د دوی حضور به هرڅه د حقاني په ګټه کړي؟

خلک د واک ترلاسه کولو لپاره د حقاني یوه پلمه ده

له غیر حاضرۍ وروسته په خپلې لومړنۍ ناسته کې د طالبانو پر مشر د نیوکې پر ځای، سراج الدین حقاني پرېکړه وکړه، چې په خپلې وینا کې اصلي تمرکز په «خلکو» وکړي.
د کندهار سره د سیالۍ لپاره هغه تل هڅه کړې، چې د "خلکو" د نوم په اخیستلو سره خپل دریځ پیاوړی کړي.
هر کله چې ملاهبت الله د خلکو په وړاندې خپلې سختې تګلارې پلي کړې دي، نوموړی د یو جدي مخالف په توګه راڅرګند شوی دی.
هغه د بل هر طالب چارواکي پرتله تل هڅه کړې، چې د خلکو د ګټو لپاره د طالبانو سختې تګلارې وننګوي.
هغه په ​​دې پوهېږي، چې د واک په مبارزه کې یوازې وسله او پوځي ځواک کافي نه‌دی. حقاني د خلکو په منځ کې د یو اصلاح غوښتونکي او منځلاري انځور په جوړولو سره هڅه کوي، چې خپل نرم دریځ د خلکو په منځ کې پیاوړی کړي او دا هغه څه دي، چې هبت الله له پامه غورځولي دي.