ایران افغانستان ته د کرنیزو تخنیکي خدماتو د صادرولو تیاری وښود

د روسیې رسنیو د چارشنبې په ورځ خبر ورکړ، چې ددغه هېواد د سوردلوفسک ولایت سوداګریز پلاوي تر دې دمه د افغانستان نورستان، کونړ، ننګرهار او هرات ولایتونو ته سفر کړی او د دغو سفرونو موخه، د روسیې او طالبانو ترمنځ د اوږدمهاله اړیکو پراخول، د اقتصادي بازارونو پراخوالی، د فرهنګي او تعلیمي تبادلو پیاوړي کول او د شته تاریخي اړیکو بیا نوي کول دي.

د دې سفر یوه ځانګړې برخه د یوه پخواني شوروي سرتېري بېرته بېول دي، چې شاوخوا ۴۰ کاله وړاندې د افغان- شوروي جګړې پر مهال نیول شوی و او تر اوسه پورې په افغانستان کې ژوند کوي.

یاد پخوانی سرتېری سیرګي کراسنپیروف نومېږي، چې د روسیې د کورګان له سیمې پوځ ته جذب شوی و.

له نیول کېدو وروسته نوموړی مسلمان شوی او پرځان یې د نورمحمد نوم اېښی او د افغانستان تابعیت یې اخېستی دی. هغه دا څلور لسیزې د افغانستان په مختلفو سیمو کې ژوند کړی دی.

د روسيې پلاوی د ایګور اوشانوف په مشرۍ، چې د افغانستان جګړې پخوانی سرتېری او د سوردلوفسک ښار د ښاروالۍ غړی دی، افغانستان ته راغلی.

په پلاوي کې د هغه جګړه‌مل ویچسلاف نېکراسوف هم شامل دی، چې «د شوروي اتحاد د اتل اسلاموف» په نوم د سوردلوفسک سیمه‌ییز سازمان استازیتوب کوي.

په افغانستان کې د جنګېدلو شوروي سرتېرو دا ډول سازمانونه په دې وروستیو کې د مسکو او طالبانو د اړیکو له تازه کېدو سره ډېر فعال شوي.

سوداګر، خبریالان او نور چارواکي هم د یاد پلاوي او سفر برخه دي.

روسۍ سرچینې وايي، د پخواني شوروي سرتېري د بېرته ستنولو لپاره اړین اسناد برابر شوي او په مزارشریف کې د روسیې کونسلګرۍ او د هغې مشر الکسي پرېوېرزیف د یاد سرتېري لپاره د روسیې ویزه ترلاسه کړې ده.

په بلخ کې د طالبانو د والي دفتر د چهارشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي یوسف وفا د چین له سفير سره ژاو شینګ سره په لیدنه کې د دواړو هېوادونو د اقتصادي همکاريو، دوه اړخیزو اړیکو، اقتصادي دهلېزونو، پانګونې، صادراتو او وارداتو د زياتوالي په اړه خبرې کړې.

په خبرپاڼه کې د چین د سفير له قوله ویل شوي، چې نوموړي د افغانستان له اقتصادي ثبات څخه ملاتړ کړی او په بنسټيزو پروژو کې يې د همکاريو ډاډ ښودلی.

د طالبانو د معلوماتو له مخې، چين له افغان صادراتو تعرفه نه اخلي او غواړي افغانستان د سیمه ييزې سوداګرۍ مهم مرکز کړي.

په لیدنه کې د طالبانو د بلخ والي د چین له سفيره غوښتي چې «د اقتصادي همکاریو د پراخوالي ترڅنګ، د مستقیمو الوتنو، سړو خونو او صادراتو برخه کې د اسانتیاوو په جوړولو کې مرسته وکړي.»

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې دواړو لوریو د سیمه‌ ییزو اړیکو پر پراخوالي هم ټينګار کړی.

چین یو له هغو څو هېوادونو څخه دی، چې په رسمي ډول یې د طالبانو سفیر منلی او د افغانستان له واکمن رژیم سره نږدې ډیپلوماتیکې او سیاسي اړیکې لري.

د بشري چارو لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال ټام فلیچر پر خپله اېکسپانه د یوې ویډیو په خپرولو سره ویلي، چې د بشري مرستو کمښت د مېلیونونو کسان ژوند له ګواښ سره مخ کړی دی.

ټام فلیچر کندهار ته د خپل سفر پرمهال له میرویس روغتون څخه لیدنه کړې او وايي، چې د مرستو کمښت پرېکړې پایله د کندهار د مرکزي روغتون په څير لویو رغتونونو کې لیدل کیږي او د ماشومانو د ژوند ژغورلو او نه ژغورلو لپاره ډاکټران سختې پرېکړې کوي.

ټام فلیچر وايي:«د دغو پرېکړو اغیز موږ په لویو روغتونونو کې وینو، دلته درې یا څلور ناروغان په یوه بستر باندې پراته وي. نويو زیږیدلو ماشومانو ته ډیره پاملرنه نه شته. ډاکټران د ژوند ژغورلو یا نه ژغورلو تر ټولو غمجنې پرېکړې کوي. دا واقعیت نه شي پټیدلای. دا رښتیا دي او دا د مالي مرستو د کمښت اغیز دی.»

نوموړی وايي، سره له دې چې روغتیايي سیسټم پر ښځینه روغتیايي کارکوونکو ولاړ دی خو په دغه روغتون کې د ښځینه کارکوونکو معاشونه له نیمايي هم زیات کم شوي دي. هغه زیاتوي، «د مرستو د کمښت پایله داده چې مېلیونونه انسانان مري.»

پر همدغه مهال د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق د ټام فلیچر د ویډیو په بیا خپرولو سره ویلي، چې په کندهار کې د نویو زیږیدلو ماشومانو د مړینې کچه خورا لوړه ده.

یونېسف وايي، د بشري مرستو د کمېدو له امله د روغتیايي خدمتونو د دوام وړتیا له جدي ګواښ سره مخ شوې ده.

یادې ادارې ویلي، چې د نویو زیږیدلو ماشومانو د ملاتړ لپاره طبي وسایل، درمل او د روغتیايي کارکوونکو لپاره مسلکي روزنې په برخه کې یې خپله همکاري دوامداره ساتلې ده.

د اسلامي همکاریو سازمان (OIC) د معلوماتو له مخې، د غاليو اوبدلو د دغه مسلکي مرکز د جوړولو د مالي ملاتړ تړون د افغانستان لپاره د اسلامي همکاریو ماموریت، د اذربایجان د پرمختیايي همکارۍ نړیوالې ادارې (AIDA) او په کابل کې د اذربایجان سفارت ترمنځ لاسلیک شوی دی.

ددغه مرکز نوم « د افغاني دودیزو کسبونو د ساتنې او پراختیا په موخه د غاليو اوبدلو د تخنیکي او مسلکي روزنې مرکز جوړول ګڼل شوی، چې هدف یې د افغانستان دغالۍ اوبدنې دودیز هنر ساتل او پراخول دي.

د دغه نوښت له لارې به د محلي استادانو، په ځانګړي ډول ښځو او ځوانانو مسلکي روزنه ترسره کېږي.

د اسلامي همکاریو سازمان ویلي، چې د اذربایجان د پرمختیايي همکارۍ نړیوالې ادارې په مالي ملاتړ به ګډونوالو ته د غاليو اوبدلو د معاصرو تخنیکونو، د کاروبار پراختیااو بازار ته د لاسرسي په برخه کې زده‌کړې ورکړل شي، چې دا به په پایله کې د دوامداره معیشت او اقتصادي فرصتونو د پیاوړتیا لامل شي.

تېره ورځ په کندهار کې د طالبانو د والي ملا شیرین په مشرۍ د دغه ولایت امنیتې چارواکو په ښار او ولسوالیو کې د امنیت د ټینګښت په موخه ناسته کړې.

دغې امنیتي ناستې ته د کندهار ولایت د ټولو ولسوالیو امنیه قوماندانان، د استخباراتو او د ښار د حوزو مسوولین وربلل شوي وو.

د کندهار والي ملا شیرین او په دغه ولایت کې د طالبانو امنیه قوماندان طالب مولوي د ولسوالیو امنیه قوماندانانو، د استخباراتو مسوولینو او د کندهار ښار د امنیتي حوزو مسوولینو ته د امنیتي تدابیرو د لا ټینګښت سپارښتنې کړې دي.

په ناسته کې ملا شیرین په کندهار کې د امنیتي ادارو له مسوولینو څخه د امنیت ټېنګښت او محکمو د پړېکو په پلیتابه کې د همغږۍ پر لا پیاوړتیا ټینګار کړی.

پر همدغه مهال طالبانو د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د کندهار امنیه قوماندان طالب مولوي له قوله لیکلي:«حوزو او ولسوالیو ته چي کوم تشکیل ورکول شوی، دا د اړتیا په اساس ورکول شوی؛ نو باید حوزو او ولسوالیو ته ورکول شوي کسان د امنیت لا ښه ټینګښت ته پوره پاملرنه ولري او پر خپلو دندو واوسي.»

د کندهار ښار اوسیدونکي وايي، چې له تېرې ورځې راهیسې په دغه ښار کې د طالبانو امنیتي تدابیر سخت شوي او امنیتي او د تلاشیو پوستې هم ډيرې شوې.

په کندهار کې د ځايي طالب مسوولینو له خوا دغه امنیتي ناسته په داسې حال کې کیږي، چې په دې ورستیو کې په دغه ولایت کې د جنايي پېښو او مرموزو وژنو په اړه راپورونه ورکول شوي.